Przesmyk między dwoma jeziorami

Zamek Drahim stoi we wsi Stare Drawsko, około 5,5 km na północ od Czaplinka. Według Wikipedii zespół obronny zlokalizowano na wąskim, 60-metrowym przesmyku między jeziorami Drawsko i Żerdno, nad rzeką Drawą, która je łączy. Wikipedia dodaje, że w VII wieku to miejsce było prawdopodobnie półwyspem jeszcze niepołączonych jezior. Właśnie te naturalne walory obronne wykorzystali wcześniej Drawianie, którzy zbudowali tu gród, rozwijający się od VII do połowy XII wieku, aż zdobyli go wojowie Bolesława Krzywoustego.

Wokół leżą dziś jeziora i lasy. Większe z nich, jezioro Drawsko, jest największym jeziorem Pojezierza Drawskiego, a okolica należy do Drawskiego Parku Krajobrazowego. Zamek stoi przy drodze wojewódzkiej nr 163, która prowadzi z Czaplinka do Połczyna-Zdroju.

Budowa i rozmiary warowni

Według Wikipedii najpierw, w 1350 roku, powstał tu zamek drewniany, a murowany joannici wznieśli w latach 1360-1366. Hasło o miejscowości mówi o budowie około 1360 roku, więc obie wersje mieszczą się w tym samym dziesięcioleciu. Zakon joannitów, czyli szpitalników, miał swoją siedzibę komandorii w Czaplinku, a Drahim stanął w odległości około 5-6 km od miasta jako warownia pogranicza.

Teren pod zabudowę sztucznie podwyższono o 6 m i uformowano w kopiec o wymiarach 50 x 50 m. Zamek zbudowano z głazów granitowych i cegły na planie czworoboku o wymiarach 41 x 46,5 m. Według Wikipedii nie miał wieży. Otaczały go za to mury obronne grubości 2,5 m i wysokości od 7,6 do 12,8 m, z hurdycjami, czyli drewnianymi gankami ze schodami, oraz licznymi otworami strzelniczymi. Wjazd urządzono w kurtynie północnej i wzmocniono basztą bramną.

Od północy i od południa zamek chroniła fosa o głębokości od 3,5 do 5 m, a od wschodu i zachodu wody jezior. Stoki wzniesienia wyłożono kamieniami, żeby uchronić fortyfikacje przed erozją. Z podzamczem łączył go drewniany most na grubych, ociosanych słupach. Południowe skrzydło miało dwie lub trzy kondygnacje: w przyziemiu mieściły się pomieszczenia gospodarcze i więzienne, wyżej komnaty mieszkalne.

Dziedziniec i starostowie

Kamienny dziedziniec miał poidło dla koni, studnię z 180-centymetrową cembrowiną i piec ceglany, który dziś jest zrekonstruowany. Z czasem zabudowa dziedzińca gęstniała. Według Wikipedii stanęły na nim dwa domy szachulcowe: większy, dwukondygnacyjny, dla starosty, i mniejszy dla jego pomocnika. W narożniku urządzono szopę, w której mogło się zmieścić około 20 hektolitrów piwa, a po przeciwnej stronie budynek, który z czasem stał się zbrojownią.

Starostowie przyszli po joannitach. Wikipedia w haśle o Starym Drawsku podaje, że w 1366 roku Kazimierz Wielki włączył te tereny do Polski i rozbudował zamek, a od 1407 do 1668 roku w zamku mieściła się siedziba starostów drahimskich. Według serwisu miasta Czaplinek w 1407 roku Władysław Jagiełło wyprawił się pod Drahim i zdobył go po odmowie joannitów. Zamek przez ponad dwa stulecia był więc siedzibą polskiej władzy na pograniczu.

Rozbudowę umocnień przeprowadzono w XVI wieku. Wały wokół wzniesienia wzmocniono w narożach półkolistymi bastejami z czterema drewnianymi wieżyczkami strażniczymi. W połowie XVII wieku opracowano projekty opasania warowni fortyfikacjami bastionowymi, ale ich nie zrealizowano.

Legenda o rybaku

Z zamkiem wiąże się podanie. Według strony miasta Czaplinek w 1422 roku mieszczanie z pobliskiego Drawska, za namową Krzyżaków, napadli na zamek i na krótko go zdobyli. Legenda mówi o rybaku Pawle Waszniaku, który miał w Drahimiu komnatę i z okna spuścił sieć, po której do warowni weszła polska odsiecz. Strona miasta powołuje się na kroniki, ale nie podaje ich z nazwy, dlatego to podanie, nie potwierdzony fakt.

Pożar i ruina

Według Wikipedii w 1758 roku, w czasie wojny siedmioletniej, wybuchł pożar wywołany obroną pułkownika Cosela przed atakiem kozaków generała Denikoffa. To zapoczątkowało gwałtowny upadek dawnej siedziby zakonnej. Rozbieżność dotyczy roku: hasło o zamku podaje 1758, hasło o wsi mówi o ruinie od 1759 roku. Jeszcze pod koniec XVIII wieku w zamku mieściły się biura pruskiego urzędu podatkowego. W 1784 roku rozebrano część zniszczonych murów na materiał do kościoła, dziś pod wezwaniem Wszystkich Świętych.

W 1818 roku Królestwo Prus sprzedało teren zamkowy razem z folwarkiem prywatnemu junkrowi. W 1927 roku załatano wyrwy i wzmocniono mury, a poważniejsze prace połączone z badaniami archeologicznymi prowadzono w latach 1963-1968, kiedy zabytek zabezpieczono w trwałej formie. Ruiny wpisano do rejestru zabytków w 1959 roku pod numerem 190.

Zamek dzisiaj i jego bracia joannici

Według Wikipedii w latach 90. XX wieku teren razem z zamkiem kupił prywatny przedsiębiorca, który zaplanował pełną rekonstrukcję, a zabytek należy do prywatnego Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach. Hasło o miejscowości podaje, że zamek jest udostępniony do zwiedzania i odbywają się tam pokazy oraz turnieje rycerskie. To ruina, więc poruszaj się ostrożnie.

Ślady joannitów zostały na Pomorzu Zachodnim w kilku miejscach. W Swobnicy zamek joannitów z lat 1377-1382 nadal stoi nad Jeziorem Grodziskim, a w Pęzinie joannici wznieśli zamek na przełomie XIV i XV wieku. W Świdwinie zamek użytkowali od 1540 roku, a nad bramą wciąż widać herby komturów tamtejszej komandorii. W samym Czaplinku, siedzibie komandorii, stoją kościół Świętej Trójcy z przełomu XIV i XV wieku i kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z lat 20. XIX wieku, a przy rynku ceglany ratusz z 1845 roku.