Gmach w środku tarasu

Gmach przy Wałach Chrobrego 3 powstał jako siedziba Muzeum Miejskiego, a dziś jest Gmachem Głównym Muzeum Narodowego w Szczecinie, jedną z jego sześciu siedzib. Projektantem był Wilhelm Meyer-Schwartau, miejski radca budowlany Szczecina w latach 1891-1921, który zaprojektował też układ całych Wałów Chrobrego, a także układ przestrzenny i budowle Cmentarza Centralnego. Ten tekst dotyczy samego budynku, nie zbiorów.

O zabudowie tarasu, wtedy jeszcze Hakenterrasse, zdecydowano w 1901 roku. Środek założenia zajęło Muzeum Miejskie, a prace przy całym tarasie i otaczających go gmachach trwały według Wikipedii w latach 1902-1921.

1908-1911 czy 1908-1913

Daty budowy gmachu różnią się w zależności od źródła. Wikipedia, powołując się na artykuł prasowy z okazji stulecia budynku, podaje lata 1908-1911, a zabytek.pl, czyli rejestr zabytków, datuje całość na lata 1908-1913. Muzeum otwarto oficjalnie 23 czerwca 1913 roku i mieściło zbiory sztuki.

Podobna różnica dat występuje przy sąsiednim budynku. Gmach rejencji, dziś Urząd Wojewódzki, ma w jednym haśle Wikipedii lata budowy 1906-1912, a w drugim datę oddania do użytku 1911.

Budynek, który nie został dokończony

Pierwotne założenie przewidywało czteroskrzydłowy gmach z traktem w osi i dwoma dziedzińcami wewnętrznymi. Według Wikipedii zbudowano skrzydło od strony Odry oraz elewacje boczne, więc otwarcie w 1913 roku objęło mniej więcej połowę planu i było jednocześnie końcem inwestycji. W następnym roku wybuchła I wojna światowa. Do ukończenia pierwotnego założenia nigdy nie wrócono, a planowanego skrzydła od strony miasta nie wzniesiono do dziś.

Gmach ma plan litery E, a jego styl hasło o gmachu określa jako nawiązujący do modernizmu i secesji, natomiast hasło o Wałach Chrobrego nazywa bryłę muzeum wczesnomodernistyczną. Wysokość z kopułą wynosi 54 m, a powierzchnia wystawowa 5563 m², według tego samego hasła.

Reliefy na fasadzie

Między arkadami portyku fasady głównej, od strony Odry, umieszczono cztery reliefy z budowlami symbolizującymi epoki kultury: piramidą Cheopsa dla kultury egipskiej, Partenonem dla grecko-rzymskiej, katedrą w Kolonii dla średniowiecza i bazyliką św. Piotra dla włoskiego renesansu. Na ścianie południowej widnieją kobiece postacie symbolizujące malarstwo, grafikę i rzeźbę.

Przed gmachem, na tarasie, stoi rzeźba Ludwiga Manzla z 1916 roku, a za nim, w stronę miasta, pomnik Adama Mickiewicza z 1960 roku.

Losy po 1944 roku

W 1944 roku w czasie nalotów uszkodzono kondygnację dachową. 21 marca 1945 roku najcenniejsze eksponaty wywieziono do zamku w Koburgu. Według hasła o Wałach Chrobrego po wojnie zmieniono zwieńczenia wieży i zlikwidowano narożne pawiloniki na dachu. W czerwcu 1948 roku otwarto tu Muzeum Morskie, które dwa lata później włączono do Muzeum Narodowego.

Od 1 stycznia 1976 roku na piętrze gmachu działa Teatr Współczesny. Według Wikipedii część budynku adaptowano na potrzeby sceny już w 1950 roku, a w 1975 roku zdecydowano o utworzeniu w mieście dwóch odrębnych teatrów. Z wieży dostępnej dla zwiedzających widać Szczecin i okolice, zwłaszcza Międzyodrze. Do Zamku Książąt Pomorskich jest stąd około pół kilometra.