Zabytkowe Stare Miasto Trzebiatowa nad Regą: lokacja z 1277 roku, regularny układ szachownicowy, rynek, mury obronne z XIII i XIV wieku, wpis do rejestru z 1955 roku.
Stare Miasto w Trzebiatowie to układ przestrzenny wpisany do rejestru zabytków, w którym dominują formy historyczne od średniowiecza po początek XX wieku. Miasto leży nad Regą, a jego zabytkowe centrum ma, jak ocenia opis układu, wartość ponadlokalną. Wpisano je do rejestru w 1955 roku w granicach dawnych murów obronnych.
Pierwsze wzmianki o warownym grodzie Tribetov pochodzą z 1180 roku. Gród stał na wzniesieniu w zakolu Regi, a obok rozwinęła się osada rzemieślniczo-targowa. W 1277 roku książę pomorski Barnim I nadał jej prawa miejskie oparte na prawie niemieckim, a w 1281 roku potwierdzono prawa na zmienionym prawie lubeckim. Rega była ważnym szlakiem wodnym, a przez miasto prowadziła droga lądowa łącząca Kołobrzeg ze Szczecinem, Stargardem i Gryficami.
Miasto dostało regularny układ szachownicowy z wąskimi, głębokimi działkami zabudowanymi kamienicami ustawionymi szczytami do ulicy. Dwa kwartały przeznaczono na ratusz i kościół, trzeci zajął zamek. Rynek o wymiarach 94 na 104 metry przesunięto ze środka założenia w stronę południowego zachodu. Dziś na tym planie stoją m.in. ratusz i kościół Macierzyństwa Najświętszej Marii Panny.
W latach 1299-1337 miasto otoczono murami z kamienia i cegły. Początkowo prowadziły do niego dwie bramy, Gryficka i Kołobrzeska, a z czasem wymieniano też Łaziebną i Żeglarską. Na panoramie z 1618 roku obok bryły fary dominują bramy miejskie i Baszta Kaszana. W XVIII wieku zaczęto likwidować fosy i obwarowania, zamieniając je w ogrody. Wśród ważnych budowli dawnego miasta wymieniano też pałac, kaplice i szpitale św. Ducha, św. Jerzego i św. Gertrudy, młyny i mennicę.
W 1945 roku zniszczeniu uległa część zabudowy śródmieścia, ale ocalały wszystkie ważniejsze budowle użyteczności publicznej i mury miejskie. Dotkliwsze straty przyniosły zaniedbania i rozbiórki z lat powojennych. W 1967 roku zaczęto wznosić zabudowę plombową, ale zrealizowano ją tylko dla pięciu budynków, a nowa zabudowa mieszkaniowa z lat 70. naruszyła zabytkową strukturę. Później podjęto systematyczne prace rewaloryzacyjne, a w 1996 roku miasto włączono do programu „Ratowanie miasteczek historycznych”.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się