Księstwo Pomorskie, którym przez ponad pięć wieków władali Gryfici, nie było jednolitym państwem z jedną stolicą. Zaczęło się od lenna polskiego księcia, wiele razy dzieliło się na dzielnice i wiele razy łączyło z powrotem. Szczecin był jednym z kilku ośrodków i to właśnie od niego bierze nazwę jedna z linii rodu. Daty podziałów w źródłach nie zawsze się zgadzają, więc tam, gdzie są rozbieżności, piszemy o nich wprost.

Warcisław I i hołd złożony Krzywoustemu

Według Wikipedii Bolesław Krzywousty opanował Pomorze w trzech kampaniach, w 1116, 1119 i 1121 roku, i podzielił je na cztery części. Pomorze Gdańskie pozostało pod bezpośrednią kontrolą Polski, księstwo słupskie ze Słupskiem i Sławnem dostało się Raciborowi, a Pomorze Zachodnie z Kamieniem, Kołobrzegiem i Białogardem objął Warcisław I. Wszystkie trzy części były polskim lennem lub podlegały Polsce.

Hasło o samym Warcisławie podaje, że książę pomorski został pokonany w bitwie pod Niekładzem koło Gryfic w 1121 roku, przy czym Wikipedia dopuszcza też rok 1119. Walki o Szczecin trwały według tego hasła w latach 1121-1122. Pojmany Warcisław złożył hołd lenny Krzywoustemu, zobowiązał się do rocznego trybutu i do wystawiania wojska. Hasło nie wskazuje jednego dnia ani jednego roku hołdu, a zestawienie faktów z Wikipedii o Gryfitach mówi ogólnie o latach 1120-1123. Bezpieczniej więc powiedzieć, że hołd przypada na początek lat dwudziestych XII wieku, a nie na jedną pewną datę.

Początek panowania Warcisława Encyklopedia Pomorza Zachodniego (Pomeranica) umieszcza jeszcze wcześniej: podaje lata działalności od 1106, nie później niż od 1124, do 1135. Wikipedia, w haśle porządkującym imiona Warcisławów, mówi o władzy od 1121 roku. Śmierć w 1135 roku obie strony podają z zastrzeżeniem, że to data prawdopodobna, a Pomeranica dodaje, że książę zginął zamordowany i został pochowany w kościele św. Jana w Słupi.

Zależność od Polski nie była trwała. Wikipedia pisze o porozumieniu Warcisława z cesarzem Lotarem III w 1127 roku i o uznaniu zwierzchnictwa władcy niemieckiego, a rok później, według tego samego hasła, pomorskie wojska złupiły Płock. Po tej wyprawie książę ponownie poddał się lennie Polsce. Taki układ zależności, zmieniający się razem z siłą sąsiadów, towarzyszył Gryfitom przez następne stulecia.

Ślad tamtej epoki zostaje w Szczecinie. Według opisu obiektu przed 1124 rokiem na Wzgórzu Zamkowym stał słowiański gród z drewnianym dworem księcia Warcisława I. Na jego miejscu rósł potem Zamek Książąt Pomorskich, a po zniszczeniach drugiej wojny światowej, w 1946 roku, odkryto tam kryptę z sarkofagami książąt pomorskich.

Podział w 1160 roku i powrót jedności

Pierwszy trwały podział księstwa Wikipedia wiąże z rokiem 1160. Wtedy według hasła o księstwie szczecińskim powstało państwo ze stolicą w Szczecinie, a pierwszym władcą został Bogusław I. Obok niego istniało księstwo dymińskie, a hasło o księstwie pomorskim zalicza oba do dzielnic z lat 1160-1264.

W 1264 roku Barnim I, książę szczeciński, zjednoczył księstwa szczecińskie i dymińskie, odtwarzając księstwo pomorskie. To zdanie z Wikipedii wzmacnia dodatkowo lista władców z tego samego hasła: Barnim I rządził w Szczecinie w latach 1220-1264. Jedność przetrwała do końca XIII wieku.

