Krąg: Podewilsowie nad jeziorem Zamkowym

Według Wikipedii zamek w Krągu stoi bezpośrednio nad jeziorem Zamkowym i jest jednym z najciekawszych nowożytnych założeń rezydencjonalnych na Pomorzu. Pierwsze wzmianki o warowni pochodzą z 1495 roku. Adam von Podewils zbudował ją w formie wieży mieszkalnej otoczonej fosą. Wieżę całkowicie rozebrano i w latach 80. XVI wieku na jej miejscu stanęła rezydencja w stylu renesansowym, z inicjatywy Feliksa von Podewilsa. W następnych stuleciach budowlę przebudowano jeszcze w XVII i XIX wieku, a ta druga zmiana, neorenesansowa, była dziełem Karla Wilhelma von Riepenhausena.

Zamek spłonął w 1945 roku. Do 1956 roku w resztkach działały nadleśnictwo i szkoła, w latach 1958-1960 gmach częściowo zabezpieczono, ale opuszczony niszczał. W latach 70. XX wieku zaczęto odbudowę na potrzeby nadleśnictwa, lecz z przyczyn finansowych ją przerwano. W 1990 roku zamek sprzedano prywatnemu właścicielowi, który przeprowadził renowację do stanu sprzed 1945 roku, razem z wszystkimi przebudowami. Dziś mieści się tu hotel.

Tuż obok stoi kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, który według Wikipedii powstał w XVI wieku z fundacji Adama von Podewilsa jako kaplica zamkowa. W latach 1696-1701 dostawiono do niego kaplicę grobową z rzeźbionymi płytami z piaskowca. Stoją w nim barokowe sarkofagi braci Henryka i Adama von Podewils, dzieło rzeźbiarza Dawida Hasena. Według Wikipedii sarkofag Henryka powstał w 1696 roku, a Adama w 1699. Sam zamek w Krągu można obejrzeć z zewnątrz nad brzegiem jeziora.

Tuczno: Wedlowie i gotycka forteca

Zamek w Tucznie stoi na stromym wzgórzu na przesmyku między Jeziorem Zamkowym a jeziorem Tuczno. Według Wikipedii w X i XI wieku była tu osada rybacka Pomorzan, potem gród obronny, który strzegł traktu z Człopy do Mirosławca i Wałcza. W 1296 roku zdobył go Hasso von Wedel, protoplasta rodu Wedlów-Tuczyńskich, którzy byli właścicielami miasta i zamku w latach 1306-1739.

Budowę murowanego zamku rozpoczęli w 1338 roku Ludwik i Lamprecht von Wedel. Gotycka budowla miała plan trapezu o bokach 28, 35, 36 i 39 m, z dziedzińcem otoczonym z trzech stron ceglanym murem do 7 m wysokości. Według Wikipedii cesarz Karol IV wymienił go w 1375 roku jako jeden z dwunastu najsilniejszych zamków na wschód od Odry. W XV wieku zamek kilkakrotnie oblegali Krzyżacy: 18 sierpnia 1409 roku Wedlowie obronili go, ale już 13 września musieli się poddać. Krzyżacy trzymali zamek do 1411 roku, a w 1458 roku spalili go.

Renesansowa przebudowa przyszła w latach 1542-1581 z fundacji Stanisława I Wedla-Tuczyńskiego, który wzniósł nowy gmach z narożnymi basztami. W latach 1608-1631 kasztelan poznański Krzysztof II Wedel-Tuczyński dobudował skrzydła południowe i zachodnie, a zamek przybrał kształt pałacowej podkowy i utracił cechy obronne. Po śmierci ostatnich Wedlów w 1717 i 1739 roku obiekt przechodził w ręce kolejnych rodów i podupadł. W 1945 roku został częściowo zniszczony, a w 1947 roku pożar zniszczył go całkowicie. Odbudowano go w latach 1966-1976 w formach renesansowo-barokowych z początku XVIII wieku.

Według Wikipedii dziś mieści się w nim Dom Pracy Twórczej Stowarzyszenia Architektów Polskich z centrum konferencyjnym, hotelem i restauracją. Zamek otacza park krajobrazowy z ruinami wysadzonych bunkrów Wału Pomorskiego. Na jednej trasie z zamkiem w Tucznie leży późnogotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a w okolicy podziemia rezerwatu Strzaliny, również z Wału Pomorskiego.

Resko: ruina rodu Borcków

Zamek Borcków w Resku jest dziś ruiną. Według Wikipedii powstał jako budowla drewniano-ziemna rycerskiego rodu Borcków, a murowany budynek zbudowano zapewne w drugiej połowie XIV wieku. Rejestr zabytków datuje obiekt na przełom XIV i XV wieku. Na przełomie XVII i XVIII wieku warownia uległa zniszczeniu, a w tym czasie zmienili się jej właściciele. Do dziś widać małe wzniesienie z kamieniami dawnego muru obwodowego. Obiekt wpisano do rejestru w 1965 roku. To ruina bez wnętrz, więc miejsce na krótki spacer.

Ruinę łatwo połączyć ze spacerem po centrum: w odległości około 200 m stoi klasycystyczny ratusz z lat 1830-1841, a obok późnogotyckie sanktuarium Matki Bożej Niepokalanej. Sam zamek Borcków stoi przy ulicy Sportowej.

Płoty: dwa zamki obok siebie

Według Wikipedii początki Starego Zamku w Płotach sięgają XIII wieku, kiedy zagospodarowano wzgórze zamkowe, a w 1465 roku mieszkańcy Kołobrzegu zniszczyli tutejszy zamek. Od 1577 roku należał do rodziny Blücherów, którzy przebudowali go na renesansową rezydencję. W 1860 roku zamek strawił pożar. Po wojnie odbudowano go w latach 60. XX wieku i dziś mieszczą się w nim biblioteka publiczna i Sala Rycerska. Stary zamek stoi nad Regą.

Według hasła o mieście Ostenowie sprzedali stary zamek Blücherom w 1577 roku, ale zostali w Płotach i zbudowali drugi, mniejszy. Budowa trwała w latach 1606-1618. Hasło o samym Nowym Zamku podaje jako pierwszych właścicieli Ebersteinów, więc źródła rozchodzą się w tej sprawie. Zamek przebudowano w latach 1909-1911 na neobarokową rezydencję pałacową dla Karla Bernarda von Bismarcka według projektu Paula Korffa z Laage. Mieściła się tu Biblioteka Pomorska z około 300 tomami manuskryptów, której założycielem był szambelan Friedrich Wilhelm von Osten. Wyposażenie po 1945 roku zniszczono lub rozproszono. Dziś w prawym skrzydle są sala posiedzeń rady miasta i gminy oraz sala ślubów.

Pęzino: od joannitów do Borcków i Puttkamerów

Zamek w Pęzinie wznieśli według Wikipedii na przełomie XIV i XV wieku joannici, którzy od 1382 roku byli właścicielami wsi, nabytej od rodu Borcków za zgodą księcia Warcisława V. W 1492 roku zamek trafił do Borcków jako dziedziczne lenno zakonu, a około 1600 roku przekształcili go w renesansową rezydencję. Od 1680 roku zarządzali nim Puttkamerowie. Jest własnością prywatną, ale organizuje dni otwarte. W Pęzinie rodowa rezydencja wyrasta wprost ze średniowiecznej warowni joannitów.