Fort Anioła w Świnoujściu

Fort Anioła w Świnoujściu to pruski fort z lat 1854-1858, zwany też Fortem III albo Fortem Wieżowym: trzykondygnacyjna ceglana rotunda z tarasem i basztą obserwacyjną, otoczona wałami i fosą. Stoi przy ul. Jachtowej, na zachodnim brzegu Świny. Dziś działa tu muzeum architektury militarnej i placówka kulturalna z wystawami, kawiarnią i salą wikingów.

Fort w pruskiej twierdzy

Fort zbudowano za panowania króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV jako punkt artyleryjsko-obserwacyjny Twierdzy Świnoujście, którą tworzyły cztery forty. Miał bronić zachodniego kompleksu fortyfikacji od strony lądu. Parter obsadzała piechota z bronią ręczną, a piętra służyły lekkiej artylerii polowej. Armaty i amunicję transportowano do góry linami przez owalne otwory w stropach.

Do 1863 roku fort otoczono wałami ziemnymi z podwójną fosą wodną. W latach 1870-1880 w wewnętrzny wał wkomponowano trzy schrony dla dział polowych, mały magazyn amunicyjny i schron dla kanonierów. Pod koniec XIX wieku doprowadzono telegraf i energię elektryczną. Załogę stanowiła kompania piechurów i artylerzystów, około 100 ludzi. Hasła o forcie nie podają, czemu nazwano go Aniołem, więc tej kwestii nie rozstrzygamy.

Od wojny do muzeum

W okresie międzywojennym fort przeszedł pod zarząd niemieckiej marynarki i został przystosowany do wojny chemicznej: zamontowano gazoszczelne drzwi pancerne i pokrywy okien. Na baszcie ustawiono stanowisko przeciwlotniczej stacji radiowej. W czasie II wojny światowej fort przebudowano i wyposażono w elektryczność, centralne ogrzewanie, radar, radiostacje, telegraf i telefon, a obiekt pełnił rolę posterunku obserwacji powietrznej. W maju 1945 roku załoga ewakuowała się bez walki. Po wojnie fort przejęli Rosjanie, którzy do 1992 roku mieli tu punkt obserwacji powietrznej i łączności z okrętami floty radzieckiej.

Co zobaczysz

Ze strony fortu wynika, że można tu spotkać historię trzech epok: pruskiej, niemieckiej i radzieckiej. Na zewnątrz zachowały się brama obronna ze strzelnicami, w której filarach widać stalowe koła do podnoszenia zwodzonego pomostu, remizy artyleryjskie, mały magazyn i schron kanonierów. W wejściu stoją dwie pary pancernych drzwi z okresu międzywojennego, a na klatce schodowej kamienne spiralne stopnie i owalne otwory dawnej windy do amunicji.

Wnętrza zajmują wystawy poświęcone obronności, malarstwu współczesnemu, fotografii i rzeźbie. Strona obiektu wymienia Salę Wikingów, salę nawigacji, kopalnię bursztynu, kawiarnię i taras. W forcie odbywają się koncerty, wieczory poezji, pokazy walk rycerskich oraz biesiady i ogniska. Obecnie obiekt jest remontowany.

Obok

W okolicy leżą pozostałe forty twierdzy: około 400 metrów dalej stoi Fort Zachodni, a niecały kilometr w drugą stronę Fort Gerharda. Trasę można uzupełnić o latarnię morską, oddaloną o mniej więcej 700 metrów.

Praktycznie

• Adres: ul. Jachtowa 2, Świnoujście.
• Strona fortu informuje, że obecnie najlepiej skontaktować się z obsługą i umówić zwiedzanie, a stałe godziny pracy mają być wprowadzone latem. Aktualne zasady sprawdź na fortaniola.pl lub telefonicznie.
• Strona wspomina o zwiedzaniu z opowieścią przewodnika i o możliwości przymierzania strojów w Sali Wikingów. Ze względu na wąskie, kręte schody i kilka poziomów budynek nie jest wygodny dla każdego.