Dwie władczynie Rosji przyszły na świat w Szczecinie, w odstępie trzydziestu lat. Zofia Fryderyka Augusta z Anhalt-Zerbst została Katarzyną II i panowała w latach 1762-1796. Zofia Dorota Wirtemberska, jako Maria Fiodorowna, była żoną cara Pawła I. Łączyło je nie tylko miasto urodzenia, lecz także rodzina: według Encyklopedii Pomorza Zachodniego to Katarzyna zdecydowała o ślubie swojego następcy z młodszą szczecinianką.

Katarzyna II: dom na rogu Farnej i placu Mariackiego

Według Wikipedii Katarzyna II urodziła się 2 maja 1729 roku w Szczecinie jako córka księcia Christiana Augusta von Anhalt-Zerbst i Joanny Elżbiety z dynastii holsztyńskiej. Miejsce urodzenia wskazuje się przy ulicy Farnej 1, na rogu z placem Mariackim. Według Wikipedii właściciel domu, przewodniczący Izby Handlowej, wydzierżawił go księciu Christianowi Augustowi, późniejszemu komendantowi szczecińskiej twierdzy. Niemiecka Wikipedia podaje, że został on komendantem Szczecina 22 stycznia 1729 roku, a gubernatorem miasta w 1741 roku.

Przyszła caryca mieszkała w tym domu przez kilka lat. Potem rodzina przeniosła się, według polskiej Wikipedii, do zachodniego skrzydła Zamku Książąt Pomorskich. Niemiecka Wikipedia pisze, że po objęciu rządów w Anhalt-Zerbst w listopadzie 1742 roku książę zamieszkał z rodziną w zamku w Zerbst. W 1745 roku w Petersburgu Zofia przeszła na prawosławie, przyjęła imię Katarzyna i poślubiła Piotra Ulryka, późniejszego cesarza Piotra III.

Co zostało z domu przy Farnej 1

Dom przy Farnej 1 jest według Wikipedii jedynym zachowanym przedwojennym budynkiem dawnej zabudowy tej ulicy. Pierwotnie był pięciokondygnacyjny, z klasycystycznym detalem, boniowanym parterem i balkonem od strony placu. Po powojennej odbudowie stracił zdobienia elewacji, a po remoncie w latach 1994-1995 zyskał postmodernistyczną fasadę z detalami nawiązującymi do pierwotnego wyglądu. W latach dwudziestych XX wieku mieściła się w nim landratura powiatu Randow, dziś mieści oddział ubezpieczyciela.

Pamiątkowa tablica w językach rosyjskim i niemieckim została odsłonięta na budynku w 1889 roku. Bombardowanie 6 stycznia 1944 roku zniszczyło większość zabudowy placu Mariackiego, a w miejscu kamienic nr 1-3 powstało boisko szkolne, które zmniejszyło plac.

Maria Fiodorowna: pałac Grumbkowa przy placu Orła Białego

Zofia Dorota Wirtemberska urodziła się 25 października 1759 roku w Szczecinie. Według Wikipedii i Encyklopedii Pomorza Zachodniego stało się to w pałacu Grumbkowa, dzisiejszym Pałacu Pod Globusem. Encyklopedia podaje, że była czwartym dzieckiem i najstarszą córką komendanta szczecińskiej twierdzy Friedricha Eugensa von Württemberg i Friederike Dorothei Sophii von Brandenburg-Schwedt, kuzynki króla Prus Fryderyka II. Wikipedia nazywa jej matkę siostrzenicą Fryderyka II, więc źródła różnie określają pokrewieństwo.

Budynek, w którym przyszła na świat, nie przetrwał w tej postaci. Według Wikipedii barokową rezydencję Grumbkowa wzniesiono w latach 1724-1725, a według opracowania budynku w portalu w latach 1723-1725. Dzisiejszy neobarokowy gmach z globusem na szczycie pochodzi z 1891 roku, po zakupie pałacu w 1890 roku przez Towarzystwo Ubezpieczeniowe National.

W 1769 roku, według Encyklopedii, dziesięcioletnia Zofia Dorota wyjechała z rodziną do rodowego zamku w Montbéliard. Przed ślubem w październiku 1776 roku przeszła na prawosławie i przyjęła imię Maria Fiodorowna. Wikipedia podaje, że małżeństwo zaaranżowali Fryderyk II i caryca Katarzyna. Encyklopedia dodaje, że zerwano w ten sposób narzeczeństwo z Ludwikiem heskim. Z Pawłem I miała dziesięcioro dzieci, wśród nich przyszłych carów Aleksandra I i Mikołaja I. Wraz z mężem wybudowała według Wikipedii pałac w Pawłowsku, letnią rezydencję carów, gdzie zmarła 5 listopada 1828 roku.

Szczecinianki na carskim dworze

Pierwszych dwóch synów Marii Fiodorowny, Aleksandra urodzonego w 1777 roku i Konstantego urodzonego dwa lata później, wychowywała według Encyklopedii babka, caryca Katarzyna. Rodzice mogli ich odwiedzać raz w tygodniu. Dopiero urodzona po 1781 roku Aleksandra Pawłowna była pierwszym dzieckiem, które Maria mogła sama wychować. Po śmierci męża w 1801 roku Maria Fiodorowna zajęła się, jak pisze Encyklopedia, zakładaniem instytutów kształcenia panien oraz opieką nad sierotami, inwalidami i weteranami.