Na części polskiego wybrzeża nie ma portu, a mimo to stoją kutry. Rybacy wciągają je na piasek, ryba trafia prosto do boksów i smażalni, a plaża jest jednocześnie miejscem pracy i miejscem spaceru. Według Wikipedii tak działają przystanie w Chłopach, Unieściu i Dąbkach, trzech nadmorskich wsiach Wybrzeża Słowińskiego.

Przystań to plaża, wyciąg i pas wody

Wikipedia definiuje przystań morską jako prawnie określone miejsce nad morzem, przystosowane dla niewielkich jednostek pływających. W Polsce granice przystani wyznacza zarządzeniem dyrektor urzędu morskiego. W Chłopach, Unieściu i Dąbkach zrobił to w 1994 roku Urząd Morski w Słupsku. Według Wikipedii każda z tych przystani obejmuje dalbę wyciągową, plażę do bazowania łodzi oraz akwatorium o szerokości 100 m liczonej od linii brzegu. Dostęp i nadzór zapewnia ten sam urząd.

Dlaczego rybacy nie mają tu portu, źródła w ogóle nie rozstrzygają. Jedyna wzmianka dotyczy Unieścia: według Wikipedii, która powołuje się na przewodnik Czesława Piskorskiego z 1980 roku, w średniowieczu kupcy koszalińscy zbudowali tam port, ale zniszczyły go sztormy. To pojedyncze źródło, więc traktuj je jako opinię jednej publikacji, nie jako ustalony fakt.

Chłopy: osada, w której nadal widać układ rybackiej wsi

Dzisiejsza wieś stoi według Wikipedii w miejscu osady słowiańskiej Borowo z XIII wieku. Do 1945 roku nazywała się Bauerhufen, a polską nazwę Chłopy wprowadzono urzędowo w 1948 roku. Zachował się tradycyjny układ rybackiej osady z dziewięcioma ulicami i domami z XIX wieku ozdobionymi ludowymi malowidłami.

Przystań rybacka w Chłopach leży przy plaży w centrum wsi. Wikipedia pisze, że kutry są tu wciągane na brzeg, a w boksach rybackich sprzedaje się ryby. Według portalu turystycznego Chłopów w 2021 roku na plaży cumowało 12 łodzi rybackich. Rybacy organizują też rejsy połowowe, a przy plaży działają smażalnie. Na burtach kutrów widać sygnaturę CHY, od nazwy wsi. Wikipedia wspomina, że z takimi oznaczeniami pojawiły się w filmie „Oda do radości”, którego zdjęcia do części „Morze” kręcono tu w 2005 roku.

Niecały kilometr dalej mieści się Muzeum Skarbnica Wioski Rybackiej. Według Wikipedii powstało w 2019 roku i prezentuje pamiątki związane ze społecznością, zwłaszcza rybacką, która niegdyś zamieszkiwała okolice Chłopów.

Unieście: mierzeja między morzem a jeziorem Jamno

Przystań w Unieściu leży na mierzei, która oddziela Bałtyk od jeziora Jamno. Wikipedia nazywa Unieście bardzo starym osiedlem rybackim i podaje, że do 1945 roku miejscowość nosiła niemiecką nazwę Nest. Kutry miejscowych rybaków pływają z sygnaturą UNI. Łodzie stoją tu bezpośrednio na plaży, więc można patrzeć na pracę rybaków i kupić świeżo złowioną rybę, a dostępność połowów zależy od dnia i pogody. W pobliżu przebiega Jamieński Nurt, krótki kanał łączący jezioro z morzem, z mostem między Unieściem a Łazami.

