Sztuczne jezioro w dawnym wyrobisku kopalni kredy w Zdrojach, zalane w 1925 roku, w Puszczy Bukowej, z punktami widokowymi w okolicy.
Jezioro Szmaragdowe to sztuczne jezioro w szczecińskich Zdrojach, w Parku Krajobrazowym „Puszcza Bukowa”. Powstało w wyrobisku dawnej kopalni kredy i margla, które w 1925 roku zalała woda. Nazwę zawdzięcza szmaragdowemu zabarwieniu wody, które wywołuje zawarty w niej węglan wapnia pochodzący z rozpuszczania kalcytu. Przed 1945 rokiem miało nazwy Herta See i Kreide See.
W 1862 roku obok powstała fabryka cementu portlandzkiego Stern. W jej sąsiedztwie rozpoczęto przemysłową eksploatację porwaka margli o miąższości około 40-60 m. Początkowo wydobywano surowiec powyżej poziomu wód gruntowych, później zaczęto zagłębiać wyrobisko, aż osiągnęło około 20 m głębokości względem otoczenia. Urobek wożono do cementowni, a nadkład składowano na hałdzie, dziś Wzgórzu Widok.
16 lipca 1925 roku w południowej ścianie wyrobiska natrafiono na warstwę piasków zawodnionych, przez którą gwałtownie wlała się woda. Wylew nastąpił spod wysokiej, pionowej ściany margli. Wszyscy pracujący wtedy robotnicy zdołali się uratować. W 1959 roku w południowej części doszło do kolejnego osunięcia ziemi, które zmniejszyło powierzchnię jeziora o około 0,4 ha. Na dnie wciąż leżą resztki górniczych maszyn, a przy brzegu wznosi się betonowy mostek, pozostałość po torowisku kolejki wywożącej urobek.
Z zalaniem kopalni łączy się miejscowa legenda. Od początku XIV wieku w kopalniach miał grasować chciwy i złośliwy duch zwany Skarbkiem, który przez lata zgromadził ogromne bogactwa i ukrył je pod ziemią, u podnóża południowego urwiska. Gdy kilof górnika odsłonił ten skarb, Skarbek zalał wszystko wodą. To podanie, a nie ustalony fakt historyczny.
Zbiornik ma 28 540 m² powierzchni, 289 m długości, do 165 m szerokości i 18 m głębokości. Objętość wody to 53 330 m³, a lustro wody leży na wysokości 42 m n.p.m. Woda gruntowa cały czas napływa do jeziora, co widać podczas spaceru ścieżką tuż przy brzegu, a jej nadmiar spływa do studzienki przy mostku widokowym. Strome ściany dawnego wyrobiska wciąż się zmieniają: tworzą się nowe rynny, osuwiska i nisze.
Z powodu dużej zawartości węglanu wapnia w wodzie nie rozwinęło się intensywne życie biologiczne, a na brzegach nie ma trzcin i szuwarów, więc ptaków wodnych widuje się tu niewiele. Lasy w okolicy wyrosły samoistnie po zaprzestaniu wydobycia po 1925 roku. Dziś przeważa buczyna pomorska z fragmentami dąbrowy kserotermicznej. Na nasłonecznionych stokach rosną rośliny kserotermiczne, a w lesie gniazdują dzięcioły, kowaliki, kruki, kukułki i sikory.
Wzgórze Widok ma 55 m n.p.m. i jest jedną z hałd dawnej kopalni. Na jego skraju znajduje się punkt widokowy zwany Okiem na Szczecin, a okolicę zagospodarowano turystycznie: są wiaty, ławeczki i miejsca na ogniska. Wzgórza Czanowskie sięgają 94 m n.p.m. i dają panoramy lewobrzeżnego Szczecina.
Na stokach zachowały się pozostałości wojskowych zabudowań z lat 30. XX wieku lub z czasów II wojny światowej, pod którymi biegną tunele o łącznej długości około 700 m. Szczecińskie Towarzystwo Poszukiwawcze udostępniło część tuneli do zwiedzania. Zimą zwiedzanie nie jest możliwe, bo w tunelach zimują nietoperze.
W pobliżu stoi też sztuczna grota „Za Łukami” z 1880 roku, zbudowana z inicjatywy właściciela cementowni Stern, oraz ruiny pałacu rodziny Toepfferów. Z wieży widokowej Baresela z 1904 roku, która miała około 30 m wysokości, przy dobrej pogodzie widziano Goleniów i Stargard. Wieżę zniszczono w 1945 roku, dziś zostały po niej nikłe pozostałości na Polanie Słonecznej.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się