Zalew Szczeciński

Zalew Szczeciński to przybrzeżna laguna w południowej części Bałtyku, przez którą biegnie granica polsko-niemiecka. Ma od 666,5 do 687 km² powierzchni (część polska: 410 km²), do 55 km długości i 22 km szerokości. Dla odwiedzającego to przede wszystkim wodny krajobraz z portami, kąpieliskami i spacerowymi trasami po brzegu.

Gdzie leży i czym jest

Od morza oddzielają zalew wyspy Uznam i Wolin, a łączą z nim trzy cieśniny: Piana na zachodzie, Świna między wyspami oraz Głęboki Nurt i Dziwna na wschodzie. Odra uchodzi do niego przez Roztokę Odrzańską i dostarcza niemal całą wodę, dlatego jest słonawy: zasolenie w środkowej części waha się od 0,5 do 2 promili. Polska część nosi nazwę Wielkiego Zalewu, niemiecka to Mały Zalew.

Choć nazwa pochodzi od Szczecina, miasto nie leży nad zalewem: południowa część akwenu jest ok. 10 km od północnej granicy miasta i ok. 20 km od centrum. Obecną nazwę ustalono urzędowo w 1949 roku.

Jak głęboki jest zalew

Średnia głębokość wynosi 3,8 m, a największa naturalna 8,5 m. Liczba 10,5 m dotyczy sztucznego toru wodnego Szczecin-Świnoujście, a nie samego dna zalewu. Odcinek toru przez zalew ma 19,5 km i został wytyczony pod koniec XIX wieku, a w XX wieku pogłębiony i wyprostowany. Płyną nim statki ze Świnoujścia do Szczecina, zimą tor dozorują lodołamacze.

Porty i kąpieliska

Nad polskim brzegiem leżą trzy porty morskie: Trzebież, Stepnica i Nowe Warpno. Kąpieliska, czynne w sezonie letnim, są m.in. w Popielewie, Nowym Warpnie, Trzebieży i Stepnicy.

W Trzebieży przy zalewie stoi Marina Trzebież. Trasa piesza zaczynająca się przy porcie ma ok. 10,8 km (około 3 godzin 15 minut), prowadzi obok kutrów rybackich i żaglówek, piaszczystych plaż i dalej w Puszczę Wkrzańską.

Stepnica ma marinę, molo i wieżę widokową, a krótki spacer (ok. 3,1 km) biegnie wzdłuż Kanału Młyńskiego, gdzie łatwo zobaczyć ptaki wodne. Szczegóły przystani: Port Stepnica.

Nowe Warpno to miasteczko z rynkiem i XVI-wiecznym ratuszem; trasa spacerowa wokół niego liczy ok. 10,5 km i obejmuje Półwysep Podgrodzie. Pętla z Kopic (ok. 6,8 km) wiedzie przez pola i las, a po ok. 3 km pojawia się widok na wodę i trzcinowiska. W Kopicach działa Marina Kopice.

Przyroda zalewu

Zalew i jego brzegi obejmują obszary Natura 2000 oraz Woliński Park Narodowy. Z rezerwatów przyrody należą do niego Czarnocin i Białodrzew Kopicki. Społeczne rezerwaty ptasie stowarzyszenia OTOP to Karsiborska Kępa i Wyspy Bielawka, a Stowarzyszenie na rzecz Wybrzeża prowadzi Park Natury Zalewu Szczecińskiego.

Na zalewie leży kilka wysp. Dwie, Chełminek i Wyspa Refulacyjna, są sztuczne i powstały z urobku wybranego z dna przy pogłębianiu toru; obie znajdują się nieopodal Trzebieży. Naturalna Łysa Wyspa zamyka Jezioro Nowowarpieńskie.

Z historii

10 września 1759 roku, w czasie wojny siedmioletniej, w pobliżu Mielizny Rzepczyńskiej rozegrała się bitwa morska, w której flota pruska przegrała ze Szwedami. Pod koniec XIX wieku prowadzono tu prace przy torze wodnym Świnoujście-Szczecin i Kanale Piastowskim.

Praktycznie

• Położenie: polska część zalewu należy do powiatów polickiego, goleniowskiego, kamieńskiego i miasta Świnoujście; Trzebież leży w powiecie polickim, ok. 20 km od centrum Szczecina.
• Najwygodniejsze punkty dojścia do wody to porty w Trzebieży, Stepnicy i Nowym Warpnie oraz kąpieliska w tych miejscowościach i w Popielewie.
• Rozkłady rejsów, zasady wypożyczania sprzętu i to, które kąpieliska są strzeżone, podają zarządcy portów i gminy. Sprawdź je przed wyjazdem.
• W okolicy Trzebieży stoi kościół Podwyższenia Świętego Krzyża.