Fabryka benzyny syntetycznej w Policach

Fabryka benzyny syntetycznej w Policach, niemiecka Hydrierwerke Pölitz, była jednym z dwunastu zakładów IG Farben produkujących paliwo ciekłe z węgla. W czasie II wojny światowej przy fabryce działały obozy pracy przymusowej oraz podobóz koncentracyjny. Dziś zostały po niej ruiny, bunkry i ścieżka dydaktyczna.

Czym był zakład

Budowę rozpoczęto w 1937 roku w miejscu zakładu regenerującego paliwo okrętowe. Fabryka zajmowała 1500 ha, z czego 200 ha stanowiła zwarta zabudowa przemysłowa. Paliwo, wytwarzane metodą Bergiusa, trafiało między innymi do niemieckiego wojska: lotnictwa, marynarki i wojsk lądowych. W 1943 roku zakład dostarczał według hasła 15 procent niemieckich paliw syntetycznych. W okresie wojny Police włączono w obręb miasta Szczecina.

Obozy i praca przymusowa

Rozbudowa fabryki w czasie wojny opierała się na pracy ludzi sprowadzonych z podbitych krajów. Na terenie zakładu i przy nim działało kilka obozów, między innymi Pommernlager dla Polaków i jeńców wojennych, Tobruklager (od 1944 roku Jasenitzlager) dla robotników z krajów zachodnich, Czechów, Niemców i Włochów, oraz obóz karny Hägerwelle. Od czerwca 1944 roku istniał podobóz koncentracyjny Stutthof oraz filia obozu Ravensbrück. Liczby zmarłych i zamordowanych podawane w literaturze są bardzo różne, a ze względu na wagę tematu podajemy tylko liczby potwierdzone przez instytucje, dlatego tu ich nie ma.

Bombardowania i zniszczenie

Zakład był wielokrotnie bombardowany przez lotnictwo alianckie, od września 1940 roku. Dane o fabryce przekazywał wywiad Armii Krajowej w ramach tak zwanej operacji Synteza. Ostatnie naloty miały miejsce na początku 1945 roku. Po wojnie, w czasie tak zwanej Enklawy Polickiej, większość urządzeń wywieziono do ZSRR, a dalszych zniszczeń dokonali zbieracze złomu.

Co zostało i co można zobaczyć

Zachowały się elewator węglowy, zespoły silosów, szkielety hal produkcyjnych oraz naziemne bunkry przeciwlotnicze. Pod ziemią są zalane kanały i piwnice, które nie są udostępnione do zwiedzania i stanowią ostoję nietoperzy objętą ochroną. Pozostałości przystosowano do zwiedzania w ramach Muzeum Historycznego „Skarb”: wytyczono ścieżkę turystyczno-dydaktyczną, którą opiekuje się Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej „SKARB”. Eksponaty związane z fabryką pokazuje bunkier przy ulicy Spółdzielczej 31.

Praktycznie

• Pozostałości leżą w zachodniej części Polic, w rejonie ulic Tanowskiej, Spółdzielczej, Licealnej, Jasienickiej i Starzyńskiego.
• Teren jest poprzemysłowy i częściowo w ruinie, więc po obiektach poruszamy się wyłącznie wyznaczoną ścieżką i zgodnie z zasadami organizatora.
• Zasady zwiedzania, godziny i możliwość wejścia do bunkra ze zbiorami podaje Stowarzyszenie „SKARB”; przed wizytą trzeba je sprawdzić.