Biskupi kamieńscy przez wieki zmieniali miejsca, z których rządzili swoimi dobrami. Katedrę mieli w Kamieniu Pomorskim, ale ich ziemie rozciągały się od Golczewa po okolice Koszalina i Karlina. Poniżej kolejne siedziby, każda z tym, co mówią o niej źródła, i z miejscami, w których źródła się rozchodzą.

Karlino: zamek w widłach Parsęty i Radwi

Według Wikipedii okolice Karlina należały do biskupów kamieńskich od około 1280 roku, jako spadek po Warcisławie III. W 1308 roku biskup Henryk von Wacholz użył w dokumencie określenia „castrum nostrum Corlin”, czyli „nasz zamek w Karlinie”. Hasło o mieście dodaje, że był to wtedy niewielki, drewniany gród w widłach dwóch rzek, Parsęty i Radwi.

Data przeniesienia tu siedziby biskupiej rozbiega się w samej Wikipedii. Hasło o zamku podaje rok 1370: wtedy siedzibę biskupią miano przenieść z Kamienia do Karlina i podjąć decyzję o budowie obronnego zamku. Hasło o mieście pisze o roku 1372 i dodaje, że biskup Filip von Rehberg pożyczył na budowę pieniądze od rady miejskiej Słupska. Oba hasła zgadzają się co do dalszego ciągu: w 1385 roku Karlino dostało prawa miejskie na prawie lubeckim, a od lat osiemdziesiątych XIV wieku większość biskupów kamieńskich mieszkała właśnie tu.

Zamek nie miał spokojnych dziejów. Według Wikipedii w 1409 roku Karlino spalono i złupiono, w 1481 roku miasto i zamek spalili mieszczanie z Kołobrzegu i Koszalina (hasło o mieście mówi o koszalinianach, którzy zbuntowali się przeciwko biskupowi). Po wypłaceniu odszkodowania zamek odbudowano, a jego rozbudowa trwała według hasła do 1575 roku. W latach 1602-1618 biskup Franciszek I dalej go rozbudowywał. Wygląd zamku z tego okresu pokazuje Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego Eilharda Lubinusa.

W 1761 roku, w czasie wojny siedmioletniej, zespół zamkowy spłonął. Ruiny rozebrano do przyziemia, zasypano fosę, a na piwnicach stanął później królewski browar. Do dziś zachowało się przyziemie głównego skrzydła: cztery pomieszczenia, z których dwa mają sklepienia gwiaździsto-żebrowe, a w ścianie między salami widać zdobne przejście i dwustronny gotycki kominek. Hasło o mieście nazywa te pozostałości dziś spichlerzem. Datowanie przyziemia też się rozchodzi: Wikipedia w haśle o zamku pisze o gotyckim przyziemiu z końca XII wieku, ale ta sama strona podaje pierwszą wzmiankę o zamku w 1308 roku i XIV wiek w ramce informacyjnej, a hasło o Karlinie datuje przyziemie na XIV wiek. Wiarygodny jest więc XIV wiek.

Zamek Biskupów Kamieńskich jest wpisany do rejestru zabytków. W mieście warto połączyć go z późnogotyckim kościołem św. Michała Archanioła z 1510 roku, który według opisu obiektu wzniesiono z polecenia biskupa Martina von Karith, oraz z Muzeum Ziemi Karlińskiej.

Golczewo: wieża nad dwoma jeziorami

Zamek w Golczewie stał na przesmyku między jeziorami Szczuczym i Okoniem. Według Wikipedii powstał na przełomie XIII i XIV wieku, prawdopodobnie około 1284 roku, tuż obok grodziska, jako siedziba rycerska. Pierwsza wzmianka pochodzi z lat 1304 lub 1305 i dotyczy sprzedaży zamku biskupowi kamieńskiemu Henrykowi von Wacholzowi. W 1308 roku biskup uciekł tu przed najazdami brandenburczyków, jak pisze hasło o biskupstwie.

W latach 1406-1418 rozszerzono teren do czworoboku o wymiarach 40 na 40 metrów. Według opisu obiektu od 1500 roku zamek był rezydencją biskupią i kilka razy gościł w nim książę Bogusław X. Po śmierci ostatniego biskupa kamieńskiego w 1684 roku (hasło o wieży podaje tu Ernesta Bogusława de Croy, podczas gdy hasło o biskupstwie za ostatniego biskupa uznaje Erazma von Manteuffla, zmarłego w 1544) zamek opuszczono. Po 1812 roku rozebrano mury, z wyjątkiem wieży.

Zachowała się więc tylko Wieża Zamkowa. Wikipedia podaje, że ma 31 lub 33 metry wysokości, a jej dolna część wzniesiona jest z głazów narzutowych. Blanki i hełm odtworzono w 1895 i 1929 roku. Nazwa dawna, Fangelturm, wiąże się z legendą o rycerzach, którzy mieli przetrzymywać w wieży schwytanych kupców dla okupu. To tradycja, nie udokumentowany fakt. Po remoncie w 2004 roku wieżę udostępniono latem. Obok stoi kościół św. Andrzeja Boboli z XV wieku.

Kamień Pomorski: dwór kurii przy katedrze

W Kamieniu biskupi mieli swoją katedrę, dziś konkatedrę św. Jana Chrzciciela, i dwór kurii tuż obok. Według rejestru zabytków Pałac biskupi wzniesiono w drugiej połowie XV wieku, w miejscu wcześniejszego dworu kurii z XIV wieku. Wikipedia pisze, że w XIV-XVII wieku służył jako siedziba kurii.

W 1568 roku budynek przebudowano w duchu renesansu. Szczyt od strony północnej zdobią maswerki, które nawiązują do dekoracji rezydencji Gryfitów, a wykusz na ścianie zachodniej zaliczany jest do najlepszych tego typu dzieł na Pomorzu. Po odbudowie ze zniszczeń drugiej wojny światowej mieściła się tu biblioteka publiczna, dziś archiwum kościelne i pomieszczenia kościelne, a latem wystawy.

Koszalin: rezydencja z 1266 roku i kościół zamkowy

Koszalin był kiedyś ważnym ośrodkiem biskupim. Według Wikipedii w 1248 roku wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów kamieńskich. W 1266 roku biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim i ustanowił w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

W Koszalinie stoi też dawny kościół zamkowy, w którym mieści się prawosławna cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Wikipedia datuje budowlę na koniec XIII wieku i podaje, że odbudowano ją w latach 1602-1609, a parafia prawosławna otrzymała ją w 1954 roku. Rejestr zabytków mówi o XIV wieku i o kaplicy. Hasło o mieście wspomina natomiast o ukończonym w 1582 roku zamku-rezydencji książąt pomorskich. Oprócz cerkwi warto zobaczyć katedrę Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, wzniesioną w latach 1300-1333, oraz Park Książąt Pomorskich ze Stawem Zamkowym.