Pomorskie biskupstwo przeszło długą drogę: od Wolina, przez krótki epizod w Wołogoszczy, do Kamienia Pomorskiego, gdzie przez ponad trzy stulecia mieściła się katedra i dwór biskupi. Przez cały ten czas trwał spór o to, komu diecezja podlega: Magdeburgowi, Gnieznu, a według Wikipedii także Lund. Tu zebrane są daty ze źródeł wraz z miejscami, w których źródła się rozchodzą. Samą misję Ottona z Bambergu w 1124 roku wspominamy tylko jako punkt wyjścia.

Od Wolina do Kamienia: 1140, 1176 i 1188

Hasło Wikipedii o biskupstwie kamieńskim zaczyna od zdania, że diecezja powstała w 1176 roku po przeniesieniu z Wolina istniejącego od 1140 roku biskupstwa pomorskiego. Rok 1140 wiąże się z bullą papieża Innocentego II z 14 października 1140 roku, który według hasła o Warcisławie I zatwierdził Wojciecha na biskupa w Wolinie. To samo hasło mówi jednak inaczej o początku: biskupstwo miało zostać erygowane już w 1124 roku w Wolinie przez Warcisława i Ottona z Bambergu, a cztery lata później siedzibę przeniesiono do Wołogoszczy i dopiero w 1176 roku do Kamienia, z inicjatywy Bogusława I.

Wikipedia w haśle o biskupstwie podaje inną motywację i inną osobę: najazdy duńskie z lat 1170 i 1173 zniszczyły Wolin, a biskup Konrad zdecydował o przeniesieniu siedziby w 1176 roku. W opisie konkatedry w Kamieniu czytamy z kolei, że w 1176 roku katedrę ufundował książę Kazimierz I. Tych relacji nie trzeba stawiać przeciw sobie, bo mówią o różnych elementach, ale nie wszystkie hasła zgadzają się co do tego, kto zdecydował.

Rok 1176 nie zamyka sprawy. Według tego samego hasła formalne przeniesienie stolicy biskupiej nastąpiło dopiero 25 lutego 1188 roku, na mocy bulli Klemensa III Ex iniuncta nobis a Deo. Wtedy też diecezja dostała prawo egzempcji, czyli podlegania bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, bez pośrednictwa metropolity.

Egzempcja i spór o metropolię

Według Wikipedii egzempcja rozstrzygnęła rywalizację o uczynienie z diecezji własnej sufraganii, toczoną między arcybiskupstwami w Magdeburgu, Gnieźnie i Lund. Hasło o biskupstwie opisuje jednak spór o podporządkowanie metropolitalne, prowadzony równolegle wobec Magdeburga i Gniezna, jako zakończony dopiero 13 lipca 1380 roku. Wtedy papież Urban VI wydał dokument Executorium, który zakazał arcybiskupom gnieźnieńskim wysuwania pretensji do zwierzchnictwa nad diecezją kamieńską.

To pozorna sprzeczność w tym samym haśle: egzempcja z 1188 roku miała spór rozstrzygnąć, a zakończenie sporu z Gnieznem wiąże się z rokiem 1380. Hasło nie tłumaczy tej różnicy.

Ciekawostką jest rok 1247, kiedy według Wikipedii papież Innocenty IV rozważał przekształcenie Kamienia w siedzibę nowej metropolii. Opinię w tej sprawie powierzono biskupom ze Swarzynia i z Ratzeburga, a do realizacji projektu nie doszło.

Biskupi jako właściciele ziemscy

Wikipedia podaje, że w drugiej połowie XII wieku biskupstwo posiadało około jednej ósmej terytoriów wszystkich księstw Pomorza Zachodniego, a od XIII wieku było niezależne gospodarczo i politycznie od dworu książęcego. W 1304 roku biskupstwo kupiło Golczewo, a w 1308 biskup Henryk von Wacholz uciekł na jakiś czas przed najazdami brandenburczyków do zamku w Golczewie. Do dziś stoi tam Wieża zamkowa w Golczewie.

Ten sam biskup planował przenieść siedzibę do klasztoru w Białobokach lub do Kołobrzegu. Według Wikipedii sprzeciwiła się temu kamieńska rada miejska, a papież Jan XXII 14 stycznia 1333 roku zabronił zmiany stolicy. W 1321 roku cały Kamień Pomorski stał się własnością biskupów kamieńskich. W latach trzydziestych XIV wieku rozbudowano osiedle katedralne, domy kanonickie, katedrę i dom biskupi.

Ślad tej rozbudowy zostaje w Kamieniu. Konkatedra św. Jana Chrzciciela ma według opisu obiektu gotycki korpus nawowy, którego prace zakończono w 1370 roku. Obok stoi Pałac biskupi, który według rejestru zabytków wzniesiono w drugiej połowie XV wieku w miejscu wcześniejszego dworu kurii z XIV wieku.

Spór z książętami i koniec biskupstwa

W połowie lat pięćdziesiątych XIV wieku wybuchł konflikt z księstwem wołogoskim. Książęta wołogoscy żądali zwrotu części ziem, w grudniu 1355 roku podpisano w Wolinie układ, a rok później biskup Jan I uznał zwierzchnictwo książęce. W 1372 roku książęta szczecińscy przejęli władzę nad Kamieniem Pomorskim i całym regionem. Po śmierci biskupa Filipa von Rehberga w 1385 roku stałą siedzibą biskupów, aż do reformacji, stał się według Wikipedii zamek w Karlinie.

Hasło o księstwie pomorskim podaje, że biskupstwo kamieńskie stało się w 1248 roku oddzielnym księstwem Rzeszy z siedzibą w Kołobrzegu. Hasło o biskupstwie pisze natomiast, że główną rezydencją pozostawał Kamień, a biskupi okresowo przebywali w Golczewie i potem w Karlinie. Kołobrzeg pojawia się w nim tylko jako plan Henryka von Wacholza z początku XIV wieku, więc to dwa różne zapisy tej samej sprawy.

Koniec przyniosła reformacja: 13 grudnia 1534 roku sejmik trzebiatowski uznał protestantyzm za religię państwową, a po śmierci ostatniego biskupa Erazma von Manteuffela w 1544 roku Kościół katolicki zniknął z Pomorza Zachodniego. Biskupstwo odrodziło się bullą Pawła VI z 28 czerwca 1972 roku jako diecezja szczecińsko-kamieńska z siedzibą w Szczecinie, a w 1992 roku stała się archidiecezją.