Drugie po Hańczy, ale ile naprawdę ma metrów

Zestawienie jezior głębszych niż 50 metrów, które prowadzi Wikipedia na podstawie Katalogu jezior Polski, daje Drawsku drugie miejsce w kraju: 82,2 m, za Hańczą, której wpisano 106,2 m (Wikipedia przypisem dodaje 113 m według tygodnika Wprost). Trzecie na tej liście jest Wielki Staw Polski w Tatrach, 80,3 m. Tytuł najgłębszego jeziora w Polsce należy więc do Hańczy, a Drawsko jest najgłębsze w województwie zachodniopomorskim. Drugie miejsce w kraju potwierdza też Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego.

Liczby jeziora różnią się w zależności od źródła. Wikipedia, powołując się na publikację z 1991 roku, podaje 82,2 m głębokości maksymalnej, 17,7 m głębokości średniej, powierzchnię 1781,5 ha i objętość wody 331 443,5 tys. m³. W tabeli głębokich jezior ta sama Wikipedia wpisuje jednak 1797,5 ha. Gmina Czaplinek w swojej prezentacji o jeziorze mówi o 1871 ha i 83 m, a linię brzegową ocenia na 68,37 km. Według gminy to dwunaste pod względem wielkości jezioro w Polsce. Według Wikipedii największa długość akwenu to 10,6 km, a szerokość 6,6 km, zwierciadło wody leży na wysokości około 128,7 m n.p.m. Pomiary robiono różnymi metodami i w różnych latach, więc każdą z wartości warto czytać jako przybliżoną.

Rynny, które się tu przecinają

Według Wikipedii jezioro powstało w miejscu skrzyżowania kilku głębokich rynien polodowcowych. Wikipedia zalicza je do jezior rynnowych. Lądolód skandynawski wyrzeźbił tę okolicę, jak pisze zarządca parku krajobrazowego, kilkanaście tysięcy lat temu, a w krajobrazie zostały po nim moreny czołowe, oczka polodowcowe i ozy. Kształt rynien widać na mapie: jezioro ma długie, wąskie zatoki, które rozchodzą się w różne strony.

Dla porównania, w tej samej okolicy leży Siecino w gminie Złocieniec: według Wikipedii 729,7 ha i do 44,3 m głębokości, a woda zaliczana do I klasy czystości. Jezioro Lubie, przez które także płynie Drawa, ma według Wikipedii 1487,5 ha i do 46,2 m. Przy takich zestawieniach widać, jak bardzo Drawsko wyróżnia się głębią.

Dwanaście wysp i kormorany

Na jeziorze jest według Wikipedii 12 wysp: Lelum, Polelum, Mokra, Środkowa, Zachodnia, Bagienna, Samotna, Dzika (zwana też Bobrową), Żurawia, Czapla, Kacza i największa, Bielawa. Wikipedia podaje dla Bielawy około 80 ha, gmina 79 ha, a według Wikipedii jest to piąta pod względem wielkości wyspa jeziorna w kraju.

Wikipedia opisuje Wyspę Samotną, leżącą około 200 m od końca półwyspu Bielawy, jako niewielką i niedostępną, z drzewami prawie całkowicie zniszczonymi przez zamieszkałe tam kormorany. Gmina Czaplinek wymienia kormorany wśród problemów jeziora: według niej kolonie powiększają się bez przeszkód, niszczą zasoby ryb i dewastują drzewostan wysp, Bielawy nie wyłączając.

Park krajobrazowy i rezerwaty wokół jeziora

Jezioro leży w obrębie obszarów chronionych. Drawski Park Krajobrazowy powstał w 1979 roku i według Wikipedii zajmuje 38 360,17 ha. Występuje w nim ponad 40 gatunków roślin chronionych, a lęgi odbywa 148 gatunków ptaków, między innymi orły, czaple, żurawie, bocian czarny i kormoran. Według Wikipedii park ma siedem rezerwatów i dwa kolejne w otulinie, a pomników przyrody jest około 300. Gmina Czaplinek informuje, że w 2023 roku park na jej terenie poszerzono o obszar Jeziora Lobeliowe. Jezioro jest też częścią obszarów Natura 2000: ptasiego Ostoja Drawska i siedliskowego Jeziora Czaplineckie.

Rezerwaty parku pokazują, jak różne są tu wody. Jezioro Czarnówek pod Złocieńcem chroni według zarządcy zbiornik unikalny w skali europejskiej, z reliktową lobelią jeziorną. Według Wikipedii jest to jezioro lobeliowe o powierzchni 11,88 ha, objęte ochroną ścisłą, więc ogląda się je ze szlaku. Rezerwat Torfowisko nad jeziorem Morzysław Mały chroni jezioro mezotroficzne i torfowiska, a rosną tam rosiczka okrągłolistna i storczyk błotny. Rezerwat Jezioro Prosino obejmuje 86 ha i chroni ptaki wodno-błotne, wśród nich żurawia, bąka i rybitwę rzeczną. Maleńki rezerwat Brunatna Gleba ma zaledwie 1,10 ha i chroni leśną glebę brunatną z wyraźnymi poziomami.

Wzdłuż drogi z Połczyna-Zdroju do Czaplinka ciągnie się rezerwat Dolina Pięciu Jezior, zwany Szwajcarią Połczyńską. Leżą tam źródła Drawy, która później wpływa do Drawska. Z kolei w rezerwacie Przełom rzeki Dębnicy rzeka przebija wał moreny czołowej, a zarządca parku zauważa, że gnieździ się tam pliszka górska, ptak kojarzony z górskimi potokami.

Woda, która wymaga troski

Wikipedia podaje, że w 1996 roku wody jeziora oceniono na III klasę czystości, a badania z 2009 roku wykazały umiarkowany stan ekologiczny i dobry stan chemiczny, przy ogólnej ocenie stanu wód jako złej. Gmina Czaplinek wśród zagrożeń wymienia nawracające sinice, które zmuszają do czasowego zamykania miejskiego kąpieliska, oraz zrzuty ścieków i zaśmiecanie strefy brzegowej. Według zarządcy parku krajobrazowego Drawsko jest początkiem trasy spływów kajakowych rzeką Drawą.

Nad brzegiem stoi także Zamek Drahim w Starym Drawsku, w miejscu, które Wikipedia za opisem z 1565 roku umiejscawia pomiędzy jeziorem Drawsko a jeziorem Zarębie, czyli dzisiejszym Żerdnem.