Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry leży na Międzyodrzu, między rozwidleniem Odry na Odrę Zachodnią i Regalicę, na północ od Widuchowej. Według Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego, który nim zarządza, utworzono go 1 kwietnia 1993 roku, a jego powierzchnia to 6009 ha, z otuliną 1140 ha. Park leży w gminach Kołbaskowo, Gryfino i Widuchowa.

Torfowisko, które zalewa rzeka

Zarządca parku opisuje jego obszar jako największe w Europie Zachodniej i Środkowej torfowisko niskie fluwiogeniczne, czyli takie, które powstało i jest zalewane wodami rzeki. Cały teren przecina sieć starorzeczy, rowów i kanałów o łącznej długości ponad 200 km. Międzyodrze ma od około 2 km szerokości w części południowej do nawet 12 km w okolicach Szczecina. Według zarządcy park nie ma planu ochrony. Dla części nadodrzańskiej po stronie niemieckiej, na południe od Widuchowej, istnieje odrębna ochrona jako park narodowy, a według Wikipedii oba parki tworzą Międzynarodowy Park Dolina Dolnej Odry.

Wikipedia dodaje, że w roślinności dominują turzycowiska, mannowiska i trzcinowiska, zarośla łozowe i wiklinowe, a lasy olsowe zajmują około 4 procent parku. Z roślin rzadkich wymienia grzybieńczyka wodnego i salwinię pływającą.

Ptaki i inne zwierzęta

To najważniejsza grupa zwierząt w parku: według zarządcy około 250 gatunków (strona opisowa parku mówi o ponad 250), z których znaczna część bytuje tu na stałe. Dolina leży na trasie przelotów, więc w sezonie zatrzymują się tu gęsi, według zarządcy do 20 000 osobników, i żurawie, do 13 000. Ta sama organizacja w opisie obszaru Natura 2000 podaje na jesiennym zlotowisku do 12 000 żurawi. Liczby dotyczą więc różnych zestawień i traktuj je jako rząd wielkości.

Z lęgowych gatunków zagrożonych wyginięciem w skali Europy zarządca wymienia między innymi bielika, rybołowa, błotniaka łąkowego, sowę błotną, wodniczkę i wodnika. Wikipedia podaje dłuższą listę, z kaniami czarną i rudą oraz błotniakiem zbożowym. Symbolem parku był dawniej zimorodek, który według zarządcy nadal występuje licznie, zwłaszcza jesienią. Z ssaków zarządca wskazuje bobra i wydrę, a łoś jest rzadkim gościem.

Natura 2000 i rezerwaty

Cały park leży w sieci Natura 2000, w dwóch obszarach: ptasim „Dolina Dolnej Odry” PLB32003 i siedliskowym „Dolna Odra” PLH320037. Według zarządcy obszar ptasi obejmuje dolinę Odry od Kostrzynia do Zalewu Szczecińskiego, na długości 150 km, razem z jeziorem Dąbie, i jest ostoją ptaków o randze europejskiej, a obszar siedliskowy ma 30 458 ha.

W granicach parku leżą dwa rezerwaty. Kurowskie Błota (98,4 ha, 1965) powstały dla ochrony kolonii kormoranów, a później czapli siwej, której było tu nawet około 600 par. Kolonii już nie ma, a rezerwat chroni trudno dostępny las łęgowy. Kanał Kwiatowy (3 ha, 1976) chroni na fragmencie starorzecza rzadkie rośliny wodne, takie jak salwinia pływająca i grzybieńczyk wodny. Poza granicą parku, w sąsiedztwie, leży założony w 1973 roku rezerwat krajobrazowy Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem, o którym więcej niżej.

Jak oglądać dolinę

Zarządca zaznacza, że większość parku, z wyjątkiem rezerwatów, jest dostępna dla turystów, a najwygodniejszym sposobem jest kajak. Poza głównymi nurtami rzek obowiązuje zakaz używania łodzi motorowych. Park opisuje cztery trasy kajakowe. Pętla z Żabnicy przez kanał Żeglica, Moczyły i Kanał Moczydłowski jest według zarządcy przez wielu uważana za najpiękniejszą na Międzyodrzu, ale w środku lata niektóre jej odcinki są trudne z powodu kożucha roślinności wodnej. W Moczyłach stoi ruina gotyckiego kościoła z drugiej połowy XIII wieku, Ruina kościoła w Moczyłach, a przy wodzie jest wiata z miejscem na ognisko. Klasykiem jest trasa z przystani w Siadle Dolnym przez Kanał Kwiatowy i Jezioro Samotne, które według zarządcy powstało przy budowie nasypu autostrady i ma w najgłębszym miejscu 16 m. Dwie pozostałe trasy prowadzą z Marwic do niemieckiego Gartz oraz z plaży miejskiej w Gryfinie przez Kanał Dziewiczy.

Pieszo i rowerem na samym Międzyodrzu jest trudno, bo mosty, kładki i śluzy są zniszczone, a kanałów nie da się przejść. Zarządca radzi wybierać tereny przy parku: wysoczyznę i krawędź doliny, a rozlewiska oglądać z wałów nad Odrą. Rowerowy szlak Zielona Odra z Gryfina do Widuchowej ma 18 km i prowadzi przez pomnik przyrody Krzywy Las, w którym według Wikipedii rośnie ponad 50 sosen z pniami wygiętymi przy ziemi pod kątem około 90 stopni. Tuż przed Widuchową stoi platforma widokowa na Górze Słowiańskiej, najwyższym wzniesieniu Sarbskich Górek, z widokiem na południowy skraj parku i niemiecki park narodowy. Z Gryfina do niemieckiego Mescherin można dojść pieszo brukowaną drogą, 2,5 km, a za mostem granicznym stoi wieża widokowa nad Odrą.

Od strony Szczecina dolinę widać z rezerwatu Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem. Według Wikipedii to stożkowate wzniesienie Morenka, około 35 m ponad otoczeniem, ze stromą ścieżką od północy i murawami kserotermicznymi, na których rosną ostnica włosowata i sasanka łąkowa. Panoramę doliny Dolnej Odry widać też z Wzgórza Akademickiego w Parku Leśnym Zdroje, 51 m n.p.m. W okolicy Szczecina działa kąpielisko Dziewoklicz, które według zarządcy może być bazą kajakową. Na wyprawę zabierz mapę, telefon i wodę, a latem środek przeciw komarom i kleszczom.