Atrakcje: Stargard

Co zobaczyć w Stargardzie: kilkadziesiąt miejsc, od kolegiaty Mariackiej i czterech bram po baszty, parki i muzea w kamieniczkach.

Stargard to miasto nad Iną z jednym z najlepiej zachowanych w Polsce zespołów średniowiecznych murów, więc większość atrakcji leży na spacerowej trasie wokół Starego Miasta. Dzień można ułożyć od rynku i muzeów, przez baszty i kościoły, po parki, miejsca na deszcz i spokojniejsze zakątki poza murami.

Co zobaczyć w Stargardzie przy pierwszej wizycie?

Na pierwszy dzień wystarczy Stare Miasto: Rynek Staromiejski z kolegiatą, ratuszem i odwachem, kilka baszt i brama nad kanałem. Wszystko leży w odległości krótkiego spaceru, a trasę łatwo skrócić albo wydłużyć, dodając muzea lub park. Pełny plan na weekend opisuje artykuł o weekendzie w Stargardzie, murach, basztach, muzeach i parkach.

Rynek Staromiejski i jego zabytki

Rynek Staromiejski w Stargardzie jest centrum miasta od połowy XIII wieku i największym skupiskiem zabytków. Wschodnią pierzeję tworzą ratusz z końca XIV wieku, odbudowany po wojnie w latach 1948-1961, i odwach, barokowa wartownia z początku XVIII wieku, dziś połączona z sąsiednim domem i użytkowana jako muzeum. Po południu warto zajrzeć do Rynku jeszcze raz: ratusz ma zegar i hejnał o godzinie dwunastej.

Nad placem góruje Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata w Stargardzie, gotycka ceglana bazylika z wieżą o wysokości około osiemdziesięciu trzech metrów. Jej bryłę widać ze wszystkich dróg wjazdowych, a w mieście bywa błędnie nazywana katedrą. Razem z murami obronnymi kolegiata tworzy pomnik historii. Legendę o dwóch wieżach i zazdrości rajców opowiada artykuł o kolegiacie Mariackiej.

Przy kolegiacie stoją dwie gotyckie kamienice. Dom Protzena przy ulicy Kazimierza Wielkiego 13 pochodzi z pierwszej połowy XV wieku i uchodzi za jedną z najlepszych gotyckich kamienic w Polsce, dziś mieści szkołę muzyczną. Dom Rohledera przy ulicy Mieszka I 1 ma szczyt schodkowy typowy dla miast hanzeatyckich i jest siedzibą biblioteki miejskiej.

Które baszty i bramy Stargardu obejść najpierw?

Najlepiej zacząć od murów, bo to one nadają miastu charakter. Mury obronne w Stargardzie Szczecińskim mają ponad kilometr zachowanej długości, a w 2010 roku wpisano je razem z kolegiatą na listę pomników historii. Cztery średniowieczne bramy i cztery baszty z tej listy łatwo połączyć w jedną pętlę wokół Starego Miasta, z postojami nad Iną.

Bramy miejskie

Brama Młyńska w Stargardzie stoi nad Kanałem Młyńskim przy ulicy Portowej, ma dwie ośmioboczne wieże i krenelaże, a jej wizerunek widniał dawniej na miejskich pieczęciach. O kanale, który napędzał miasto, opowiada artykuł o Bramie Młyńskiej. Brama Pyrzycka w Stargardzie przy ulicy Mieszka I ma kamienną podstawę z XIII wieku i ceglaną nadbudowę z 1439 roku, a w jej wnętrzu muzeum otwarto w 1960 roku. Brama Wałowa przy ulicy Bolesława Chrobrego mierzy 19,4 metra, została odbudowana po wojnie i dziś mieści galerię sztuki.

Baszty nad Iną

Baszta Morze Czerwone to gotycka budowla z drugiej połowy XIV wieku o wysokości trzydziestu czterech metrów, z trzema tarasami; stoi przy skrzyżowaniu ulic Warownej i Władysława Łokietka. Baszta Tkaczy, zwana też Lodową, jest od niej nieco niższa i wieńczy ją krenelaż z ceglanym stożkiem. Baszta Białogłówka z pierwszej połowy XV wieku wznosi się na zakolu Iny przy Bramie Wałowej i ma biały stożkowy hełm. Najmniejsza z nich, Baszta Jeńców, jest okrągła, kamienno-ceglana i stoi w południowej części obwarowań przy ulicy Strażniczej.

Do tej trasy pasuje jeszcze Arsenał w Stargardzie, gotycki budynek z około 1500 roku przy ulicy Basztowej, dziś siedziba archiwum, oraz Muzeum Basteja, jedyna w całości zachowana z trzech bastei miasta. Wnętrza obu budowli zwiedza się w deszczowe dni.

Jakie świątynie, w tym cerkwie, można zwiedzić w Stargardzie?

