Nazwy miejscowości rzadko mają jedno, pewne wyjaśnienie. Dla Choszczna istnieje legenda o wojowniku-założycielu i osobno hipoteza językoznawców. Dla Woświna i Świdwina są wyłącznie hipotezy, a dla Połczyna-Zdroju znane jest wyjaśnienie z imienia i podanie o odkryciu źródeł. Poniżej każde z wyjaśnień jest podpisane nazwą źródła i oddzielone od tego, co udokumentowano.

Choszczno: wojownik Choszcz i choszcze, czyli zarośla

Według Wikipedii legendarnym założycielem miasta był Choszcz, a od niego miasto miało wziąć nazwę. Pamiątką tego podania jest drewniana rzeźba z 1984 roku, dłuta Zbigniewa Tracza. Przedstawia wojownika z mieczem i tarczą, na której umieszczono herb miasta, a stoi na rondzie partnerskim, przy zbiegu ulic Wolności i Bohaterów Warszawy. To podanie, a nie ustalenie historyków: hasło nie przytacza dokumentów, które potwierdzałyby istnienie takiego założyciela.

Językoznawcza hipoteza jest inna. Wikipedia, powołując się na słownik etymologiczny Stanisława Rosponda, podaje, że nazwa topograficzna „choszczno” oznaczała osiedle, w którym było pełno chostów, czyli zarośli i krzaków (dzisiejsze chaszcze). Podobną nazwę nosiła kiedyś miejscowość Chocznia, zapisywana jako Choszcznia. Według tej wersji nazwa opisuje miejsce, a nie osobę.

Zapisy dokumentów układają się tak. W 1233 roku książę Władysław Odonic nadał cystersom z Kołbacza ziemie, na których leży miasto, i wtedy wymieniono nazwę Hoscno. W 1269 roku po raz pierwszy pojawia się niemiecka nazwa Arnswalde, co Wikipedia tłumaczy jako „orli las”. Jan Długosz w 1433 roku zapisał ją jako Harnsswald alias Choschczno. Niemiecka nazwa wiązała się więc z lasem, a polska, według Rosponda, z zaroślami. Po 1945 roku w obiegu były przejściowo formy Choczno i Choczen, a nazwę Choszczno wprowadzono formalnie 7 maja 1946 roku.

Pamiątki ziemi choszczeńskiej zbiera Muzeum Ziemi Choszczeńskiej.

Woświn: nazwa starsza od Słowian albo lasek osikowy

Woświn to według Wikipedii największe jezioro w dorzeczu Regi. Powierzchnia zwierciadła wody wynosi, zależnie od katalogu przytoczonego w haśle (Choiński, Instytut Rybactwa Śródlądowego), od 767,5 do 809,7 ha, długość to około 9,5 km, a szerokość około 2 km. O legendzie nazwy żadne ze sprawdzonych źródeł nie wspomina, za to o jej pochodzeniu spierają się badacze.

Najstarszy zapis to Woswin z 1284 roku, z Księgi Dokumentów Pomorskich (Pommersches Urkundenbuch). Później pojawia się niemiecka forma Wotschwin-See na mapie z 1780 roku oraz Wotschwin w latach 1789 i 1895. Wikipedia przytacza dwie hipotezy. Według pierwszej nazwa ma pochodzenie bałtyckie i wiąże się z litewskim wyrazem ašvà, czyli klacz. Według tej hipotezy nazwa należy do warstwy przedsłowiańskiej. Druga, słowiańska, zakłada niepoświadczony wyraz o znaczeniu osa lub osika albo pochodną osъvina, czyli lasek osikowy. W tym ujęciu nazwa terenu mogła zostać przeniesiona na jezioro. Wikipedia nie rozstrzyga, która z tych wersji jest właściwa.

Połczyn-Zdrój: imię Połk i podanie o sukienniku

Wyjaśnienie nazwy jest tu najlepiej udokumentowane. Według Wikipedii, powołującej się na Edwarda Brezę, zapis Poltsin z 1304 roku pochodzi od imienia Połk, będącego skrótem od imienia Świętopełk, z dodaną końcówką -in. W dokumencie z 1337 roku miejsce zapisano jako Bolczin. Człon „Zdrój” wiąże się z uzdrowiskiem: w 1926 roku do niemieckiej nazwy Polzin dodano człon Bad, a nazwę Połczyn-Zdrój wprowadzono urzędowo 19 maja 1946 roku.

Do uzdrowiska prowadzi też podanie. Według Wikipedii właściwości miejscowych wód mineralnych i borowiny odkrył chory na reumatyzm sukiennik, który obmył się w źródle, włożył nogę w błoto i następnego dnia miał wyzdrowieć. Strona uzdrowiska opowiada tę samą historię, ale z innym zawodem bohatera: pisze o tkaczu i podaje rok 1688 jako moment odkrycia źródeł. Rozbieżność dotyczy więc profesji odkrywcy, a nie istoty podania. Według strony uzdrowiska miejscowy pastor potwierdził istnienie źródeł i ich leczniczy charakter w raporcie do władz kościelnych.

Wikipedia dodaje, że w XVII i XVIII wieku Połczyn był największym uzdrowiskiem na Pomorzu, a rozkwit kurortu przypadł na początek XX wieku. Pamiątką tej epoki jest Pałac w Połczynie-Zdroju.

Świdwin: nazwa bez dokumentów

Według Wikipedii nazwa Świdwin nie jest historycznie udokumentowana. Niemieccy badacze, wśród nich Rudolf Virchow i J. Spers, przypisują jej pochodzenie słowiańsko-niemieckie. Polski językoznawca Mikołaj Rudnicki wywodzi ją od pomorskich słów Skwilbin lub Skwielbin, oznaczających krążek na bagnie. Świdwin byłby wtedy miastem położonym na suchym krążku wśród bagnistej doliny Regi. Wikipedia przytacza tę wersję za strategią rozwoju miasta z 1999 roku.

Po wojnie miasto nosiło najpierw nazwę Świbowina i dopiero po konsultacjach z naukowcami rozporządzeniem ministrów ustalono obecną nazwę. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi według Wikipedii z 1280 roku, a nad Regą stoi zamek w Świdwinie, zbudowany w XIII wieku. Wikipedia podaje, że nazwa zamku pochodzi od joannitów, którzy od XVI do XIX wieku mieli w nim komandorię.

Jak czytać takie wyjaśnienia

Podanie o Choszczu opowiada o założycielu, natomiast dokument z 1233 roku mówi o ziemiach nadanych cystersom, czyli o miejscu, nie o człowieku. Hipotezy językoznawców też bywają różne: przy Woświnie zestawia się dwie sprzeczne etymologie, a przy Świdwinie badacze nie mają zapisów, na których mogliby się oprzeć. Najpewniej udokumentowana jest nazwa Połczyna, i to dlatego, że mamy zapisy z 1304 i 1337 roku.