W Szczecińskim Parku Krajobrazowym „Puszcza Bukowa” obszary szczególnie cenne przyrodniczo objęto ochroną rezerwatową. Według zarządcy parku, Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego, jest ich siedem: pięć powołanych w 1956 roku, jeden w 1959 i jeden w 2008. Wikipedia w haśle o Wzgórzach Bukowych też mówi o siedmiu rezerwatach. Rozpisano tu każdy z nich, a po drodze widać, że podawane powierzchnie nie są jednakowe.

Czym jest buczyna pomorska

W opisach rezerwatów powtarza się pojęcie buczyny pomorskiej. Wikipedia kieruje to hasło do żyznej buczyny niżowej, czyli lasu bukowego na żyznych glebach, typowego dla niżu. W Puszczy Bukowej występuje ona w kilku odmianach, a obok niej rosną buczyny kwaśne, źródliskowe, łęgi i olsy. Zróżnicowanie bierze się, według Wikipedii, z bogatej rzeźby Wzgórz Bukowych i dominacji żyznych, świeżych i wilgotnych siedlisk. Źródeł jest tu wiele, bo, jak pisze zarządca parku, na układ warstw przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych nakłada się urozmaicona rzeźba terenu.

Rezerwaty z 1956 roku

Bukowe Zdroje im. prof. Tadeusza Dominika to rezerwat leśny powołany w 1956 roku. Zarządca parku podaje powierzchnię 205,90 ha, a hasło Wikipedii o samym rezerwacie 221,28 ha, z informacją, że w 2005 roku obszar powiększono. Chroni zróżnicowane lasy: buczynę pomorską, w dolinach łęgi i grądy, a na zboczach kwaśne buczyny i lasy dębowo-bukowe. W 1982 roku rezerwat nazwano imieniem Tadeusza Dominika, botanika i twórcy polskiej szkoły mikoryzowej, czyli badań nad współżyciem grzybów z korzeniami drzew. Według hasła o rezerwacie jest to największy rezerwat Puszczy Bukowej.

Trawiasta Buczyna im. prof. Stefana Kownasa ma według zarządcy 78,52 ha, z czego 20,12 ha objęto ochroną ścisłą. Wikipedia w haśle o rezerwacie podaje 78,56 ha. Utworzono go dla ochrony fragmentu lasu bukowego z bogatymi zbiorowiskami roślin zielnych w runie, głównie perłówką jednokwiatową. W lesie są też torfowiska przejściowe, łęgi i olsy. Imię botanika Stefana Kownasa rezerwat nosi od 1985 roku.

Źródliskowa Buczyna im. Jerzego Jackowskiego chroni, według Wikipedii, buczynę źródliskową z bogactwem storczyków w runie. Zarządca podaje 121,02 ha, w tym 58,16 ha ochrony ścisłej. Hasło o rezerwacie mówi o 155,44 ha i o powiększeniu w 2005 roku. Patrona, leśnika Jerzego Jackowskiego, rezerwat upamiętnia od 1984 roku, a przy szlaku stoi granitowy głaz z tablicą.

Kołowskie Parowy im. Józefa Lewandowskiego mają według zarządcy 24,01 ha, według Wikipedii w haśle o rezerwacie 24,34 ha. To najmniejszy z leśnych rezerwatów parku. Obejmuje wysokie wzniesienia morenowe, poprzecinane wąwozami, wywierzyskami i potoczkami. W około stuletnich drzewostanach buki osiągają, według Wikipedii, do 40 m wysokości. Przez rezerwat płynie strumień Utrata, który według hasła nagle znika i równie nagle znów pojawia się na powierzchni. Imię leśnika Lewandowskiego rezerwat dostał w 1982 roku.

Buczynowe Wąwozy chronią fragment starodrzewu buczyny pomorskiej oraz łęgu olchowego. Zarządca podaje 39,94 ha. Hasło Wikipedii o rezerwacie opisuje 56,53 ha, całość pod ochroną ścisłą, i dodaje, że w 2005 roku obszar powiększono i nadano mu imię geobotanika Floriana Celińskiego. Wśród rzadkich roślin Wikipedia wymienia żywiec cebulkowy, kostrzewę leśną, mannę gajową i nerecznicę górską.

Cisy w Zdrojach i grzyby w Osetnie

Zdroje to najmniejszy rezerwat parku: florystyczny, powołany w 1959 roku na 2,12 ha. Chroni stanowisko naturalnie odnawiającego się cisa. Dawniej stał tu park Toepfera, właściciela pobliskiej kopalni kredy. Po zniszczeniu parku cisy zdziczały i według zarządcy rosną dziś w lesie, jak niegdyś. Rezerwat leży w Parku Leśnym Zdroje w Szczecinie.

Osetno jest najmłodszym rezerwatem: utworzono go w 2008 roku, 14 listopada według Wikipedii. Celem ochrony jest zachowanie licznych stanowisk rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków grzybów oraz kompleksu buczyn, łęgów, olsów źródliskowych, źródlisk, torfowisk i oczek wodnych. Wikipedia nazywa go jednym z pierwszych rezerwatów mykologicznych w Polsce. Powierzchnia ma trzy wartości: zarządca parku podaje 122,22 ha, Wikipedia w haśle o Puszczy Bukowej 111,59 ha, a w haśle o rezerwacie 112,22 ha.

Źródła i wąwozy: skąd ta rzeźba

Zarządca parku wskazuje, że na ujście źródeł w Puszczy Bukowej wpływa budowa geologiczna, czyli naprzemienny układ warstw przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych. Obszary źródliskowe leżą w rezerwatach Bukowe Zdroje (tam źródło zwane Ciurkadełko), Osetno i Kołowskie Parowy, a wody zasilają m.in. Rudziankę, Wielką Niedźwiedzianką, Potok Kłobucki i Potok Dobropolski. Wąwozy i doliny są częścią morenowych Wzgórz Bukowych, ukształtowanych przez lądolód i późniejszą erozję, o czym pisze Wikipedia w haśle o Wzgórzach Bukowych.

Po rezerwatach spacerem

Zarządca parku podaje, że wszystkie rezerwaty są udostępnione, ale tylko wyznaczonymi szlakami, a część ma ochronę ścisłą. Węzeł szlaków przy Źródliskowej Buczynie leży od strony Ogrodu Dendrologicznego w Glinnej. Z kolei nad południowym krańcem puszczy leży jezioro Glinna Wielka. Wikipedia wymienia też trzy projektowane rezerwaty: Węglino, Lisi Potok i Jezioro Czarne, które na razie nie mają statusu rezerwatu.