Pocysterski zespół klasztorny nad Płonią z XIII-XVI wieku, uznany w 2014 roku za pomnik historii.
Opactwo cystersów w Kołbaczu to pocysterski zespół klasztorny z XIII-XVI wieku nad rzeką Płonią w gminie Stare Czarnowo. Hasło Wikipedii nazywa go jednym z najcenniejszych zabytków gotyku ceglanego na Pomorzu Zachodnim. W lipcu 2014 roku rozporządzeniem Prezydenta RP zespół dawnego klasztoru uznano za pomnik historii.
Do Kołbacza cystersi przybyli z duńskiego klasztoru Esrum na zaproszenie Warcisława II Świętoborzyca, według hasła w 1173 roku, a według kalendarium 2 lutego 1174 roku pod kierunkiem Reinholda. Klasztor utworzył trzy filie: w Oliwie w 1186 roku, w Bierzwniku w latach 1280-1294 i w Mironicach. Mnisi rozwijali gospodarkę rolną, a po 1237 roku zakładali grangie, czyli wielkie folwarki. W 1183 roku zmienili bieg dolnej Płoni, a spiętrzenie wody podniosło poziom jeziora Miedwie.
W opactwie pochowano w 1413 roku księcia szczecińskiego Świętobora I. Kościół był od założenia do likwidacji klasztoru w XVI wieku jednym z kościołów grzebalnych książąt szczecińskich. Ostatni opat złożył urząd w 1535 roku, a w XVII wieku prezbiterium z transeptem przeznaczono na kaplicę, nawa zaś służyła jako spichlerz i wozownia książęca. W 1721 roku rozpoczęto likwidację zabudowań klasztornych.
Budowę świątyni rozpoczęto w 1210 roku jeszcze w stylu późnoromańskim, a ukończono w 1347 roku w stylu gotyckim. Na fasadzie zachodniej, ujętej dwoma czworokątnymi występami, widać wielkie, zamurowane okno i szczyt z misterną rozetą. Nawa główna ma pięć kondygnacji, drewniane stropy i ostrołukowe arkady, a sklepienia gwiaździste częściowo pochodzą z 1500 roku i zrekonstruowano je w latach 1851-1852. Wewnątrz widać ślady podziału charakterystycznego dla kościołów cysterskich: mnisi zajmowali część wschodnią, a konwersi zachodnią.
Dziś kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa mieści się w prezbiterium i transepcie, natomiast nawa główna nadal pełni funkcję magazynu. Ołtarz główny to kopia tryptyku z 1990 roku, a oryginał z XV wieku znajduje się w bazylice archikatedralnej św. Jakuba w Szczecinie. Na północnej ścianie jest ambona z XVI wieku. Przed wejściem w posadzce zachowała się tablica poświęcona misjonarzom pomordowanym w czasie chrztu Pomorzan w 1124 roku. Romańskie kolumny z bogato rzeźbionymi głowicami, ocalałe po pożarze w 1662 roku, są w Muzeum Narodowym w Szczecinie.
Dom Konwersów, czyli świeckich braci zakonnych, to według hasła Wikipedii budynek z około połowy XIII wieku, przebudowany w XVII-XIX wieku, z reprezentacyjną salą Trygława na piętrze. W latach siedemdziesiątych XX wieku odrestaurowano go i zaadaptowano na dom kultury. Dom Opata z pierwszej połowy XIV wieku, według najnowszych badań z około 1350 roku, ma dwie kondygnacje i piwnicę. Po ostatniej konserwacji przeznaczono go na bibliotekę.
W odległości około 3,3 km od opactwa stoi kościół w Starym Czarnowie.
Około 6 km dalej znajduje się Arboretum w Glinnej.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się