Pruski zespół fortyfikacji portu w Świnoujściu z XIX wieku, z którego zachowały się trzy z czterech fortów: Anioła, Gerharda i Zachodni.
Twierdza Świnoujście (niem. Festung Swinemünde) to pruski zespół fortyfikacji, który powstał w XIX wieku, by bronić portu u ujścia Świny. Projektantem był Johann Leopold Ludwig Brese. Twierdzę tworzyły cztery forty, z których do dziś przetrwały trzy: Fort Anioła, Fort Gerharda i Fort Zachodni. Czwarty, zwany Fortem I, zniszczono w latach siedemdziesiątych XX wieku.
Pierwsze umocnienia u ujścia Świny pojawiły się na początku XVII wieku i według strony Muzeum Historii Twierdzy wzniósł je Albrecht von Wallenstein. Rząd pruski postanowił o budowie twierdzy w 1846 roku, ale prace zaczęto dopiero po pierwszej wojnie z Danią, w czasie której duńska fregata blokowała port w latach 1848-1849. Doraźne wały usypane wtedy wykorzystano później przy fortyfikacjach stałych, dlatego rok 1848 uważa się zwykle za początek budowy fortów.
Pierwszy fort, Werk I, powstał w latach 1849-1856. W 1854 roku ruszyła budowa redutowego fortu obrony lądowej, Werk II, na zachodnim brzegu kanału portowego. Dwa lata później zaczęto jednocześnie wznosić dwa forty dla artylerii nadbrzeżnej: Ostbatterie i Westbatterie. Powstał w ten sposób kompleks umocnień wokół ujścia Świny, złożony z dwóch fortów nadmorskich, dwóch fortów obrony lądowej i dowodzenia oraz lunet i wysuniętych szańców dla piechoty. W 1863 roku Świnoujście ogłoszono twierdzą morską trzeciej rangi.
Po wojnie francusko-pruskiej ustawa parlamentu Rzeszy z grudnia 1871 roku zatwierdziła modernizację wszystkich fortów, a prace trwały do 1881 roku. Kolejny etap rozpoczął w 1898 roku program zbrojeń morskich admirała Alfreda von Tirpitza, a najintensywniejsze roboty przypadły na lata 1905-1914, kiedy w fortach pojawiły się elementy ze stali i betonu. W latach 1908-1911 wzniesiono betonowe bunkry dla pięciu ciężkich baterii nadbrzeżnych. Przed I wojną światową twierdza miała sześć baterii artylerii nadbrzeżnej, a po jej zakończeniu uzbrojono ją w dziewięć baterii nadbrzeżnych i przeciwlotniczych.
Po traktacie wersalskim twierdza musiała się częściowo rozbroić, a po Układzie Paryskim z 1926 roku, który zezwolił Niemcom na ograniczone prace fortyfikacyjne na wschodnich granicach, forty znów ożyły. W garnizonie służyli m.in. admirał Wilhelm Canaris i Karl Dönitz. Przed II wojną światową zainstalowano nowoczesną artylerię, systemy łączności i punkty dowodzenia, a port stał się największą bazą Kriegsmarine na Bałtyku.
W marcu 1945 roku bombowce zaatakowały miasto i port, a w parku wokół fortów zachodnich do dziś widać duże leje po bombach. Pod koniec kwietnia radzieckie wojska otoczyły wyspy Wolin i Uznam. Na rozkaz admirała Dönitza w dniu 4 maja 1945 roku twierdzę opuściły niemal wszystkie jednostki Wehrmachtu, co oszczędziło obu stronom walk o jej zdobycie. Rosjanie wkroczyli do miasta 5 maja 1945 roku. Wszystkie forty wykorzystywali do 1961 roku, a Fort Anioła aż do 1992 roku.
Trzy zachowane forty mają dziś gospodarzy i są udostępnione turystom. Fort Anioła to trzykondygnacyjna rotunda z tarasem. Fort Zachodni, dawna Westbatterie, mieści Muzeum Historii Twierdzy. Trzeci to Fort Gerharda. Odległości między nimi są niewielkie, więc zwiedzanie można ułożyć w jedną trasę.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się