Park, który zakładano jako ogród francuski

Połczyn-Zdrój trudno opisać bez parku zdrojowego, bo to w nim stoi większość obiektów uzdrowiskowych. Według Wikipedii park zajmuje 80 ha, z czego 35,6 ha to tereny zielone, i jest wpisany do rejestru zabytków. Założono go w latach 1836-1839. Najstarsza, północna część z alpinarium, stawem i fontannami powstała w stylu francuskim: z symetrycznymi trawnikami, dywanami kwiatowymi i prostymi ciągami dla pieszych.

Niedługo później dołożono znacznie większą część południową, o pagórkowatym ukształtowaniu i swobodnie rozrzuconej zieleni. Dwa style w jednym parku to dobra podpowiedź, jak go zwiedzać: najpierw regularna część przy uzdrowiskowych budynkach, potem spacer pod górę, w stronę drzew i ścieżek. W ogrodzie dendrologicznym rośnie według Wikipedii około 60 gatunków drzew i krzewów, między innymi skrzydłorzech kaukaski, orzesznik gorzki i orzech czarny. W zachodniej części są stawy i ścieżka zdrowia, a w parku stoi też amfiteatr.

Wikipedia opisuje jeszcze historię jednej fontanny. Na początku XX wieku stanęła w parku fontanna z rybimi głowami i figurą chłopca grającego na fujarce. Zniszczono ją prawdopodobnie w 1945 roku, około 1956 zastąpiła ją kula, na początku lat 90. grzybek, a około 2005 roku na cokół wróciła figura grajka, szybko zresztą zniszczona i zastąpiona repliką. Pijalnia wody mineralnej „Joasia”, która stoi w parku, według tej samej Wikipedii jest nieczynna.

Źródła, borowina i legenda o sukienniku

Według Wikipedii tutejsze szczawy żelaziste odkryto w 1688 roku. Ta sama encyklopedia przytacza jednak raport połczyńskiego pastora Joachima Tilta do władz kościelnych z lat 70. XVII wieku, który potwierdza istnienie źródła, więc początki są wcześniejsze niż ta data. Borowinę, według Wikipedii, odkryto tu w XIX wieku. Dziś uzdrowisko opiera się na udokumentowanych złożach borowiny oraz wodach chlorkowo-sodowych i jodkowych o ogólnej mineralizacji 7,5 procent. Strona uzdrowiska pisze, że połczyńska solanka pochodzi z głębokości około 1200 metrów.

Legenda głosi, że właściwości wody i błota odkrył chory na reumatyzm rzemieślnik: obmył się w źródle, włożył nogę w błoto i następnego dnia miał wyzdrowieć. Wikipedia pisze o sukienniku, a strona uzdrowiska o tkaczu. To podanie, nie potwierdzony fakt.

Pierwszy dom zdrojowy, według Wikipedii, wybudował w 1705 roku Jakub von Krockow. Pod koniec XIX wieku, w latach 1894-1896, stanęły duże budynki sanatoryjne przy dzisiejszej ulicy Solankowej: Kaiserbad, czyli późniejszy szpital uzdrowiskowy „Gryf”, oraz Kurhaus, dziś „Podhale”. Wikipedia zapisuje, że „Gryf” był do lat 70. XX wieku największym obiektem sanatoryjnym w Polsce. Dom zdrojowy „Fürst Bismarck” z początku XX wieku już nie istnieje.

Uzdrowisko po 1945 roku

Po wojnie uzdrowiskowa tradycja nie zniknęła od razu, ale na kilka lat zmieniła charakter. Według Wikipedii w latach 1945-1947 sanatoria „Gryf” i „Podhale” były w administracji Armii Czerwonej, a miasto stało się dużym ośrodkiem szpitalno-rekonwalescencyjnym dla żołnierzy. Potem wróciło do roli uzdrowiska. W 1945 roku zniszczonych zostało 78 domów, czyli według Wikipedii około jedna czwarta zabudowy miasta.

Od 1950 roku w sąsiedztwie parku działały domy wczasowe, później należące do Funduszu Wczasów Pracowniczych. Pod koniec lat 60. Wikipedia wylicza dla Połczyna egzotyczne gatunki roślin w parku, rosarium, zespół stawów, dwa kina, salę teatralną i amfiteatr. W 1974 i 1975 roku ruszyły dwie rozlewnie wód mineralnych, a wzdłuż głównej ulicy wytyczono deptak.

Zamek, kościół i Szwajcaria Połczyńska

Spacer z parku prowadzi do centrum. Na wzgórzu przy placu Wolności stoi pałac zbudowany w XVIII wieku na miejscu zamku, który według Wikipedii wzniósł około 1290 roku książę Bogusław IV. Około dwustu metrów dalej wznosi się kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Obecna neogotycka bryła pochodzi z lat 1860-1870, a pierwsza wzmianka o świątyni z 1389 roku, choć kościół mógł istnieć już od 1343 roku.

Miasto leży wśród wzgórz morenowych, które nazywa się Szwajcarią Połczyńską. Najpiękniejszy ich fragment chroni rezerwat Dolina Pięciu Jezior o powierzchni 228,78 ha, około 7 km na południowy wschód od miasta. Rezerwat utworzono 29 grudnia 1987 roku, a obejmuje źródła Drawy i ciąg jezior w głębokiej rynnie polodowcowej. Z Połczyna prowadzą tam znakowane szlaki do Czaplinka, w tym czerwony Szlak Solny, nawiązujący do średniowiecznej drogi z Kołobrzegu.