Zespół baterii artylerii nabrzeżnej „Vineta” w Świnoujściu

Podziemne Miasto na wyspie Wolin to zespół schronów dawnej baterii artylerii nabrzeżnej Vineta, zbudowanych w latach 1936-1938 przez niemiecką marynarkę wojenną dla obrony portu w Świnoujściu. Po 1945 roku schrony połączono podziemnymi korytarzami i przez dziesięciolecia służyły jako tajne stanowisko dowodzenia. Dziś obiekt jest filią Muzeum Obrony Wybrzeża i można go zwiedzać z przewodnikiem.

Bateria Kriegsmarine

Dowództwo Kriegsmarine zdecydowało o wzmocnieniu obrony świnoujskiego portu w 1935 roku. Bateria składała się z siedmiu schronów, bojowych i pomocniczych. Cztery schrony koszarowo-bojowe, oznaczone nazwami Anton, Cäsar, Dora i Emil, miały część dla załogi oraz stanowisko działa kalibru 15 cm z magazynami amunicji. Schron dowodzenia był jedynym dwukondygnacyjnym i kierował ogniem całej baterii. Wyposażono go w peryskopy do obserwacji Zatoki Pomorskiej i dalmierz, a optyka jest osłonięta stalową kopułą pancerną o masie ponad 60 ton, zachowaną do dziś. Schron amunicyjny Niemcy wysadzili w maju 1945 roku.

Tajna jednostka z czasów PRL

Na początku lat 60. poniemieckie schrony wojsko przebudowało na wysunięte stanowisko dowódcy frontu. Pięć schronów połączono podziemnymi korytarzami o łącznej długości 1492 metrów. Jednostka miała numer JW 8646 i należała do najbardziej tajnych obiektów w Polsce, a ćwiczyły tu siły Układu Warszawskiego i Wojska Polskiego. W latach 80. stała się stanowiskiem dowódcy Marynarki Wojennej, a w latach 90. dowódcy 8. Flotylli Obrony Wybrzeża. Ostatnim dużym ćwiczeniem były manewry Anakonda 95.

Muzeum

Wojsko zdecydowało o pozbyciu się obiektu w 2007 roku, a 31 stycznia 2013 roku jednostkę skreślono z listy obiektów wojskowych i przekazano Muzeum Obrony Wybrzeża. Muzealnicy otworzyli kompleks dla zwiedzających w ciągu kilku miesięcy. Udostępniono między innymi schron maszynowni, schron A i schron dowodzenia, w którym pokazywano znalezioną w archiwach mapę z planem III wojny światowej. Zespół wpisano do rejestru zabytków w 2016 roku, a trasa jest stopniowo rozbudowywana.

Oprócz Podziemnego Miasta Muzeum Obrony Wybrzeża prowadzi też zwiedzanie w Forcie Gerharda, a szerszy kontekst fortyfikacji portu przybliża hasło o Twierdzy Świnoujście.

Praktycznie

• Adres: Wolińska 10, Świnoujście (wyspa Wolin).
• Zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem, w określonych godzinach wejść, które zmieniają się w zależności od pory roku. Aktualny harmonogram i rezerwację sprawdź na stronie podziemne-miasto.pl przed wizytą.
• Strona obiektu informuje, że psy są wpuszczane.