Dąbki: chałupy, które budowali ludzie morza

W Dąbkach, do 1945 roku Neuwasser, Wikipedia opisuje taką samą przystań morską jak w Chłopach i Unieściu, z dalbą wyciągową i plażą do bazowania. We wsi, która od 2007 roku ma status uzdrowiska, stoją według Wikipedii cztery zabytkowe chałupy z XIX wieku, pod numerami 18, 21, 24 i 33. Chałupa rybacka nr 21 pochodzi z 1855 roku. Ma konstrukcję szachulcową z dębiny, pobielone ściany, czarne belki i dach kryty trzciną. Wpisano ją do rejestru zabytków w 1974 roku. Wnętrza nie zawsze są dostępne, więc najlepiej oglądać ją z drogi, pamiętając, że to zabudowa żywej wsi.

Port tam, gdzie jest kanał albo zatoka

Tam, gdzie natura dała osłonięty akwen, rybacy mają prawdziwy port. Port morski Dźwirzyno to według Wikipedii rybacki port nad Bałtykiem na ujściowym odcinku rzeki Błotnicy, zwanym potocznie Kanałem Resko, który zaczyna się w jeziorze Resko Przymorskie. Szerokość między głowicami falochronów wynosi tam 19 m, a kanału portowego 10 m, magazyny rybackie stoją za mostem, a od 1997 roku działa też basen dla jachtów. Port Stepnica nad Zalewem Szczecińskim ma Basen Rybacki, w którym stoją łodzie, i został ustanowiony przez Ministra Żeglugi w 1963 roku. Sama Stepnica to według Wikipedii dawna słowiańska osada rybacka, a w okresie międzywojennym wczasowisko szczecinian, do którego przypływały statki białej floty.

Gdzie obejrzeć historię rybołówstwa

Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu działa od 11 czerwca 1994 roku. Według Wikipedii powstało z inicjatywy Stowarzyszenia Miłośników Tradycji Rybołówstwa Bałtyckiego, a od 2003 roku mieści się w poniemieckiej willi z lat 30. XX wieku. Wystawa pokazuje sprzęt połowowy i nawigacyjny, a na terenie stoją łodzie przekazane przez okolicznych rybaków. Hasło określa je jako jeden z nielicznych ośrodków w Polsce, które kultywują tradycje rybactwa małoskalowego. Niedaleko, u stóp latarni, Park Etnograficzny zebrał chaty rybackie z osad Kępa i Niechorze, łódź rybacką oraz sieci do połowu śledzia, flądry, dorsza i łososia.

W Świnoujściu, przy Placu Rybaka, stoi dawny ratusz, w którym mieści się Muzeum Rybołówstwa Morskiego. Wikipedia podaje, że budynek wzniesiono w latach 1805-1809, a strona muzeum pisze o budowie od wiosny 1805 do lata 1806 roku. Ekspozycja ma według obu źródeł trzy działy: przyrodniczy, morski z narzędziami połowowymi i modelami statków oraz historyczny.

Kutry stalowe i rybołówstwo na większą skalę

Po 1945 roku na wybrzeżu zmieniły się łodzie. Encyklopedia Pomorza Zachodniego pisze, że w początkowym okresie Stocznia Szczecińska budowała obok trampów kutry stalowe. Według hasła, w przeciwieństwie do drewnianych, dawały one wysokie połowy, mogły dłużej przebywać na łowisku także przy złej pogodzie i rzadko ulegały awariom. Montaż kadłuba zaczynano od odwróconego pokładu w specjalnej obrotnicy, a na tym oprzyrządowaniu wyprodukowano według źródła łącznie 400 kutrów. W 1957 roku Stocznia Szczecińska zawarła umowę na 50 kutrów stalowych o długości 17 metrów dla przedsiębiorstwa Barka w Kołobrzegu. W latach 1952-1958 budowała typy KS i K15 dla załogi najwyżej pięcioosobowej.

Obok rybołówstwa przybrzeżnego rozwijało się dalekomorskie. Według Wikipedii szczecińskie Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf” utworzono w 1957 roku, a w 1970 roku zatrudniało 5500 osób. Wikipedia podaje, że przedsiębiorstwo zlikwidowano w latach 2001-2004. Mniejsze kutry z Chłopów, Unieścia czy Niechorza łowią w innej skali, blisko brzegu i na krótkie rejsy.