Muzeum Regionalne w Szczecinku należy do najstarszych muzeów na Pomorzu Zachodnim, a jego dzieje są związane z wieżą po rozebranym kościele. Data założenia bywa podawana różnie, bo placówka wywodzi się z wcześniejszej wystawy, a oficjalnie przyjmuje się rok 1914. Poniżej porządek faktów, z podaniem, kto co twierdzi.

Dwie daty początku: 1866 i 1914

Strona muzeum i hasło Wikipedii o muzeum podają rok założenia 1914. Wikipedia dodaje jednak, że muzeum powstało na bazie wystawy archeologicznej z 1866 roku, zorganizowanej przez pruskiego majora F. W. Kasiskiego. Wystawa liczyła ponad 700 przedmiotów z jego wykopalisk z lat 60. XIX wieku w dzisiejszych powiatach człuchowskim i szczecineckim.

Ta pierwsza kolekcja nie została w Szczecinku. Według Wikipedii wywieziono ją do Berlina, gdzie dała początek Muzeum Etnologicznemu w Dahlem. Można więc powiedzieć, że wystawa z 1866 roku jest początkiem tradycji, a rok 1914 to początek instytucji, która działa do dziś.

Towarzystwo Muzealne i wieża

Według Wikipedii z okazji 600-lecia Szczecinka w 1910 roku opublikowano prace o historii miasta i regionu, między innymi Karla Tümpla i E. Willego. Jesienią 1913 roku burmistrz K. Sasse powołał Towarzystwo Muzealne, do którego weszli między innymi Tümpel, Wille, landrat Ernst von Hertzberg i malarz Paul Stubbe. Dzięki stowarzyszeniu muzeum zorganizowano w czerwcu 1914 roku w wieży po kościele św. Mikołaja.

Według Wikipedii wieża pochodzi z XVI wieku. Wieża kościoła św. Mikołaja to jedyna pozostałość po późnogotyckim kościele, który rozebrano w 1909 roku. Rozebrano nawę, a wieżę zachowano. Wikipedia podaje, że od 1913 roku prowadzono w niej prace adaptacyjne, które miały przystosować ją do potrzeb muzeum, otwartego rok później. Mury dolnych partii mają w niektórych miejscach 2,5 m grubości.

W tym samym czasie w mieście wznoszono nową świątynię. Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny zbudowano w latach 1905-1908 jako ewangelicki kościół św. Mikołaja. Według Wikipedii przeniesiono do niego część wyposażenia starego kościoła, między innymi epitafium z 1621 roku i mosiężne żyrandole z pierwszej połowy XVII wieku.

Wojna, zamek i powrót do wieży

Według Wikipedii wybuch I wojny światowej uniemożliwił działalność nowej placówki. Dzięki staraniom Georga Zehma w 1935 roku muzeum przeniesiono do szczecineckiego zamku. W lutym 1945 roku, po przejęciu miasta przez armię radziecką, część kolekcji wyrzucono przez okno. Niektóre zabytki uratowały siostry niepokalanki, a jedna z nich, Maria Krysta, napisała pierwszą po wojnie broszurę o historii miasta.

Muzeum reaktywowali między innymi Aleksander Stafiński i Anatol Sałaga, którzy zorganizowali Obywatelski Komitet Muzeum Szczecinka i Ziemi Szczecineckiej. W lipcu 1947 roku przejęli wieżę św. Mikołaja jako tymczasową siedzibę. We wrześniu 1957 roku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej powołało nowy Komitet Organizacyjny Muzeum, a 28 lutego 1958 roku otwarto Muzeum Ziemi Szczecineckiej. Wikipedia zaznacza, że chwilowo miało się ono mieścić w wieży, a w niedalekiej przyszłości w zamku.

Ostatecznie stało się inaczej. Według hasła o wieży w 2006 roku ekspozycje przeniesiono do nowej siedziby. Muzeum Regionalne mieści się przy ulicy Szkolnej 1 w ceglanym budynku w stylu eklektycznym z lat 1879-1880, który według rejestru zabytków był pierwotnie szkołą. Tuż obok stoi cerkiew Świętej Trójcy, mieszcząca się w budynku z 1824 roku.

Co pokazują zbiory

Według Wikipedii zbiory obejmują kolekcje archeologiczne, w tym kamienny posąg słowiańskiego bóstwa, ceramikę, biżuterię i narzędzia. Są też zbiory regionalne, związane z miastem i regionem, kolekcja myśliwska licząca ponad 130 obiektów, z najcenniejszymi obiektami z XVIII wieku, oraz wyroby złotnicze.

Wikipedia wymienia sześć ekspozycji stałych: Z dziejów miasta i regionu, Salę szlachecką poświęconą rodom Golzów z Siemczyna, Herzbergów z Lotynia i Podewilsów z Krągu, Stare srebra z ponad stu przedmiotami z europejskich warsztatów, Salon myśliwski, Szczecinecki garnizon oraz Europejskie warsztaty złotnicze XVIII-XX wieku.