Stargard ma wiele świątyń, od gotyckich kościołów w obrębie murów po neogotyckie budowle z XIX wieku i duże kościoły z czasów powojennych. Najstarsze stoją na Starym Mieście, a młodsze poza nim, więc można je odwiedzić w osobnych spacerach. Wszystkie zebrano na liście kościoły i klasztory w Stargardzie, a ich architekturę oglądać można nawet bez wchodzenia do środka.

Gotyk w obrębie murów

Kościół św. Jana w Stargardzie Szczecińskim to późnogotycka hala ceglana związana z komandorią joannitów. Jego wieża z hełmem z 1892 roku ma dziewięćdziesiąt dziewięć metrów, a w świątyni wisi największy średniowieczny dzwon Pomorza Zachodniego. Kolegiata Mariacka opisana wyżej uzupełnia ten zestaw: oba kościoły widać z wielu ulic i łatwo je zestawić w jednym spacerze.

Świątynie z XIX wieku i późniejsze

Kościół Świętego Ducha w Stargardzie przy placu Świętego Ducha to neogotycka budowla z lat 1874-1877 z kwadratową wieżą o wysokości ponad pięćdziesięciu metrów, witrażami i organami firmy Stockmann; stoi poza dawnymi murami. Kościół Świętego Krzyża w Stargardzie w dzielnicy Kluczewo jest znacznie starszy: powstał z kamienia narzutowego i cegły na przełomie XIV i XV wieku, a jego wieżę zdobią blendy. Kościół Miłosierdzia Bożego w Stargardzie na Osiedlu Zachód to największy nowy kościół miasta zbudowany po II wojnie światowej, z górnym i dolnym kościołem.

Cerkwie i kościół polskokatolicki

Stargard ma dwie cerkwie o różnych historiach. Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stargardzie to dawny ewangelicko-reformowany kościół z lat 1889-1890, od 1953 roku prawosławna cerkiew parafialna. Cerkiew św. Jozafata Męczennika w Stargardzie Szczecińskim przy ulicy Młyńskiej należy do parafii greckokatolickiej; budowano ją od 2007 roku, a poświęcono w 2015. Neogotycki Kościół Przemienienia Pańskiego w Stargardzie przy ulicy Nadbrzeżnej jest dziś polskokatolicki.

Gdzie w Stargardzie wybrać się na spacer po parkach?

Na zielony spacer najlepsze są okolice Starego Miasta, bo parki leżą tuż przy murach, nad Iną albo na dawnych wałach. Krótkie przerwy między zabytkami można więc spędzić pod drzewami. Wszystkie parki zebrano na liście parki w Stargardzie, a opisuje je artykuł o parkach Stargardu: zamkowym, Piastowskim, Panorama i innych.

Park Bolesława Chrobrego w Stargardzie to najstarszy i największy park miejski, rozciągnięty na dawnych wałach od północy i zachodu Starego Miasta, ze starodrzewem i aleją Słowiczą. Park Jagielloński w Stargardzie Szczecińskim leży nad Iną w obrębie plant i ma dwa pomniki przyrody, dąb szypułkowy i wierzbę białą. Park 3 Maja w Stargardzie zajmuje prawie pięć hektarów w centrum miasta, na terenie dawnego cmentarza, i jest zadrzewiony dębami, lipami i wiązami.

W parku Chrobrego stoi Wieża ciśnień w Stargardzie Szczecińskim, neoromańska budowla z lat 1896-1897 o wysokości sześćdziesięciu pięciu metrów, z ceglanymi zdobieniami. Na skraju parku Panorama stoi z kolei Dom Strzelecki, neoklasycystyczny dom bractwa kurkowego z 1861 roku, dziś obiekt na bale i bankiety. Bezpłatne parki i place zebrano też na liście bezpłatne miejsca w Stargardzie.

Co zwiedzić w Stargardzie, gdy pada deszcz?

Na deszczowy dzień w mieście są co najmniej cztery muzea i instytucje kultury, a do tego sale zabaw dla dzieci i miejsca rozrywki. Lista Stargard na deszcz zbiera te miejsca w jednym miejscu, a ich wspólną cechą jest to, że większość czasu spędza się pod dachem.

Muzea i biblioteka

Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Stargardzie Szczecińskim mieści się w barokowych kamieniczkach oraz w odwachu, pod adresem Rynek Staromiejski 2-4, a jego oddziałem jest Basteja. Pod opieką muzeum są też brama Pyrzycka i baszta Morze Czerwone. Muzeum Basteja pokazuje multimedialną wystawę o dziejach miasta w odbudowanej budowli z XVI wieku. Stargardzkie Centrum Nauki Filary w odnowionej kamienicy przy ulicy Chrobrego 21 łączy historię miasta z nauką i technologiami na kolejnych kondygnacjach. Wszystkie muzea zebrano na liście muzea w Stargardzie.

