Namiestnik szwedzki i garnizon pruski

Po wygaśnięciu Gryfitów w 1637 roku Zamek Książąt Pomorskich przestał być siedzibą książęcą. Według polskiej Wikipedii od 1637 roku mieszkał w nim namiestnik szwedzki, a od 1720 roku stacjonował garnizon pruski. Niemiecka Wikipedia dodaje, że szwedzcy namiestnicy rządzili stąd Pomorzem do 1720 roku, a w czasie oblężenia miasta w wojnie szwedzko-brandenburskiej zamek został ciężko uszkodzony przez armaty oblegających wojsk brandenburskich. Według tego samego hasła w latach 1709-1711 mieszkał tam wygnany król Polski Stanisław Leszczyński z żoną Katarzyną Opalińską.

Po przejściu Szczecina pod panowanie pruskie w zamku mieszkał, według niemieckiej Wikipedii, komendant garnizonu Christian August von Anhalt-Zerbst, ojciec późniejszej carycy Katarzyny II. Król Fryderyk Wilhelm I kazał przebudować budynek tak, by mieściły się w nim władze prowincji, sądy, Pomorska Izba Wojny i Domen, arsenał i pokoje dla króla.

Mennica Fryderyka II

W 1752 roku Fryderyk II Wielki założył, według polskiej Wikipedii, w skrzydle muzealnym zamku mennicę. Niemiecka Wikipedia mówi o poleceniu urządzenia zakładu menniczego w tym samym roku. Skrzydło to dobudowano na początku XVII wieku jako pierwszy w regionie budynek z przeznaczeniem na muzeum, a Encyklopedia Pomorza Zachodniego nazywa je dziś skrzydłem Menniczym.

Zniszczenia: XIX wiek i rok 1944

Według Wikipedii największej dewastacji dokonał pruski garnizon w XIX wieku: zburzono sklepienia w skrzydle wschodnim, całkowicie przebudowano skrzydło południowe, wyburzono krużganki, a we wnętrzach wymurowano klatki schodowe i korytarze. Garnizon opuścił zamek w 1902 roku. Prace renowacyjne podjęto w 1925 roku, lecz zaprzestano ich rok później.

Zamek ucierpiał w czasie alianckich bombardowań. Hasło o zamku podaje rok 1944 i pisze, że obiekt został wtedy poważnie zniszczony. Hasło o bombardowaniach Szczecina wymienia zamek wśród celów nalotu z 17 na 18 sierpnia 1942 roku, a podpis fotografii ruin mówi o bombardowaniach w latach 1942-1944. Dokładny dzień zniszczenia zależy więc od tego, który nalot uznać za rozstrzygający, a cytowane hasła tego nie rozstrzygają.

Odbudowa według sztychu Meriana

Ruiny zabezpieczano od 1946 roku. Prace prowadziło biuro Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego, w którym funkcję głównego urbanisty województwa szczecińskiego pełniła Helena Kurcyusz. Pod jej kierunkiem odkryto kryptę z sarkofagami książąt, a od 1948 roku na dziedzińcu prowadzono prace archeologiczne.

W latach 1958-1980 zamek odbudowano. Według Wikipedii projekty konserwatorsko-renowacyjne w latach 1958-1970 opracował profesor Politechniki Szczecińskiej Stanisław Latour, który w 1958 roku wraz z zespołem przystąpił do odbudowy. Hasło o nim nazywa odbudowę zamku, obok udziału w odbudowie szczecińskiej katedry, jego życiowym dziełem. Przywrócono zamkowi renesansowy wygląd z XVI wieku, rekonstruując bryłę na podstawie sztychu Matthäusa Meriana z 1652 roku, a wnętrza skrzydła północnego odtworzono także. Wikipedia podaje 1652 jako datę sztychu, a plik na Wikimedia Commons ma w opisie rok 1653. Zrekonstruowano więc wygląd z czasów Gryfitów, a nie z czasów, gdy zamek był pruskim garnizonem.

Zasięg tej rekonstrukcji nie jest jednolity. Encyklopedia Pomorza Zachodniego pisze, że renesansowy wygląd najpełniej odtworzono w skrzydle północnym, w skrzydłach wschodnim i zachodnim tylko częściowo, a elewacje skrzydła południowego nawiązują do XVI wieku, lecz część rozwiązań wymusiła współczesna funkcja. Hasło o kościele zamkowym podaje z kolei, że skrzydło północne odbudowano w latach 1948-1956, co różni się od ram 1958-1980 z hasła o zamku.

Co mieści się w zamku

Według Wikipedii zamek należy do samorządu województwa. Działa w nim centrum kulturalne z salami wystawowymi, kinem, Teatrem Krypta i kabaretem Piwnica Przy Krypcie, a także Opera na Zamku, która według jej hasła ma scenę w skrzydle południowym i mieści się tu od 1978 roku. Zachowaną z oryginalnego wyposażenia część stanowią gotyckie sklepienia i freski w wieży zegarowej. Kości książąt złożono w katedrze św. Jakuba, a ubiory i klejnoty książęce trafiły do Muzeum Narodowego w Szczecinie na wystawę „Złoty Wiek Pomorza”.

Strona zamku wskazuje Wieżę Dzwonów jako najwyższą z wież i punkt widokowy z panoramą miasta. Zegar wieżowy zamku jest jednym z motywów zdjęć w haśle Wikipedii o zamku. W 2017 roku zawalił się strop w północnym skrzydle, zamkniętym wcześniej po wykryciu pęknięć, a według Wikipedii skrzydło ponownie otwarto 25 października 2025 roku.