Czynny park-cmentarz z 1901 roku w Gumieńcach, o powierzchni 172,33 ha, z traktem historycznym i ścieżką botaniczną.
Cmentarz Centralny w Szczecinie to czynna nekropolia o charakterze parku, założona na początku XX wieku w Gumieńcach. Zajmuje 172,33 ha i według Wikipedii jest największym cmentarzem w Polsce. Od otwarcia pochowano tu ponad 300 tysięcy osób. Rozporządzeniem Prezydenta RP cmentarz uznano za pomnik historii, jako pierwszy obiekt w Szczecinie. Odwiedza się go z szacunkiem dla miejsca, w którym trwają pogrzeby i spoczywają zmarli.
Projekt przygotował Wilhelm Meyer-Schwartau, a ostateczny kształt nadał cmentarzowi Georg Hannig w 1918 roku. Nekropolię otwarto 6 grudnia 1901 roku. Wzorem był hamburski cmentarz Ohlsdorf, dlatego dużą część terenu zajmują zieleńce, zbiorniki wodne, żywopłoty i aleje obsadzone szpalerami drzew. W starszej, wschodniej części główne aleje biegną po łukach i wykorzystują naturalne ukształtowanie terenu. Są tu też schodki, drewniane mostki i punkty widokowe.
Neoromańską bramę główną o szerokości 77 metrów wzniesiono w latach 1901-1903. Kaplicę na planie krzyża greckiego zaprojektował ten sam architekt. Po wojnie budowle odbudowano, a kopuły bramy nie odtworzono. W kaplicy w 1981 roku wybuchł pożar, który strawił m.in. kopułę, a odbudowa trwała 13 lat.
Na głównej osi cmentarza leży kwatera wojenna. Spoczywa w niej 3379 żołnierzy: 367 polskich, w tym 203 nieznanych, oraz 3012 radzieckich, w tym 2586 nieznanych. Po 1945 roku do obszaru cmentarza włączono dawny cmentarz garnizonowy i teren wojskowy. Przy alei Lipowej znajduje się kwatera żydowska, jedyny czynny cmentarz żydowski w województwie zachodniopomorskim. Na cmentarzu stoją też pomniki, m.in. Krzyż Katyński, pomnik Sybiraków i pomnik „Tym, którzy nie powrócili z morza”. W pobliżu drugiej bramy pochowano potajemnie ofiary Grudnia 1970.
W 2010 roku we wschodniej części wytyczono trakt historyczny z 21 stacjami, na których stoją dwujęzyczne tablice informacyjne. Trasa zaczyna się i kończy przy bramie głównej, a jej przejście zajmuje około 1,5-2 godzin. Stacje prowadzą m.in. do nagrobków dawnych szczecińskich rodzin, lapidarium z kilkudziesięcioma zabytkowymi nagrobkami, nagrobka nadburmistrza Hermanna Hakena i kwatery zasłużonych. Zachowało się ponad 120 zabytkowych nagrobków, w większości zgromadzonych w lapidarium z 2007 roku.
Na cmentarzu rośnie około 415 gatunków i odmian drzew oraz krzewów, w tym północnoamerykańskie, dalekowschodnie i europejskie. W październiku 2010 roku wytyczono we wschodniej części ścieżkę botaniczną z 32 tablicami opisującymi ciekawe drzewa i krzewy. Zaczyna się i kończy przy bramie głównej. W zachodniej części płyną dwa potoki, Cicha i Jasna Woda.
Cmentarz leży w Gumieńcach, około 2,5 km w linii prostej od Starego Miasta z Zamkiem Książąt Pomorskich. Przy ulicy Mieszka I, w pobliżu cmentarza, stoi XIX-wieczny wiatrak holenderski.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się