Szczecinek leży na przesmyku między trzema jeziorami: Trzesiecko, Wielimie i Wilczkowo. Według Wikipedii łączy je rzeka Nizica, która płynie przez centrum miasta. Dawne miasto lokacyjne miało więc wodę z kilku stron, a dzisiejszy spacer prowadzi od zamku nad Trzesieckiem, przez park i stare centrum, aż do poniemieckich schronów na przesmyku. Całą trasę da się przejść pieszo, a jej punkty dzieli zwykle po kilkaset metrów.

Miasto na przesmyku

Według Wikipedii Szczecinek założył w 1310 roku książę wołogoski Warcisław IV i od razu nadał mu prawa miejskie. Dawna nazwa miasta, obowiązująca do 1946 roku, brzmiała Nowy Szczecin i nawiązywała do Szczecina jako stolicy księstwa pomorskiego. Miasto powstało na południe od starszej osady rybackiej Kiecz, położonej nad jeziorem Wielimie. Teren wybrano ze względów obronnych: otaczały go wody jezior, rzeki i bagna.

Układ wód wyglądał kiedyś inaczej. Według Wikipedii w latach 1780-1784 mieszkańcy obniżyli poziom Wielimia i Trzesiecka, a drugie obniżenie przeprowadzono w latach 1866-1868. Wielimie, według hasła o tym jeziorze, było niegdyś znacznie większe i głębsze, a jego wody okalały miasto od północy i północnego zachodu. Po obniżeniu poziomu południowo-zachodni brzeg zamienił się w rozległe trzęsawiska, więc do jeziora od strony miasta praktycznie nie da się dziś dojść. Wikipedia zapisuje też niemieckie nazwy jezior: Streitzig-See dla Trzesiecka i Vilmsee dla Wielimia. Trzesiecko ma według niej także nazwę Trzesieka.

Trzesiecko to jezioro rynnowe o długości do 5,6 km i szerokości do 0,9 km, w całości w granicach miasta. Wielimie jest od niego znacznie większe, a leży głównie poza miastem. Według Wikipedii największa jego wyspa, Wyspa Owcza, zasłania widok na główny zbiornik, który najlepiej widać z odległej o około 10 km wsi Gwda Wielka. Dlatego spacerowicz w mieście obcuje przede wszystkim z Trzesieckiem.

Zamek i park nad Trzesieckiem

Spacer najlepiej zacząć przy Zamku Książąt Pomorskich. Według Wikipedii południowe skrzydło pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku i stanęło w miejscu wcześniejszego grodziska słowiańskiego. Późniejsze przeróbki z XVI, XIX i XX wieku sprawiły, że zamek nie zachował pierwotnego charakteru. Początkowo stał na wyspie jeziora Trzesiecko, a po obniżeniu poziomu wód znalazł się na półwyspie.

Zamek miał długą i różnorodną historię. Pod koniec XVIII wieku działała w nim manufaktura pasów brzusznych, od początku XIX wieku szpital i przytułek, a po wojnie mieściło się tam wojsko, potem dom wycieczkowy. W kwietniu 1996 roku zamek sprzedano. Według Wikipedii dziś pełni funkcję konferencyjną i hotelową, a wjazd na dziedziniec dla osób postronnych jest praktycznie niemożliwy, więc najlepiej oglądać go z zewnątrz, z parku i od strony jeziora.

U stóp zamku zaczyna się Park Miejski, który ciągnie się wzdłuż brzegu Trzesiecka od ulicy Lelewela aż po Stadion Miejski. Według Wikipedii największą część założono w latach 1875-1903 na terenie, który wcześniej zalewały wody jeziora. W latach międzywojennych dodano ogród różany i muszlę koncertową. Hasło wymienia dęby szypułkowe, derenie, jarzębiny szwedzkie, kasztanowce i kilka pomników przyrody, a także egzotyczne gatunki, jak grujecznik japoński czy daglezja. Według Wikipedii pod urokiem parku niemiecki kompozytor Richard Strauss napisał operę Daphne, której prapremiera odbyła się w 1938 roku.

Brzegiem jeziora biegnie znakowany niebieski szlak rowerowy dookoła Trzesiecka o długości 14,5 km. Po wodzie kursuje tramwaj wodny, a nad jeziorem wyznaczono kąpieliska, w tym na Mysiej Wyspie, która faktycznie jest półwyspem. Park kończy się w okolicy tężni solankowej.

Wieże, kościoły i stare centrum

Z parku warto zejść w głąb miasta, do Placu Wolności. Ratusz, według Wikipedii zbudowany w 1852 roku z czerwonej cegły w stylu eklektycznym z przewagą elementów neoromańskich, ma ośmioboczną wieżę. Od 1978 roku w południe rozbrzmiewa z niej hejnał oparty na fragmencie utworu Powróciłaś do nas ziemio Henryka Łabędy.

Dalej stoi kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny, neogotycka świątynia z cegły, zbudowana w latach 1905-1908 jako ewangelicki kościół św. Mikołaja. Według Wikipedii jego wieża ma 78 m wysokości, a w środku są organy firmy Voelknera z 1908 roku. Część wyposażenia przeniesiono ze starego kościoła, między innymi epitafium Doroty Westreglen z 1621 roku.

Stary kościół św. Mikołaja zniknął z miasta, ale została po nim wieża. Według Wikipedii kościół rozebrano w 1909 roku, zachowując tylko wieżę z XVI wieku, a od 1914 roku mieści się w niej muzeum. Dziś kolekcje pokazuje Muzeum Regionalne przy ulicy Szkolnej.

Tuż obok, przy ulicy Szkolnej 6, stoi cerkiew Świętej Trójcy. Mieści się w budynku z 1824 roku. Według rejestru zabytków pierwotnie była to synagoga, choć Wikipedia przytacza też inne źródło, według którego budynek należał do gminy ewangelickiej. Jej data budowy jest w obu wersjach ta sama.

Na północ od centrum, przy ulicy Klasztornej, stoi kościół Świętego Ducha, neoromańska świątynia z 1923 roku. Nazywano ją Polskim Kościołem, a do 1945 roku była jedyną katolicką świątynią w mieście. Konsekrował ją 20 grudnia 1923 roku kardynał Adolf Bertram.

Według Wikipedii na Wzgórzu Przemysława, zwanym też Wzgórzem Bismarcka, istniał we wczesnym średniowieczu gród. W latach 1910-1911 stanęła tam Wieża Przemysława II, zwana także wieżą Bismarcka.

Schrony na przesmyku

Spacer można zakończyć w miejscu, które pokazuje, dlaczego przesmyk był tak ważny. Według Wikipedii schrony Wału Pomorskiego wybudowano w latach 1934-1935 na zachód i północ od miasta. Żelbetowe obiekty, w sumie 25, blokowały przesmyk między jeziorami Trzesiecko i Wielimie. W końcu lutego 1945 roku nie powstrzymały ofensywy wojsk radzieckich, które zajęły miasto 27 lutego po jednodniowej walce.

Przy drodze do Barwic stoi największy z nich: dwukondygnacyjny B-Werk, w którym działa Muzeum Wału Pomorskiego i II Wojny Światowej. Według Wikipedii to najlepiej zachowany z 11 obiektów tego typu na Wale Pomorskim. Muzeum jest oddalone od centrum, więc dojazd lepiej zaplanować osobno.