Według Urzędu Miasta, na który powołuje się Wikipedia, gmina miejska Świnoujście obejmuje 44 wyspy i wysepki, z których zamieszkane są tylko trzy: Uznam, Wolin i Karsibór. Wikipedia dodaje, że około 80 procent mieszkańców żyje na Uznamie, gdzie leżą centrum usługowe, kurort i uzdrowisko. Na Wolinie są za to port, terminal promowy i część przemysłowa. Rozdziela je Świna, a przez dziesięciolecia jedynym polskim sposobem na przekroczenie jej była woda.

Promy: dwie przeprawy zamiast mostu

Przed 2023 rokiem, jak opisuje Wikipedia, komunikację przez Świnę zapewniały dwie przeprawy promowe. Przeprawa Świnoujście Centrum obsługiwana była promami typu Karsibór, a przeprawa Świnoujście Warszów czterema nowszymi promami typu Bielik. Promy Karsibór zbudowano według Wikipedii w latach 1977-1978 w szczecińskiej Stoczni im. Adolfa Warskiego i mogą zabrać do 65 samochodów osobowych. Bielik I, II, III i IV to według tego samego źródła jednostki na około 33 samochody i do 700 pasażerów, a ich armatorem jest Żegluga Świnoujska.

Wikipedia, odwołując się do opracowań miejskich, podaje, że przeprawa przez Świnę wraz z oczekiwaniem na wjazd na prom zajmowała przeciętnie 40 minut, a w sezonie letnim nawet do trzech godzin. Promy opisuje jako atrakcję, ale też jako zawodne i podatne na pogodę.

Pierwszy projekt tunelu: lata trzydzieste

Kolejki do promów nie są wynalazkiem naszych czasów. Wikipedia pisze, że jeszcze przed II wojną światową na przeprawie w Świnoujściu ustawiały się długie szeregi samochodów, a w 1936 roku Świnę przekraczały trzy przeprawy: prom uliczny (Kehrwieder i Ostswine), prom samochodowy Pommern oraz prom kolejowy. W roku podatkowym 1932/33 promy przewiozły według tego źródła około 600 tysięcy osób i 25 tysięcy samochodów.

Most odrzucono, bo przeszkadzałby ruchowi statków na drodze do Szczecina, a sprzeciw zgłosiło też Kriegsmarine. Zostawał tunel. W 1935 roku niemiecki zarząd budowlany portu przedstawił według Wikipedii projekt tunelu na północ od przeprawy Warszów: około 1220 metrów samego tunelu i 2100 metrów razem z rampami. Wykonawcą rekomendowano w listopadzie 1938 roku firmę Grün & Bilfinger z Mannheim, a przetarg z sierpnia 1939 roku wyłonił wykonawcę. Po kilku miesiącach od wybuchu wojny prace przerwano.

Dziesięciolecia planów po wojnie

Według Wikipedii po wojnie miasto rozważało zarówno tunel, jak i most wysokowodny lub ruchomy. Na początku lat sześćdziesiątych w Domu Rybaka naukowcy przedstawili projekt tunelu, a w latach siedemdziesiątych Rada Ministrów podjęła decyzję o przygotowaniach do stałego połączenia. W 1996 roku powstał Społeczny Komitet Budowy Tunelu pod rzeką Świną. Przetarg ogłoszony w 1998 roku unieważniono z braku zapewnionego finansowania.

Przy porównywaniu wariantów mostowych przeciw mostom przemawiały, jak podaje Wikipedia za opracowaniami miejskimi, między innymi: niedostępność mostu ruchomego dla samochodów przez średnio ponad pięć godzin na dobę, możliwość zablokowania dostępu do portu w Szczecinie, wymagany prześwit do około 80 metrów dla wielkogabarytowych konstrukcji oraz negatywna opinia wojska i Urzędu Morskiego. Umowę o dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej podpisano 28 kwietnia 2017 roku.

Budowa: maszyna z Wuhan

Inwestycję zrealizowano w systemie zaprojektuj i zbuduj. Zezwolenie na realizację inwestycji wojewoda wydał 7 października 2019 roku, a plac budowy przekazano trzy dni później. Najpierw saperzy sprawdzali teren pod kątem niewybuchów z czasów wojny, które często znajduje się w okolicy Świnoujścia. Potem wykonano komorę startową po stronie Uznamu.

Główny odcinek wydrążyła maszyna typu płuczkowego (TBM), wyprodukowana według Wikipedii w chińskim Wuhan. Z powodu pandemii inżynierowie nie mogli tam pojechać, więc maszynę odebrano zdalnie, co było pierwszym takim przypadkiem w Polsce. W czerwcu 2020 roku rozłożono ją na 129 części i wysłano statkiem. Do Świnoujścia dotarła 7 października 2020 roku. Złożona miała 105 metrów długości, 13,46 metra średnicy i ważyła 2740 ton. Otrzymała imię Wyspiarka. Drążenie rozpoczęło się 5 marca 2021 roku i zakończyło 19 września 2021 roku.

Wojewoda wydał decyzję o użytkowaniu 27 czerwca 2023 roku, komisja odbiorowa potwierdziła gotowość 29 czerwca, a tunel otwarto 30 czerwca 2023 roku.

Ile ma tunel i co jeszcze pływa

Wikipedia podaje łączną długość tunelu 1,780 km: 1,484 km wykonano tarczą drążącą, a 0,295 km metodą podstropową; razem te dwa odcinki dają około 1,78 km. Średnica wewnętrzna wynosi 12 metrów, jezdnia jest dwukierunkowa z pasami po 3,5 metra, a pod jezdnią biegnie galeria ewakuacyjna. Najgłębszy punkt pod dnem Świny leży około 38 metrów poniżej poziomu morza. Drogi dojazdowe mają według tego samego źródła 3,4 km. Tunel jest częścią drogi krajowej nr 93 i nie wolno nim chodzić ani jeździć rowerem, więc dla pieszych i rowerzystów, według Wikipedii, miały zostać utrzymane kursy promów Bielik.

Wikipedia nazywa tunel największą inwestycją w mieście od czasów II wojny światowej i pisze, że ułatwił dojazd turystom, którzy wcześniej omijali Świnoujście z powodu kolejek.

Karsibór i jedyny most nad Starą Świną

Trzecia zamieszkana wyspa, Karsibór, ma własną historię przepraw. Według Wikipedii od czasu powstania Kanału Piastowskiego (1874-1880) do 1966 roku jedynym połączeniem wyspy ze światem był prom. Potem stanął pierwszy Most Piastowski, oddany na tysiąclecie państwa polskiego. Miał 380,5 metra długości i jedną jezdnię o szerokości 4,25 metra, więc ruchem sterowała sygnalizacja świetlna.

Nowy most otwarto 6 grudnia 2012 roku. Wikipedia podaje, że ma 407 metrów długości, 9,3 metra szerokości i 6,3 metra wysokości, dwa pasy ruchu oraz chodnik, a nośność 50 ton zamiast 15 ton, które starego mostu pod koniec jego istnienia spadły nawet do 10 ton. To jedyny most rozpięty nad Starą Świną i jedyne stałe połączenie Karsiborza z wyspą Wolin.