Colleoni z Geislingen, który wrócił z Warszawy

Najdłuższą podróż w szczecińskim Śródmieściu odbył pomnik Bartolomea Colleoniego na placu Lotników. To konny posąg kondotiera, zabytkowa kopia renesansowego pomnika dłuta Andrei del Verrocchia, odsłoniętego w Wenecji 21 marca 1496 roku. Według Wikipedii szczecińską kopię wykonano metodą galwanoplastyczną w 1909 roku w fabryce Wuerttembergische Metallwarenfabrik w Geislingen. Przeznaczono ją dla szczecińskiego muzeum miejskiego, które według tego samego hasła utworzono w 1913 roku. Posąg był centralnym punktem zbioru kopii słynnych dzieł antycznych i renesansowych, ustawionych w sali kopułowej gmachu muzeum.

Pomnik przetrwał II wojnę światową bez szwanku. Według Wikipedii 15 stycznia 1948 roku wywieziono go do Warszawy: najpierw trafił do Muzeum Narodowego, potem kilka lat leżał w magazynie Muzeum Wojska Polskiego, a wiosną 1950 roku stanął na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych. W 1989 roku wpisano go do rejestru zabytków. Starania o zwrot rozpoczęto na początku 1992 roku, a pod koniec 2001 roku władze Warszawy wyraziły zgodę. Posąg ustawiono w Szczecinie 21 sierpnia 2002 roku, a uroczyste odsłonięcie odbyło się 31 sierpnia, w obecności prezydenta miasta i potomka kondotiera. W 2009 roku pomnik gruntownie odnowiono, a Colleoni odzyskał wtedy oręż w prawej dłoni, odtworzony na wzór oryginału.

Posągi barokowe i wilhelmińskie

Na placu Orła Białego stoi posąg Flory, barokowa grupa figuralna z saksońskiego piaskowca: rzymska bogini urodzaju i wiosny trzyma kosz kwiatów, a po obu jej stronach są dwa putta, jeden wspina się po rogu obfitości, drugi układa kwiaty w koszu. Według Wikipedii rzeźbę wykonał Johann Georg Glume według projektu Johanna Konrada Kocha około 1730 roku, przy czym część źródeł wskazuje na lata osiemdziesiąte XVIII wieku. Figura wieńczyła najpierw attykę Pałacu Grumbkowa, czyli Pałacu pod Globusem, potem stała w ogrodzie pałacowym, a w 1906 roku trafiła do Parku Żeromskiego. Jesienią 1945 roku znaleziono ją wśród gruzów na dziedzińcu muzeum, bez głowy, rąk i kupidynków. Po renowacji w 1953 roku stanęła na skraju parku, w latach siedemdziesiątych przeniesiono ją w pobliże Bramy Królewskiej, a na plac Orła Białego dotarła w 1991 roku po gruntownej konserwacji.

Wzdłuż Wałów Chrobrego stoi rzeźba Ludwiga Manzla z 1916 roku, przedstawiająca walkę nagiego mężczyzny z centaurem. Tożsamość postaci nie jest pewna: według jednej interpretacji to Lapita, według innej Herkules. Zupełnie inny rodowód ma pomnik Fryderyka II Wielkiego. Według Wikipedii zaprojektował go Johann Gottfried Schadow, rzeźbę z białego marmuru z Carrary odsłonięto 10 października 1793 roku przy Białym Placu Parad. W 1877 roku, ze względu na wpływ pogody na marmur, przeniesiono ją do gmachu Sejmu Stanów Pomorskich, a na placu stanęła brązowa kopia. W 1942 roku rzeźbę ewakuowano do zamku w Swobnicy i podczas transportu pękła na trzy części. Od 2015 roku, po renowacji, stoi na dziedzińcu Muzeum Narodowego przy ulicy Staromłyńskiej.

Do tej samej rodziny należy pomnik księcia Bogusława X i królewny Anny Jagiellonki przy Zamku Książąt Pomorskich, choć powstał znacznie później. Odsłonięto go 22 lipca 1974 roku, a wykonały go z żółtego piaskowca dwie szczecińskie rzeźbiarki, Leonia Chmielnik i Anna Paszkiewicz. Według Wikipedii księżna stoi o stopień wyżej od męża, dzięki czemu oboje wydają się podobnego wzrostu, choć książę miał być mężczyzną bardzo wysokim.

Poeci, marynarz i bohater książki

Na placu Mickiewicza stoi pomnik Adama Mickiewicza autorstwa Sławomira Lewińskiego, odsłonięty 3 maja 1960 roku w ramach obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Ze sztucznego kamienia wykonano zadumanego pielgrzyma z księgą, zwróconego twarzą w stronę Odry. Według Wikipedii w tym miejscu przed 1945 rokiem stał pomnik cesarza Fryderyka III.

Wędrówkę od Lwowa do Szczecina odbył też pomnik Kornela Ujejskiego, brązowe popiersie Antoniego Popiela na skwerze przy Bramie Portowej. Według Wikipedii odsłonięto go 8 grudnia 1901 roku we Lwowie. Po wkroczeniu wojsk radzieckich w lipcu 1944 roku został zdjęty, w 1950 roku przekazano go Polsce, a 27 listopada 1956 roku przeniesiono do Szczecina. Oficjalne odsłonięcie nastąpiło dopiero 9 grudnia 2006 roku.

Przy placu Grunwaldzkim, w osi alei Jana Pawła II, stoi Pomnik Marynarza. To rzeźba Ryszarda Chachulskiego odsłonięta 19 czerwca 1980 roku, wykonana z blachy miedzianej na betonowym cokole obłożonym szarym granitem. Przedstawia sternika w czapce i z rozwianą chustą, stojącego przy kole sterowym. Według Wikipedii rzeźba ma wymiary 3,85 na 2,30 na 1,60 m i została odnowiona w 2007 roku.

Na ulicy Rayskiego znajdziesz pomnik Króla Maciusia I, czyli 145-centymetrową figurę z różowego granitu, upamiętniającą Janusza Korczaka. Zaprojektował ją Mieczysław Welter, a odsłonięto ją 1 czerwca 1961 roku, w Dzień Dziecka. Pierwotnie stała przed szkołą przy dzisiejszej ulicy Bałuki, a w 2013 roku odsłonięto ją w nowym miejscu. Najmłodszy w tym zestawie jest brązowy pomnik w formie ławeczki, ławeczka Michała Doliwo-Dobrowolskiego na Turzynie, odsłonięta 10 czerwca 2022 roku. Według Wikipedii to pierwszy na świecie pomnik wynalazcy, który w 1888 roku skonstruował trójfazową prądnicę prądu przemiennego.