Na Pomorzu Zachodnim stoją drzewa, o których opowiada się więcej niż o niejednym zabytku. Ich wiek podaje się zwykle według legendy, a dendrolodzy i autorzy opracowań o drzewach pomnikowych bywają ostrożniejsi. Tu zestawiamy jedno z drugim, zawsze z nazwą źródła.

Lipa św. Ottona na Płoni

Lipa szerokolistna rośnie przy kościele Najświętszej Rodziny w szczecińskiej dzielnicy Płonia. Według legendy zasadził ją w 1124 roku św. Otton z Bambergu podczas misji na Pomorzu, co dawałoby jej ponad 900 lat. Wikipedia przytacza też drugie podanie: lipę posadzono po wybudowaniu kościoła, w 1274 roku. Tę samą wzmiankę o 1124 roku zawiera hasło o Puszczy Bukowej.

Dla wieku liczby są skromniejsze. Wikipedia pisze, że legendarne 900 lat jest mało prawdopodobne, a wiek drzewa szacuje się obecnie na 300-400 lat. Pień jest krótki, pokryty zgrubieniami i pochylony w stronę muru dawnego cmentarza, co utrudnia pomiar.

Rozbieżne są także obwody. Według Wikipedii w 2013 roku lipa miała 858 cm, mierzone zgodnie z zasadami dendrometrii, czyli w najwęższym miejscu pnia do wysokości 1,3 m. Hasło o Puszczy Bukowej podaje 920 cm bez opisu metody. Wikipedia zaznacza, że krzywy pień łatwo prowadzi do zawyżenia wyniku, i według Rejestru Polskich Drzew Pomnikowych jest to druga co do grubości lipa szerokolistna w Polsce. Drzewo jest pomnikiem przyrody. Niemiecka literatura nazywała je Ottonlinde, czyli Lipą Ottona, i Heilige Linde, Świętą Lipą. W Szadzku w powiecie stargardzkim rośnie jeszcze jedna lipa św. Ottona, ale to według Wikipedii lipa drobnolistna.

Dęby Krzywoustego w Klęskowie

Dwa dęby szypułkowe stoją w szczecińskim Klęskowie przy ulicy Chłopskiej, na prywatnej posesji, nieco ponad 100 metrów od wiaduktu autostrady. Według legendy, którą podaje Wikipedia w haśle o Puszczy Bukowej, pamiętają rok 1121, gdy na polach między Klęskowem a Zdunowem Bolesław Krzywousty pokonał wojska pomorskie.

Wiek i obwody znów różnią się między opracowaniami. Hasło o Puszczy Bukowej podaje obwody 690 i 640 cm. Hasło o Klęskowie, powołujące się na szczeciński przewodnik dendrologiczny z 2000 roku, mówi o dębach około 400-letnich, o obwodach 633 i 696 cm i wysokości 20 m. Wiek 400 lat nie sięga więc czasów bitwy z 1121 roku, o której opowiada legenda. Przy dębach zaczyna się żółty szlak im. Bolesława Krzywoustego, który kończy się w Płoni, przy lipie św. Ottona.

Dąb Bogusława X w Puszczy Wkrzańskiej

Dąb szypułkowy przy drodze z Warszewa do Leśna Górnego jest pomnikiem przyrody. Według Wikipedii ma obwód pnia 7,89 m, wysokość 28 m i średnicę korony 24 m, a jego wiek ocenia się na około 600 lat. Nazwa wiąże się z legendą, według której pod dębem odpoczywał podczas wędrówek i polowań książę Bogusław X. Tablica przy drzewie mówi natomiast, że imię nadano mu ze względu na zasługi księcia dla rozwoju księstwa pomorskiego. Obok rósł kiedyś drugi dąb o obwodzie około 640 cm, zniszczony przez wichurę w 1983 roku.

Dąb Warcisław koło Kołobrzegu

Dąb szypułkowy rośnie w Lesie Kołobrzeskim przy drodze krajowej nr 11 w gminie Ustronie Morskie, około 15 km od Kołobrzegu. Pomnikiem przyrody jest od 1972 roku. Według Wikipedii ma 720 cm obwodu i 37 m wysokości, a jego wiek to 640 lat, co daje piąte miejsce w rankingu najstarszych dębów w Polsce. Imię upamiętnia księcia Warcisława III, dzięki któremu Kołobrzeg w 1255 roku dostał prawa miejskie. Hasło nie podaje, jak ustalono wiek.

Sąsiedni dąb Bolesław pokazuje, jak ostrożnie traktować takie liczby. Nadano mu imię w 2000 roku, a Lasy Państwowe pisały o 800 latach. Według Wikipedii autorzy książki Drzewa Polski z 2016 roku stwierdzają, że wiek ten nie był mierzony metodami dendrochronologii, i szacują dąb na około 400 lat, między innymi ze względu na żyzne siedlisko.

Lipa Siedmiu Braci w Choszcznie

Na pagórku przy skrzyżowaniu ulic Piastowskiej i Władysława Jagiełły w Choszcznie stoją zrośnięte lipy drobnolistne o obwodach 760 i 460 cm i wysokości 22 m, będące pomnikami przyrody. Jedna z legend, według Wikipedii, mówi, że rosło tu kiedyś siedem lip, a miejsce nazywano lipami siedmiu braci.