Arboreta leśników i pałacowy ogród Borsigów

Kolekcje drzew w Zachodniopomorskiem mają kilka różnych rodowodów. Jedne założyli leśnicy, żeby sprawdzić, jakie obce gatunki poradzą sobie w pomorskim klimacie, inne wyrosły z parków przy pałacach, a jeszcze inne z cmentarzy zamienionych na zieleń miejską. Dobrze to widać, gdy zestawi się trzy najstarsze miejsca.

Arboretum w Karnieszewicach leży około 15 km na północny wschód od Koszalina, w lasach należących do Nadleśnictwa Karnieszewice. Według Wikipedii ma 19,04 ha, ale zwiedzającym udostępniono 4,80 ha z kolekcjami. Powstało najprawdopodobniej w 1881 roku, co upamiętnia głaz z napisem Pom. Forst. Verein 1881: Pomorskie Towarzystwo Leśne zajmowało się wtedy aklimatyzacją obcych drzew, które mogły przydać się w gospodarce leśnej. Główną osią ogrodu jest aleja daglezjowa. Według Wikipedii tutejsze daglezje zielone należą do największych w Polsce i dochodzą do 48 m wysokości. Wśród młodszych nasadzeń rozwijane są kolekcje różaneczników, klonów, buków i dębów. Wstęp jest bezpłatny, a aktualny regulamin podaje nadleśnictwo.

Ogród Dendrologiczny w Glinnej to arboretum na skraju Puszczy Bukowej, którym zarządza Nadleśnictwo Gryfino. Wikipedia podaje, że ogród powstał najprawdopodobniej około 1911 roku, ale brakuje szczegółowych danych archiwalnych. Już w 1823 roku na tym terenie założono prywatne szkółki drzew, które w 1870 roku przejęło państwowe nadleśnictwo w Śmierdnicy. Z tamtych czasów pochodzi większość najstarszych egzotycznych drzew. Według nadleśnictwa ogród leży na południowo-wschodnim skraju Wzgórz Bukowych, osłonięty morenowymi wzgórzami, a korzystny mikroklimat pozwala uprawiać rośliny wrażliwe na mróz. Rośnie tu ponad 800 gatunków i odmian drzew i krzewów, a najstarszym drzewem jest orzesznik pięciolistkowy, według Wikipedii liczący około 180 lat. Według Wikipedii ogród zajmuje około 6 ha, a wybrane okazy opisano pod kodami QR na terenie ogrodu.

Ogród Dendrologiczny w Przelewicach ma zupełnie inną historię, bo wyrósł z parku przy pałacu w powiecie pyrzyckim. Daty początków podają źródła różnie: strona ogrodu wskazuje rok 1805 jako początek parku w stylu angielskim, a Wikipedia pisze o parku przypałacowym z około 1814 roku. Dzisiejszy charakter ogrodu to jednak dzieło lat 1933-1938, kiedy właściciel majątku Conrad von Borsig przekształcił park w kolekcję dendrologiczną według projektu Karla Heydenreicha z firmy Späth. Wikipedia podaje więc rok 1933 jako moment założenia arboretum, a park wpisano do rejestru zabytków w 1976 roku. Całość zajmuje około 45 ha, z czego 30 ha, razem z pałacem, udostępniono zwiedzającym, a rośnie tu około 1200 gatunków. Symbolem jest dawidia chińska, której kwiat trafił do herbu gminy Przelewice. Ogrodem opiekuje dziś instytucja Ogrody Przelewice, a godziny i bilety podaje jej strona.

Park dendrologiczny w centrum Koszalina

Nie każda kolekcja drzew wymaga wyprawy w las. Park Dendrologiczny w Koszalinie leży w śródmieściu, w dolinie rzeki Dzierżęcinki, i zajmuje 7,74 ha. Według Wikipedii rosną tu między innymi klon japoński, kalina sztywnolistna i liczne odmiany świerków. Na terenie stoi zabytkowy młyn zwany Pałacem Młynarzy. Park jest najdalej na północ wysuniętą częścią ciągu zieleni przecinającego miasto, więc dobrze nadaje się na krótki spacer przed wizytą w muzeum, które leży około 200 metrów dalej.

