Solo: Stargard

Solo w Stargardzie to spacer po murach z basztami, rynek z muzeum i gotyckie kościoły, a na deszcz Basteja, Filary i Książnica.

Stargard dobrze nadaje się na wyjazd w pojedynkę: Stare Miasto jest zwarte, zabytki stoją blisko siebie, a większość ogląda się z zewnątrz o dowolnej porze i we własnym tempie. W zestawie jest kilkadziesiąt miejsc, od bram i baszt po młyn zamieniony w hotel. Pomysły na samotne wyjazdy z całego regionu zebrano w dziale Solo, a samo miasto opisuje strona atrakcje Stargardu.

Co robić w Stargardzie samemu i od czego zacząć?

Najlepszy punkt startu to Rynek Staromiejski. Stoją przy nim ratusz, odwach i muzeum, a w pobliżu wznosi się kolegiata, więc w godzinę zorientujesz się w układzie miasta i zdecydujesz, w którą stronę iść dalej.

Ratusz w Stargardzie przy Rynku Staromiejskim 1 to gotycki gmach z końca XIV wieku, odbudowany po wojennych zniszczeniach w latach 1948-1961. Do dziś zasiada w nim Rada Miejska, a zegar odtwarza hejnał o dwunastej. Sąsiedni Odwach w Stargardzie Szczecińskim to barokowa wartownia z początku XVIII wieku, dziś użytkowana jako muzeum. Z rynku w kilka minut dojdziesz do kolegiaty Najświętszej Marii Panny Królowej Świata, gotyckiej bazyliki z cegły, której bryłę widać z dróg prowadzących do miasta. W Stargardzie bywa błędnie nazywana katedrą. O jej budowie i legendzie o dwóch wieżach opowiada artykuł o Kolegiacie Mariackiej.

Jeśli masz jeden dzień, ułóż go prosto: rynek, kolegiata i okoliczne kamienice, potem obejście murów, a po południu park lub muzeum. Gotowy plan trasy znajdziesz w tekście weekend w Stargardzie.

Które baszty i bramy obejść pieszo?

Mury obronne Stargardu razem z kolegiatą są pomnikiem historii od 2010 roku, a ich spacerowe obejście to najprzyjemniejsza rzecz do zrobienia w pojedynkę: bez przewodnika, bez biletu i bez pośpiechu. Wzdłuż nich stoją cztery średniowieczne bramy i kilka baszt, każda o innym kształcie.

Bramy

Brama Młyńska w Stargardzie przy ulicy Portowej stoi nad korytem Kanału Młyńskiego. Dwie ośmiokątne wieże z krenelażem sprawiły, że jej wizerunek trafił dawniej na pieczęcie miejskie. Dzieje bramy i kanału opisuje artykuł o Bramie Młyńskiej. Brama Pyrzycka w Stargardzie łączy kamienny dolny fragment z XIII stulecia z ceglaną nadbudową, która pochodzi z roku 1439. Brama Wałowa, wysoka na 19,4 metra, stoi w północno-wschodniej części obwarowań, została odbudowana po wojnie i mieści dziś galerię sztuki.

Baszty

Trzy sąsiednie baszty tworzą wizytówkę miasta. Baszta Morze Czerwone z drugiej połowy XIV wieku ma 34 metry i trzy tarasy. Baszta Tkaczy, zwana też Lodową, jest nieco niższa i podobna w kształcie. Baszta Białogłówka wznosi się nad Iną i kończy ją biały stożek. Niższa, okrągła Baszta Jeńców stoi w południowym odcinku murów przy ulicy Strażniczej. Do kompletu należy Arsenał w Stargardzie z około 1500 roku, dziś siedziba archiwum, z ozdobnymi pasami rombów na elewacji. Rzut oka na dzieje średniowiecznych miast kupieckich daje tekst o Hanzie na Pomorzu Zachodnim.

Gdzie w Stargardzie schronić się przed deszczem?

Cztery miejsca ze znacznikiem „Na deszcz” pozwalają spędzić pochmurny dzień pod dachem: dwa muzea, centrum nauki i biblioteka w zabytkowej kamienicy. Wszystkie są w obrębie Starego Miasta, więc łatwo przejść między nimi pieszo.

Muzeum Archeologiczno-Historyczne zajmuje barokowe kamieniczki i dawny odwach pod numerami 2-4 na Rynku Staromiejskim, a w ekspozycji łączy archeologię z dziejami miasta. Muzeum Basteja to odbudowana basteja z XVI wieku przy Baszcie Tkaczy, z trzech tego typu budowli w mieście ocalała tylko ona, a w środku czeka multimedialna opowieść o dziejach Stargardu. Stargardzkie Centrum Nauki Filary przy ulicy Chrobrego 21 łączy trzy części: historyczną, naukową i technologiczną, z ponad pięćdziesięcioma eksponatami. Jest to dobre miejsce także dla kogoś, kto lubi dotykać i sprawdzać zamiast tylko czytać tabliczki.

