Zabytki: Pogodno

Zabytki na Pogodnie w Szczecinie to secesyjne i eklektyczne wille z przełomu XIX i XX wieku oraz betonowa wiata z lat siedemdziesiątych.

Siedem obiektów wpisanych do rejestru zabytków, zebranych w kilku sąsiednich ulicach. Kilka z nich mieści dziś biura, urząd, szkołę albo bibliotekę, więc ogląda się je z zewnątrz, podczas spaceru po dzielnicy.

Jakie zabytki na Pogodnie warto zobaczyć w pierwszej kolejności?

Najłatwiej zacząć od alei Wojska Polskiego, gdzie przy numerach 160 i 164 stoją dwie wille z końca XIX wieku: Willa Martina Quistorpa w Szczecinie i Willa Wegnera w Szczecinie. Obie są wpisane do rejestru zabytków i obie warto porównać, bo reprezentują różne style.

Willa Quistorpa, z 1899 roku, to budynek eklektyczny, zaprojektowany przez Heinricha Höllinga na rogu z ulicą Solskiego. Mieści urząd. Willa Wegnera z 1897 roku jest neoklasycystyczna, z doryckim portykiem, a stoi w głębi podwójnej działki sięgającej aż do ulicy Krasickiego. Dziś działa w niej prywatne liceum.

Gdzie na Pogodnie szukać willi z początku XX wieku?

Wille z lat 1900-1902 skupiają się wokół ulicy Solskiego i sąsiednich ulic. To fragment dzielnicy, który dobrze nadaje się na krótki spacer, bo sąsiednie adresy leżą blisko siebie.

Ulica Solskiego

Willa Krahnstöver w Szczecinie stoi pod numerem 3. Secesyjny dom wzniesiono od 1902 roku dla kupca winnego Eduarda Juliusa Krahnstövera, a w 2011 roku go odrestaurowano. Pod numerem 4 stoi Willa przy ul. Solskiego 4 w Szczecinie, ceglana, wzniesiona w latach 1900-1902 dla nauczyciela i historyka. Nawiązuje do stylu szwajcarskiego i neorenesansu północnego.

Konopnickiej i Hoene-Wrońskiego

Willa Hermana Schultza w Szczecinie, przy Konopnickiej 27, powstała w 1902 roku według projektu Paula Krekowa. Wikipedia opisuje jej styl jako pluralizm stylowy z elementami secesji, a rejestr zabytków jako secesyjny. Willa przy ul. Józefa Hoene-Wrońskiego 1 w Szczecinie pochodzi z lat 1910-1911 i jest najmłodsza willa na liście. Zaprojektowało ją drezdeńskie biuro Lossow und Kühne, a do rejestru weszła w 2020 roku razem z ceglanym ogrodzeniem i ogrodem. Dziś mieści dyrekcję Miejskiej Biblioteki Publicznej.

Czy na Pogodnie jest zabytek inny niż willa?

Tak: Wiata peronowa na przystanku Szczecin Pogodno. Brutalistyczna konstrukcja z żelbetu powstała w 1973 roku, a do rejestru trafiła w 2019 roku. Jej znakiem rozpoznawczym jest strop grzybkowy na 21 filarach, zwany potocznie kielichami.

Zaprojektowała ją architektka Danuta Rusiecka razem z konstruktorem Henrykiem Kowalczykiem. Konstrukcję odlano na miejscu w trzech modułach. To dobry kontrapunkt dla willowych ulic, jeśli interesuje cię architektura z innej epoki.

Jak zwiedzać zabytki na Pogodnie i co o nich przeczytać?

Wille z biurami, urzędem, szkołą i biblioteką ogląda się z zewnątrz. Obiekty mają tagi Architektura, Solo i Wille, więc nadają się na spacer w pojedynkę, bez planowania wejść.

Dzieje całej dzielnicy, od Westend i Braunsfelde po okrągły plac i parki, opowiada osobny artykuł o Pogodnie. Gdy chcesz zobaczyć więcej, przejdź na stronę Pogodno, na listę Klimatyczne miejsca: Pogodno albo do całej kategorii Zabytki w regionie.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do willi na Pogodnie?

Według opisów wille mieszczą biura, urząd, szkołę lub bibliotekę, więc zwykle ogląda się je z zewnątrz.

Która willa na Pogodnie jest najstarsza?

Wśród obiektów z listy najstarsza jest Willa Wegnera z 1897 roku. Willa Quistorpa pochodzi z 1899 roku.

Co wyróżnia wiatę przy stacji Pogodno?

To żelbetowa wiata peronowa z 1973 roku w stylu brutalizmu, wpisana do rejestru zabytków w 2019 roku, ze stropem grzybkowym na 21 filarach.

Kto zaprojektował wiatę na Pogodnie?

Architektka Danuta Rusiecka, we współpracy z konstruktorem Henrykiem Kowalczykiem.