Dobrzyca: ogrody tematyczne i labirynt

Zupełnie innym pomysłem na ogród są Ogrody Hortulus koło Koszalina. To dwa osobne obiekty tej samej firmy, które strona ogrodów proponuje zwiedzić w jeden dzień.

Ogrody Tematyczne Hortulus w Dobrzycy w gminie Będzino założono w 1992 roku. Według Wikipedii na około 5 ha połączono 28 ogrodów o różnej stylistyce, które powstawały w latach 1992-2009. Jest ogród japoński, francuski, śródziemnomorski i angielski, a także ogród w stylu Antoniego Gaudiego. Osobną grupę tworzą ogrody zmysłów: barw, światła i cienia, woni i aromatu oraz szumu i ciszy. Wikipedia podaje, że rośnie tu około 6 tysięcy gatunków i odmian, a położenie w strefie mrozoodporności 7B pozwoliło zgromadzić rośliny rzadko spotykane w Polsce, na przykład sośnicę japońską, mamutowca olbrzymiego i metasekwoję chińską.

Ogrody Hortulus Spectabilis to drugi kompleks, zwykle podawany pod adresem Kolonia Smolne. Zwiedzanie rozpoczęło się tu w czerwcu 2014 roku, a sam projekt realizowany jest od 2003 roku. Według strony ogrodów labirynt grabowy powstał w kwietniu 2003 roku z 18 tysięcy sadzonek, zajmuje 1 ha, a jego korytarze mają razem ponad 3,2 km. Wikipedia nazywa go największym na świecie labiryntem grabowym i podaje 3250 m alejek. W środku stoi 20-metrowa wieża widokowa, zbudowana na wzór podwójnej nici DNA, z której w dobrą pogodę widać Bałtyk.

Dwa ślady po Stefanie Kownasie

W Szczecinie i okolicach imię botanika Stefana Kownasa nosą dwa miejsca, które różnią się od siebie najbardziej, jak to możliwe. Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa to park miejski o powierzchni 15,5 ha na Niebuszewie-Bolinku, urządzony w latach 1973-1974 na terenie dawnego Cmentarza Majdańskiego. Według Wikipedii Kownas organizował i kierował Katedrą Botaniki Akademii Rolniczej w Szczecinie. Układ alejek i tarasów do dziś przypomina o cmentarnej przeszłości, a w parku rośnie ponad 300 cisów i wiekowe buki. To teren dawnego cmentarza, więc warto zachować tam spokój.

Imię profesora nosi też rezerwat Trawiasta Buczyna na południowo-wschodnim skraju Puszczy Bukowej, utworzony w 1956 roku. Chroni starodrzew bukowy na równinnej morenie z licznymi głazami narzutowymi i ma 78,56 ha. Rezerwat to las, a nie kolekcja drzew sprowadzonych z innych stron świata.

Różanka jako ogród z historią

Ogród specjalistyczny w mieście ma także Szczecin. Ogród Różany, zwany Różanką, założono w 1928 roku z okazji zjazdu ogrodników. Według Wikipedii w 1935 roku dodano Ptasią Fontannę z rzeźbami Kurta Schwerdtfegera, a w latach 2006-2007 ogród odbudowano w stylu z lat trzydziestych. Poza różami rosną tu egzotyczne drzewa, między innymi miłorząb dwuklapowy i metasekwoja chińska.

Jak to ułożyć w plan

Na jeden dzień dobrze łączą się Glinna z rezerwatami Puszczy Bukowej oraz Szczecin, a Karnieszewice, Koszalin i Dobrzyca leżą w jednym rejonie, więc tworzą drugą trasę. Przelewice to osobna wyprawa w stronę powiatu pyrzyckiego. Godziny, bilety i zasady wstępu każdy z ogrodów podaje na własnej stronie.