Dla wolniejszego popołudnia zostaje Książnica Stargardzka, miejska biblioteka w kamienicy zwanej Domem Rohledera przy ulicy Mieszka I 1, która organizuje spotkania i wystawy. Sam budynek, Dom Rohledera, ma schodkowy szczyt typowy dla miast hanzeatyckich.

Jakie kościoły i cerkwie warto zobaczyć?

W Stargardzie jest wiele świątyń z różnych epok, od gotyku po lata dziewięćdziesiąte XX wieku. Dla samotnego podróżnika to dobry sposób na poznanie miasta, bo każda z nich opowiada o innym okresie i innej wspólnocie.

Kościół św. Jana w Stargardzie Szczecińskim to późnogotycki kościół halowy z wieżą o wysokości 99 metrów, powiązany z dawną komandorią joannitów, z największym średniowiecznym dzwonem Pomorza Zachodniego. Tuż obok, przed Bramą Świętojańską, stoi neogotycka Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stargardzie, zbudowana w latach 1889-1890 jako kościół ewangelicko-reformowany, od 1953 roku prawosławna. W Kluczewie stoi Kościół Świętego Krzyża w Stargardzie z kamienia narzutowego i cegły, a poza murami Kościół Świętego Ducha w Stargardzie z wieżą o wysokości 50,2 metra i witrażami.

Wśród nowszych budowli wyróżnia się Cerkiew św. Jozafata Męczennika w Stargardzie Szczecińskim, greckokatolicka świątynia, której budowę zaczęto w 2007 roku, a poświęcono osiem lat później; ikonostas dołożono dopiero w 2020 roku, oraz Kościół Miłosierdzia Bożego w Stargardzie na Osiedlu Zachód, największy nowy kościół zbudowany w mieście po II wojnie światowej. Neogotycki kościół Przemienienia Pańskiego przy ulicy Nadbrzeżnej należy dziś do Kościoła Polskokatolickiego.

Co zobaczyć w Stargardzie poza murami Starego Miasta?

Kilka ciekawych obiektów leży poza obwarowaniami i wymaga krótkiego spaceru lub przejazdu, ale w zamian są spokojniejsze niż rynek. Wiele z nich towarzyszy parkom, które opisuje artykuł o parkach Stargardu.

W parku Chrobrego stoi Wieża ciśnień w Stargardzie Szczecińskim, neoromańska, z lat 1896-1897, wysoka na 65 metrów, z szachownicowymi zdobieniami nawiązującymi do baszty Morze Czerwone. Na skraju parku Panorama przy ulicy Ochronnej 9 stoi Dom Strzelecki z 1861 roku, dawny dom bractwa kurkowego. Nad kanałem Krąpieli przy ulicy Gdańskiej 5 stoi Mały Młyn w Stargardzie Szczecińskim, ceglany młyn z 1894 roku, czynny do 1999 roku, dziś hotel. Spichlerz w Stargardzie z 1685 roku nad Młynówką mieści lokal gastronomiczny, więc nadaje się na przerwę w trasie. W zachodniej części miasta stoi neogotycki pałac w Giżynku.

Dla ciekawostek: Krzyż pokutny w Stargardzie Szczecińskim z 1542 roku, wykuty z jednego bloku wapienia, wysoki na 3,77 metra, uchodzi w haśle Wikipedii za największy krzyż pokutny w Europie. Pomnik 15. Południk przy ulicy Szczecińskiej kamień z płytą informuje, że Stargard leży na piętnastym południku.

Najczęstsze pytania

Czy Stargard nadaje się na wyjazd w pojedynkę?

Tak. Stare Miasto jest zwarte, a zabytki, bramy i baszty oglądasz z zewnątrz o dowolnej porze, bez grupy i rezerwacji. Do muzeów i centrum nauki wchodzisz sam, we własnym tempie.

Co zobaczyć w Stargardzie w jeden dzień samemu?

Zacznij od Rynku Staromiejskiego z ratuszem i odwachem, potem kolegiata Mariacka, obejście murów z basztami Morze Czerwone, Tkaczy i Białogłówka oraz Bramą Pyrzycką. Po południu dodaj muzeum lub park.

Gdzie iść w Stargardzie, gdy pada?

Do Muzeum Archeologiczno-Historycznego, Muzeum Basteja, Stargardzkiego Centrum Nauki Filary albo do Książnicy Stargardzkiej, wszystkich w obrębie Starego Miasta.

Które kościoły w Stargardzie mają najwyższe wieże?

Kościół św. Jana ma wieżę o wysokości 99 metrów, a kolegiata Mariacka wznosi się na około 83 metry. Kościół Świętego Ducha ma wieżę o wysokości 50,2 metra.

Gdzie zrobić przerwę w trasie po Stargardzie?

W Spichlerzu nad Młynówką działa lokal gastronomiczny, a Mały Młyn nad kanałem Krąpieli zamieniono w hotel.