Spokojniejszą opcją jest Książnica Stargardzka, miejska biblioteka w zabytkowej kamienicy z XV i XVI wieku, w której organizowane są spotkania i wystawy. To dobre miejsce na przerwę w spacerze po rynku.

Z dziećmi pod dachem

Sala zabaw Kinderland w Stargardzie działa przez cały rok i ma wieżę do wspinaczki, zjeżdżalnie, trampoliny i osobne strefy dla młodszych i starszych dzieci. Playhouse Stargard przy ulicy Struga 3 to centrum rozrywki z strzelnicami ASG, grami VR, automatami retro i papugarnią. Oba miejsca są też oznaczone jako propozycje dla rodzin, a z dziećmi pasuje także lista miejsc na deszcz.

Co zobaczyć w Stargardzie poza murami: spichlerze, młyny i kamienie?

Poza obrębem murów kryje się kilka mniej oczywistych punktów, które dobrze uzupełniają dzień. Zabytki techniki w Stargardzie to dwa obiekty nad wodą i wieża ciśnień w parku, a do tego stoją tu zagadkowe pomniki z kamienia.

Spichlerz w Stargardzie przy ulicy Spichrzowej 1 wzniesiono w 1685 roku z cegły nad Młynówką i według Wikipedii jest najstarszym z czterech takich obiektów na Pomorzu Zachodnim. Mieści się w nim lokal gastronomiczny. Mały Młyn w Stargardzie Szczecińskim przy ulicy Gdańskiej 5 to dwupiętrowy ceglany budynek z 1894 roku nad kanałem Krąpieli, czynny do 1999 roku, dziś mieści hotel. Historię miasta jako ośrodka handlu zbożem przybliża artykuł o Hanzie w miastach Pomorza Zachodniego.

Krzyż pokutny w Stargardzie Szczecińskim z 1542 roku wykuto z jednego bloku wapienia; według Wikipedii jest największym krzyżem pokutnym w Europie. A Pomnik 15. Południk przy ulicy Szczecińskiej, międzywojenny kamień narzutowy, zaznacza położenie miasta na piętnastym stopniu długości geograficznej wschodniej. Jeśli lubisz oglądać zabytki techniki i dawne kamienice, otwórz listę architektura w Stargardzie lub zabytki w Stargardzie.

Jakie miejsca pamięci i cmentarze są w Stargardzie?

W Stargardzie są miejsca związane z pamięcią o ofiarach obu wojen światowych i o dawnej społeczności żydowskiej. Wymagają spokoju i ciszy, dlatego opisujemy je osobno i rzeczowo.

Cmentarz żydowski w Stargardzie Szczecińskim założono w XVIII wieku na dawnym Wzgórzu Szubienicznym, a w 1938 roku zniszczono. Ocalałe macewy znajdują się dziś na cmentarzu komunalnym i w muzeum. Cmentarz wojenny w Stargardzie Szczecińskim przy ulicy Reymonta powstał w 1914 roku jako miejsce pochówku jeńców i obejmuje groby jeńców z obu wojen światowych. Stary Cmentarz Komunalny w Stargardzie Szczecińskim, założony w 1910 roku, jest największą i najstarszą czynną nekropolią miasta; znajduje się tam kwatera saperów poległych przy rozminowywaniu miasta w 1945 roku.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Stargardzie w jeden dzień?

Wystarczy Stare Miasto: Rynek Staromiejski z kolegiatą Mariacką, ratuszem i odwachem, następnie pętla po murach z basztami Morze Czerwone, Tkaczy i Białogłówką oraz brama Młyńska. Dzień można zakończyć w parku Chrobrego albo w muzeum.

Które atrakcje Stargardu są bezpłatne?

Bezpłatne są przede wszystkim parki, czyli Park Bolesława Chrobrego, Park 3 Maja i Park Jagielloński, oraz zewnętrzny oglądany zabytek: mury, baszty i bramy. Pełną listę zobaczysz po przejściu do kategorii bezpłatnych miejsc.

Gdzie w Stargardzie pójść w deszczowy dzień?

Do muzeów: Archeologiczno-Historycznego, Basteja i Centrum Nauki Filary. Z dziećmi dobra jest sala zabaw Kinderland albo Playhouse Stargard.

Czy Stargard nadaje się na weekend?

Tak, trasa po murach, muzeach i parkach wypełnia dwa dni spokojnego zwiedzania. Szczegółowy plan znajdziesz w artykule o weekendzie w Stargardzie, a ratusze regionu porównuje tekst o ratuszach zachodniej części regionu.

Jakie wydarzenia są w Stargardzie?

Koncerty, spektakle i inne wydarzenia zebrano w kalendarzu wydarzenia w Stargardzie, gdzie możesz je filtrować po dniu i rodzaju.