Od zajęcia miasta w 1630 roku do pokoju westfalskiego

Według polskiej Wikipedii w czasie wojny trzydziestoletniej Szczecin w 1627 roku zajęły wojska cesarskie, a w 1630 roku Szwedzi, co usankcjonował później pokój westfalski. Kalendarium historii Szczecina podaje datę 24 października 1648 roku jako moment, w którym miasto wraz z całym Pomorzem Przednim i Rugią stało się częścią Korony Szwedzkiej. Wikipedia zaznacza, że działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta.

Szczecin pełnił w tym czasie rolę stolicy Pomorza Szwedzkiego, a Wikipedia podaje go jako siedzibę prowincji w latach 1648-1720. Według tego samego źródła po wymarciu Gryfitów zamek był od 1637 roku siedzibą namiestnika szwedzkiego. Szwedzi budowali też nowoczesne fortyfikacje bastionowe: według hasła o twierdzy w latach 1631-1639 wzniesiono osiem bastionów, a po 1677 roku dziewiąty, zwany Zielonym.

Umocnienia ograniczyły miasto. Wikipedia pisze, że obszar zabudowy zmniejszył się do około 54 hektarów na lewym brzegu Odry Zachodniej i około 10 hektarów na prawym, w okolicy Łasztowni, a liczba mieszkańców spadła w okresie szwedzkim do około 6000. Po wojnie trzydziestoletniej przeprowadzono lustrację miasta, trwającą od 22 listopada 1658 do 26 stycznia 1659 roku. Wykazała około 960 domów i bud oraz 319 piwnic, podczas gdy matrykuła z 1628 roku wymieniała 1446 domów i bud oraz 459 piwnic.

Oblężenia: 1659, 1676 i 1677

Według Wikipedii Szczecin przechodził w latach 1659, 1676 i 1677 oblężenia. W 1659 roku miasto oblegały oddziały cesarskie. Wikipedia zaznacza, że miasto ucierpiało wtedy stosunkowo niewiele, a największe szkody poniosła Brama Passawska, trafiona 29 września ogniem trzech baterii. Powstała w niej wyrwa, przez którą mógłby przejechać wóz, a 5 października zawalił się dach z konstrukcją drewnianą między murami. Niemiecka Wikipedia ocenia, że w 1659 roku miasto obroniło się.

Wojna szwedzko-brandenburska przyniosła znacznie cięższe doświadczenia. Według Kalendarium w 1676 roku wojska szwedzkie pod wodzą Jakoba von Wulffena utrzymały Szczecin po wielomiesięcznym oblężeniu przez dziesięciokrotnie liczniejsze siły brandenburskie. Wikipedia opisuje, że już wcześniej, w czerwcu 1675 roku, w mieście powołano kolegium wojenne, a mieszkańcy złożyli przysięgę wierności i dostali regulaminy służby wartowniczej. Latem 1677 roku elektor Fryderyk Wilhelm osobiście kierował robotami oblężniczymi, korzystając z doświadczeń 1659 roku: wzniesiono szaniec i most przez wyspę nad rzeką, żeby odciąć miasto także od strony wody.

Kalendarium podaje, że oblężenie rozpoczęte w 1677 roku skończyło się kapitulacją miasta, i zapisuje tę kapitulację z datą 1678, a straty szacuje na 2,5 tysiąca zabitych szczecinian. Według niemieckiej Wikipedii w 1677 roku zniszczeniu uległ kościół św. Jakuba, a Ratusz Staromiejski odbudowywano od 1677 roku w stylu barokowym.

Powrót pod szwedzkie rządy i koniec w 1713 roku

Zdobycie miasta nie zmieniło granic na długo. Według Kalendarium w czerwcu 1679 roku, na mocy pokoju w Saint-Germain-en-Laye, Szwecja odzyskała Szczecin. Wikipedia podaje, że w 1679 roku wyspy Uznam i Wolin oraz miejscowości na prawym brzegu Odry odstąpiono Brandenburgii.

Wielka Wojna Północna dotarła na Pomorze w 1711 roku. Według niemieckiej Wikipedii w 1712 roku rosyjskie i saskie siły krótko okrążyły Szczecin, a w sierpniu 1713 roku ponownie przybyła armia licząca według tego źródła 24 tysiące ludzi. Szwedzi bronili miasta od początku sierpnia do 29 września 1713 roku. Oblężenie zakończyło się kapitulacją szwedzkiej załogi, a miasto oddano pod zarząd pruski. W polskich źródłach opisy różnią się akcentem: Wikipedia o twierdzy pisze o zdobyciu miasta przez wojska rosyjsko-saskie, a hasło o historii Szczecina mówi, że w 1713 roku miasto zajęły Prusy. Kalendarium opisuje, że generalny gubernator Johan August Meijerfeldt poddał miasto we wrześniu 1713 roku, a ono pozostało pod pruskim zarządem do końca wojny.

Sztokholm 1720 i cena Szczecina

Szwedzkie rządy zakończyły się formalnie w 1720 roku. Według Kalendarium postanowienia sztokholmskiego traktatu pokojowego przewidywały, że Szwecja odstępuje Szczecin z terenami przyległymi Prusom za 2 miliony talarów. Wikipedia w haśle o Pomorzu Szwedzkim opisuje to inaczej: pisze, że w 1721 roku w wyniku pokoju w Nystad, kończącego wojnę północną, Szwecja sprzedała Prusom Szczecin i okolice za 2 miliony talarów, zachowując tylko fragment Pomorza Przedniego. Kwota jest więc w obu źródłach taka sama, ale rok i traktat podają one różnie.

Po przejęciu miasta Prusy zaczęły rozbudowę twierdzy w latach 1724-1740. Zamek, który w czasach szwedzkich był siedzibą namiestnika, od 1720 roku służył jako garnizon pruski.