Rok 1295: Szczecin i Wołogoszcz

Najbardziej znany podział to ten z 1295 roku, po którym Pomorze Zachodnie rozpadło się na księstwo szczecińskie i wołogoskie, czyli ze stolicą w Wołogoszczy (dziś Wolgast w Niemczech). Pierwszym władcą księstwa szczecińskiego został według Wikipedii Otton I, który rządził do 1344 roku. Pomeranica zapisuje to samo: w 1295 roku księstwo podzielono na szczecińskie i wołogoskie, a Otton I założył linię książąt szczecińskich.

W opisie tej daty jest jednak potknięcie, które warto znać. Wikipedia w haśle o Gryfitach pisze, że podział nastąpił po śmierci Barnima I w 1295 roku. Tymczasem hasło o księstwie szczecińskim i Pomeranica podają, że Barnim II rządził w latach 1274-1295, a rok 1295 jest rokiem jego odejścia i podziału. Sama data podziału zgadza się we wszystkich trzech tekstach. Różni się tylko to, którego Barnima dotyczy zdanie.

Wołogoszcz nie zatrzymała się na jednym księstwie. Wikipedia zapisuje, że linia wołogoska dzieliła się jeszcze kilkakrotnie, bo w XIV wieku męskich potomków było wielu. Hasło o księstwie pomorskim wylicza księstwo wołogoskie w latach 1295-1478, a oddzielnie księstwo słupskie, księstwo stargardzkie z lat 1377-1478 i księstwo bardowskie.

Słupsk, Stargard i kolejne dzielnice

Księstwo słupskie nie ma jednej, zgodnej daty początku. Według hasła o księstwie pomorskim istniało od około 1210 lub od 1368 roku do 1478. Oddzielne hasło o księstwie słupskim stawia początek w 1368 roku, gdy Słupsk dostał od księcia Bogusława V przywilej mennicy, co Wikipedia nazywa formalnym wyodrębnieniem się księstwa z wołogoskiego. Stała siedziba książęca była jednak w Darłowie. Hasła nie wyjaśniają, skąd różnica między tymi datami.

Pomeranica wskazuje, że dzielnicowe stolice Gryfitów leżały w Szczecinie, Wołogoszczy, Bardzie, Darłowie, Dyminie, Słupsku i Stargardzie Szczecińskim. Wikipedia dodaje do tej listy Kamień. Od XIV wieku według tego samego źródła utrwalił się podział na dwie części, szczecińską i słupsko-wołogoską.

Ponowne połączenie i koniec dynastii

Po wygaśnięciu linii szczecińskiej w 1464 roku jedynym męskim przedstawicielem rodu, po śmierci Warcisława X w 1478 roku, pozostał Bogusław X. Wikipedia pisze, że zjednoczył księstwo pomorskie i nie dopuścił do przyłączenia Pomorza do Brandenburgii. W 1478 roku księstwo szczecińskie włączono do zjednoczonego państwa. Hasło o księstwie szczecińskim podaje następnie, że księstwo odtworzono 21 października 1532 roku i istniało do 1625, gdy Bogusław XIV znów je z nim połączył.

W tym samym haśle są niezgodne zapisy dotyczące przerwy. Infobox wskazuje lata istnienia 1295-1523 i 1532-1625, wstęp mówi o przerwie 1523-1532, a lista władców rozpoczyna trzecie państwo w 1531 roku. Hasło o księstwie pomorskim podaje z kolei jedność państwa w latach 1478-1531. Data 1532 ma w haśle osobne zdanie z dokładnym dniem, a przy pozostałych datach tego okresu bezpieczniej mówić o początku lat trzydziestych XVI wieku.

Ostatni męski przedstawiciel rodu, Bogusław XIV, zmarł w 1637 roku. Wikipedia opisuje upadek księstwa w pokoju westfalskim z 1648 roku, który rozdzielił ziemie między Szwecję, ze Szczecinem, i Brandenburgię, ze Słupskiem. Ostatnią przedstawicielką Gryfitów była Anna de Croy, zmarła 7 lipca 1660 roku w Słupsku, a według Pomeraniki ostatnim znanym męskim potomkiem rodu pozostał jezuita Ernest de Croyengreif, który zmarł bezdzietnie po 1680 roku.