Park założony na dar Quistorpa

Najstarszy trzon zieleni Szczecina ciągnie się od centrum na północny zachód i ma jednego dobroczyńcę. Według Wikipedii Johannes Heinrich Quistorp przekazał miastu sąsiadujące ze sobą tereny: plac, który dziś nazywa się Jasnymi Błoniami, oraz Las Arkoński. Od jego nazwiska pochodziła pierwsza nazwa Parku im. Jana Kasprowicza, który założono w 1900 roku jako Quistorp Park i do 1945 roku tak się nazywał.

Wikipedia nazywa Park Kasprowicza największym parkiem miejskim Szczecina, o powierzchni około 27 ha. Leży na zboczach Doliny Niemierzyńskiej nad jeziorem Rusałka. Razem z fragmentem Parku Leśnego Arkońskiego tworzy zespół przyrodniczo-krajobrazowy o powierzchni 96,8 ha. Rosną tu gatunki rzadko spotykane w Polsce, wśród nich sosna żółta, świerk serbski, cypryśnik błotny i skrzydłorzech kaukaski. W parku stoi amfiteatr z 1976 roku, rzeźba Ogniste ptaki Władysława Hasiora z 1975 roku oraz Pomnik Czynu Polaków Gustawa Zemły, odsłonięty w 1979 roku. Na skraju parku leży odtworzony w 2007 roku Ogród Różany.

Jasne Błonia powstały w latach 1925-1927 i dziś są wpisane do rejestru zabytków. Zieleniec założono na gruntach rodziny Quistorpów, a plac początkowo nazywał się Quistorp-Aue. Według serwisu Visit Szczecin rośnie na nim 213 platanów klonolistnych, co serwis nazywa największym skupiskiem tego gatunku w Polsce. Aleja prowadzi stąd dalej do Parku Kasprowicza.

Różanka ma własną, osobną historię. Według Wikipedii założono ją w 1928 roku z okazji zjazdu ogrodników, a po odbudowie w latach 2006-2007 oddano do użytku 20 kwietnia 2007 roku. Według Wikipedii rośnie tam ponad dziewięć tysięcy róż w 99 odmianach, a według Visit Szczecin 9083 róże w 107 odmianach. Ogród jest końcowym punktem pieszo-rowerowego Złotego Szlaku, który zaczyna się przy Zamku Książąt Pomorskich.

Parki na dawnych cmentarzach

W Szczecinie kilka dużych parków urządzono tam, gdzie wcześniej były cmentarze. To nie ciekawostka, tylko wyraźny ślad historii miasta, który widać w układzie alejek.

Park im. Stefana Żeromskiego to według Wikipedii drugi pod względem wielkości park miejski w Szczecinie, o powierzchni około 22 ha. Pierwszy zalążek powstał w 1721 roku, gdy założono cmentarz ewangelicki dla francuskiej mniejszości. W 1802 roku za Bramą Królewską wydzielono miejski cmentarz Grabowski. W 1900 roku władze miasta zlikwidowały oba cmentarze i urządziły w ich miejscu park. Rośnie tu około 177 gatunków i odmian drzew i krzewów, a część z nich ma ponad sto lat. Wśród rzeźb jest pomnik Stefana Żeromskiego i rzeźba Prometeusz Anny Paszkiewicz.

Podobny rodowód ma Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa, który sąsiaduje od północy z Parkiem Kasprowicza. Ma 15,5 ha i urządzono go w latach 1973-1974 na terenie dawnego Cmentarza Majdańskiego. Równe tarasy na stokach i schody, z różnicą poziomów 13,5 metra, wciąż przypominają o cmentarnym układzie. Z kolei Park Brodowski na Wzgórzach Warszewskich powstał w latach 70. XX wieku po uprzątnięciu przedwojennego kompleksu Cmentarza Brodowskiego. Według Wikipedii zachował się stary układ alejek, a w drzewostanie rosną dęby pomnikowe o obwodach pni od 320 do 392 cm. Przy ulicy Słowiczej stoi dawna kaplica cmentarna z 1911 roku, dziś kościół, oraz kamień upamiętniający pochowanych. Oba parki to teren dawnych cmentarzy, więc zachowaj tam spokój.

Zieleń na obrzeżach: puszcza, wodozbiór i staw

Poza śródmieściem parki przechodzą w lasy. Park Leśny Zdroje to północno-zachodni fragment Puszczy Bukowej o powierzchni 173 ha, w którym rośnie przede wszystkim buk. Prowadzą tędy szlaki i ścieżki dydaktyczne do punktów widokowych, a w południowej części leży rezerwat przyrody Zdroje.

Mniejszy, 23-hektarowy Park Leśny Klęskowo leży na Prawobrzeżu w pofałdowanej części Puszczy Bukowej, między osiedlami Bukowym i Słonecznym. Według Wikipedii przeważa tam stuletni starodrzew bukowy, a obok rosną drzewa z różnych kontynentów, między innymi miłorząb dwuklapowy i jodła kaukaska. Na wschodnim skraju parku są ruiny dworu rodziny Dohrnów, która przybyła do Szczecina w 1790 roku.

W północnej części miasta, na pograniczu osiedli Warszewo i Bukowo, leży zespół przyrodniczo-krajobrazowy Wodozbiór o powierzchni 63,39 ha. Powołała go uchwała Rady Miejskiej z 16 maja 1994 roku, a celem ochrony jest zachowanie krajobrazu, ukształtowania terenu oraz cieków i zbiorników wodnych. Na terenie zespołu leży Wysoki Staw. Najmniejszy w tym zestawieniu jest Rubinowy Staw na osiedlu Słonecznym, długi na 70 m i szeroki na 40 m. Brzegi są obetonowane i ogrodzone, więc staw ogląda się zza ogrodzenia, a wokół biegną alejki spacerowe.

Jak czytać zieleń Szczecina

Układ miejskich parków dobrze widać na mapie jako pas, który prowadzi od Jasnych Błoni przez Park Kasprowicza do Lasu Arkońskiego. Po drugiej stronie centrum działa park dendrologiczny na dawnych cmentarzach, a na obrzeżach miasta zaczynają się lasy Puszczy Bukowej. Zasady wstępu, regulaminy i aktualne ograniczenia podają zarządcy poszczególnych terenów.