Darłówko: od świateł z 1715 roku do ceglanej wieży z 1885

Według Wikipedii w marcu 1715 roku nakazano ustawić światła nawigacyjne po obu stronach ujścia Wieprzy, ale dopiero po ponad stu latach powstała tam stacja pilotów z sześciometrową wieżą. Dopiero w 1885 roku na wschodnim brzegu stanął niewielki parterowy budynek z czerwonej licowanej cegły i z kwadratową wieżą. Mieszkał w nim latarnik, który pilnował, by lampa świeciła stałym czerwonym światłem o zasięgu 6 mil morskich. Źródłem światła była soczewka IV klasy, umieszczona w oknie na wysokości 12 metrów. W 1899 roku zamieniono ją na soczewkę VI klasy, a pięć lat później spis świateł odnotował zmianę charakterystyki na białe, przerywane.

W 1927 roku wieżę podwyższono o jedną kondygnację, na której zbudowano galeryjkę i laternę z białą kopułą. Według Wikipedii tak właśnie latarnia w Darłówku wygląda do dziś, zmieniały się tylko źródła światła. Z wysokością jest drobny kłopot: Wikipedia w danych technicznych podaje 22 m wieży, w infoboksie 21 m, a w opisie historii 23 m całego obiektu. Serwis latarnie.pl mówi o 22 metrach.

Budynek, który zalewa morze

Lokalizacja przy samym wejściu do kanału portowego jest dla budowli bardzo trudna. Jesienią i zimą, w czasie sztormów, woda zalewa cały budynek, a zimą ściana od strony morza bywa skuta lodem. Dlatego północną ścianę obmurowano dodatkową warstwą cegieł i otynkowano tynkiem cementowo-wapiennym, przez co ma 54 cm grubości. Zasolenie i zawilgocenie murów sprawiły, że latarnia przez długi czas była niedostępna dla turystów. Po remoncie kapitalnym w 2006 roku, jak podaje Wikipedia, znów można ją zwiedzać.

W 2023 roku światło nawigacyjne przeniesiono na dach apartamentowca Marina Royale, po drugiej stronie kanału portowego, około 130 m na zachód od wieży. Na starej wieży zamontowano światło sektorowe w trzech kolorach, białym, zielonym i czerwonym, które prowadzi statki do portu Darłowo. Dzięki temu dawna latarnia nadal pracuje, tylko w innej roli.

Kołobrzeg: światło na budynku zarządu portu i na falochronie

W Kołobrzegu pierwsze światło dla celów nawigacyjnych zapalono w 1666 roku. Według Wikipedii wykorzystywano do tego wieżyczkę budynku zarządu portu, a światło palono tylko okazjonalnie, gdy statki zawijały do portu. Później zapalano je na falochronie. W drugiej połowie XIX wieku statkom wskazywała drogę lampa olejowa z soczewką Fresnela, umieszczona na wysokości około 8 m n.p.m., o zasięgu około 6 mil morskich.

W 1899 roku wzniesiono w technice ryglowej nowy budynek stacji pilotów z 25-metrową wieżą, która pełniła rolę latarni. Jej zasięg wynosił 8 mil morskich, a źródło światła znajdowało się na wysokości 14 m n.p.m. W 1909 roku lekki budynek ryglowy zastąpiono solidniejszą budowlą z cegły: zasięg wzrósł do 12 mil morskich, a światło, zasilane gazem, wyniesiono na 25 m n.p.m.

Rok 1945 i latarnia na platformie fortu

Według Wikipedii w 1945 roku niemieccy saperzy wysadzili latarnię, bo była dobrym punktem orientacyjnym dla polskich artylerzystów podczas walk o miasto w marcu 1945 roku. Nową latarnię ukończono najpóźniej w listopadzie 1945 roku, w nieco innym miejscu: poprzednia stała przed fortem, a obecna stoi na jego głównej platformie i wykorzystuje fundamenty potężnych zabudowań fortecznych. Rok budowy bywa podawany różnie, jako 1945 lub 1946.

Miejsce ma swoją wagę w historii miasta. Encyklopedia Pomorza Zachodniego pisze, że uroczystość zaślubin Polski z morzem z 18 marca 1945 roku odbyła się na tarasie Fortu Ujście, obok ruin niemieckiej latarni, a nie tam, gdzie wskazuje napis na Pomniku Zaślubin Polski z Morzem. Samą latarnię opatrzono potem tablicą ku czci poległych w walkach o Kołobrzeg. Według Wikipedii w 2022 roku zdjęto z niej płaskorzeźbę z pepeszą i sztandarem z sierpem i młotem, a latarnia ma zostać przekształcona w pomnik żołnierzy polskich poległych w marcu 1945 roku.

Dziś wieża ma 26 m wysokości, światło jest na 36 m n.p.m., a nominalny zasięg wynosi 16 mil morskich. Światło jest błyskowe: błysk trwa sekundę, przerwa dwie. W latach 1979-1981 przeprowadzono kapitalny remont, w którym wymieniono między innymi laternę i schody na metalowe. Po 2001 roku miasto, właściciel obiektu, odnowiło fort. Latarnia leży w pobliżu portu i molo. Według Wikipedii obie latarnie są administrowane przez Urząd Morski w Szczecinie i udostępnione do zwiedzania, ale godziny i zasady wejścia na wieże trzeba sprawdzić u zarządcy.