Park, który z lądowego stał się morskim

Woliński Park Narodowy leży w środkowo-zachodniej części wyspy Wolin, między Zatoką Pomorską a Zalewem Szczecińskim. Według strony parku utworzono go w 1960 roku. Wikipedia podaje, że wtedy zajmował 4844 ha, a strona parku, że do 1996 roku miał 4691 ha, więc dokładna wielkość pierwotnego obszaru zależy od źródła. Pewne jest to, co stało się w 1996 roku: do granic włączono pas wód przybrzeżnych Bałtyku o szerokości jednej mili morskiej, archipelag wysp we wstecznej delcie Świny i otaczające je wody Zalewu Szczecińskiego. Według Wikipedii i strony parku od tego momentu był to pierwszy w Polsce park morski.

Obecna powierzchnia to 10 937 ha. Strona parku rozbija ją na trzy części: ekosystemy leśne zajmują 4646 ha, czyli 42,83 procent, ekosystemy wodne 4687,86 ha, czyli 43,22 procent, a lądowe nieleśne 1513,81 ha, czyli 13,95 procent. Wody są więc największym pojedynczym składnikiem parku, choć kojarzy się go głównie z lasem i klifem. Według Wikipedii pomysłodawcą parku był leśnik Mieczysław Tarchalski, a organizatorem i pierwszym dyrektorem Leon Niedzielski.

Trzy krajobrazy jednej wyspy

Dominuje pasmo moreny czołowej, które na odcinku około 15 km styka się z morzem. Wzgórza morenowe zajmują około 75 procent powierzchni parku, a najwyższe z nich, Grzywacz, ma 115,9 m n.p.m. Przy brzegu pasmo urywa się klifem, który strona parku opisuje jako najwyższy z aktywnych, mający 93 m, a Wikipedia podaje 95 m. W terenie klif najłatwiej zobaczyć ze szczytu Gosania i na Kawczej Górze, które według Wikipedii należą do pięciu punktów widokowych parku, obok Zielonki, Piaskowej Góry i Grodziska Lubin.

Drugi pod względem zajmowanego obszaru krajobraz to delta Świny z kilkudziesięcioma bagnistymi wysepkami rozdzielonymi cieśninami. Strona parku zaznacza, że proces jej formowania trwa: co roku zmienia się konfiguracja dna i powstają nowe płycizny oraz wysepki. Wikipedia dodaje, że obszar delty zaliczono do ostoi ptaków o znaczeniu europejskim. Trzeci typ to pojezierze z jeziorami polodowcowymi, ozami i kemami w okolicy Warnowa, a niewielką część zajmuje sandr między Wapnicą a Karnocicami.

W części wschodniej, koło Warnowa i Wisełki, leżą jeziora polodowcowe, między innymi Zatorek, wokół którego biegnie ścieżka przyrodnicza. Inaczej wygląda Jezioro Turkusowe: Wikipedia zalicza je do jezior sztucznych parku, bo wypełniło dawne wyrobisko kredy.

Bielik i ptaki

W logo parku widnieją bielik zwyczajny i mniej widoczny mikołajek nadmorski, który jest rośliną, a nie ptakiem. Według Wikipedii symbolem parku jest bielik, a żywe okazy można oglądać w wolierach zagrody żubrów. Muzeum pokazuje go w innej odsłonie: według strony parku w ekspozycji nieleśnej i wodnej jest bielik polujący i niosący zdobycz oraz diorama gniazda z pisklętami.

Strona parku i Wikipedia zgodnie podają, że na terenie parku stwierdzono ponad 230 gatunków ptaków. Jako gatunki lęgowe wymieniają bielika, wodniczkę, biegusa zmiennego i muchołówkę małą. Wikipedia tłumaczy bogactwo ptaków położeniem: przez Wolin biegnie główny szlak przelotu ptaków wzdłuż wybrzeża Bałtyku, a park zapewnia ptakom wodno-błotnym spokój i bazę pokarmową zwłaszcza podczas wiosennych i jesiennych wędrówek. Wody Zatoki Pomorskiej są według obu źródeł środowiskiem foki szarej i morświna. Według Wikipedii prowadzona jest też reintrodukcja puchacza, a puchacze mieszkają w wolierach zagrody.

Żubry, muzeum i las

Zagroda Pokazowa Żubrów leży w lesie około 1,5 km od centrum Międzyzdrojów i zajmuje 28 ha, z czego 20 ha to wybieg żubrów. Według strony parku pierwsze cztery żubry przywieziono w lipcu 1976 roku z Borek i Białowieży: krowę Pominę, byka Podskakiewicza oraz dwie jałówki, Pompeę i Podwyżkę. Park wyjaśnia, że to żubry nizinne, wpisywane do Księgi Rodowodowej Żubrów, a ich imiona zaczynają się od sylaby Po, od pierwszych liter słowa POLAND. Liczebność stada wahała się w różnych okresach od 5 do 12 zwierząt, a rocznie rodzi się zwykle jedno lub dwa cielęta. Żubry z Wolina nie wracają na wolność, bo według parku wolińskie lasy mają zbyt ubogą bazę żywieniową.

Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego stoi w centrum Międzyzdrojów, na Wzgórzu Filaretów. Według Wikipedii mieści się w nowoczesnym Centrum Edukacyjno-Muzealnym z pięcioma salami o łącznej powierzchni 900 metrów kwadratowych, a wcześniej, do 1995 roku, w zabytkowym białym pałacyku z przełomu XIX i XX wieku. Wikipedia pisze też, że to największa w Polsce muzealna kolekcja samców batalionów w szacie godowej: 130 sztuk. Strona parku dodaje wystawę geologiczną z bursztynem bałtyckim.

Lasy pokrywają wzniesienia morenowe. Według strony parku i Wikipedii sosna zajmuje 68 procent powierzchni lądowej, buk 23 procent, a dąb 7 procent. Strona parku podaje, że na wyspie Wolin stwierdzono ponad 1300 gatunków roślin naczyniowych, z czego około 600 rośnie na terenie parku. Wikipedia wymienia siedem obszarów ochrony ścisłej, w tym sześć leśnych, oraz rzadkie rośliny: długosza królewskiego, mikołajka nadmorskiego, wiciokrzew pomorski i zimoziół północny. Okolice Wisełki mają według niej nadmorski bór bażynowy na glebach bielicowych.

Szlaki, latarnia i grodzisko

Park prowadzi kilka znakowanych szlaków: Szlak Nadmorski, Szlak Nad Bałtykiem i Zalewem Szczecińskim, zielony szlak leśny przez pojezierze Warnowsko-Kołczewskie oraz czarny szlak na Kawczą Górę. Wikipedia wymienia też ścieżki przyrodnicze Zatorek i Łuniewo oraz trasy rowerowe R-10 wokół Bałtyku i R-66 wokół Zalewu Szczecińskiego. Przy szlaku nadmorskim stoi Latarnia Morska Kikut, a nad Zalewem Szczecińskim, na najwyższym punkcie klifu zalewowego, Grodzisko w Lubinie. Według Wikipedii funkcjonował tu gród między X a XII wiekiem, a w jego centrum zachowały się fundamenty najstarszego na Pomorzu kościoła. Odkryty na grodzisku skarb zawierał ponad sto arabskich dirhamów z 951 roku.

Park jest obszarem chronionym, więc obowiązują w nim zasady poruszania się po szlakach, które podaje zarządca. Przy klifie trzeba trzymać się wyznaczonej ścieżki, bo ściana nadal się osuwa. Zasady poruszania się i zwiedzania najlepiej sprawdzić na stronie parku, zanim wyruszy się na trasę.