Rzeźba

Rzeźba na Pomorzu Zachodnim: pomniki, ławeczki i rzeźby plenerowe, od Wałów Chrobrego po Kołobrzeg i Międzyzdroje, kilkanaście prac.

Rzeźbę w przestrzeni miasta ogląda się za darmo i w dowolnej porze, dlatego zestaw dobrze pasuje do spaceru bez planu. Prawie wszystkie prace stoją w Szczecinie, a dwie leżą nad morzem: w Kołobrzegu i Międzyzdrojach.

Jakie rzeźby zobaczyć w Szczecinie na Starym Mieście i Wałach Chrobrego?

Najwięcej rzeźb zebrało się w okolicy Starego Miasta. Na tarasie przed Muzeum Narodowym na Wałach Chrobrego stoi Herkules walczący z centaurem, piaskowcowa grupa dłuta Ludwiga Manzla z 1916 roku, o wysokości 2,4 metra, z dwiema splecionymi w walce postaciami. Przy Zamku Książąt Pomorskich, obok Wieży Dzwonów, znajdziesz Pomnik księcia Bogusława X i jego żony królewny Anny Jagiellonki w Szczecinie, wykonany w żółtym piaskowcu i odsłonięty w 1974 roku.

Na placu Orła Białego stoi Posąg Flory w Szczecinie, barokowa grupa z saksońskiego piaskowca: rzymska bogini wiosny z koszem kwiatów i dwoma puttami. Rzeźba dawniej zdobiła attykę Pałacu Grumbkowa, a na obecne miejsce trafiła w 1991 roku. Przy Placu Mickiewicza, niedaleko Parku im. Stefana Żeromskiego, stoi Pomnik Adama Mickiewicza w Szczecinie, odsłonięty w 1960 roku, ze sztucznego kamienia, przedstawiający poetę jako zadumanego pielgrzyma z księgą. Wszystkie te rzeźby da się obejść pieszo w jedno popołudnie.

Które rzeźby leżą w centrum Szczecina, przy placach i alejach?

Na placu Lotników stoi Pomnik Bartolomeo Colleoniego w Szczecinie, konny posąg kondotiera, kopia weneckiego pomnika wykonana w 1909 roku metodą galwanoplastyczną dla szczecińskiego muzeum miejskiego. Na placu Grunwaldzkim, na przedłużeniu alei Jana Pawła II, stoi Pomnik Marynarza w Szczecinie, rzeźba sternika przy kole sterowym, wykonana z miedzi w 1980 roku, wysoka na 3,85 metra, a w pobliżu są Brama Królewska i Brama Portowa.

Dla rodzin z dziećmi dobry cel to Pomnik Króla Maciusia I przy ulicy Rayskiego: granitowa figurka bohatera książki Janusza Korczaka, wysoka na 145 centymetrów, odsłonięta w Dzień Dziecka w 1961 roku. Maciuś patrzy na słowika trzymanego w dłoniach.

Gdzie w Szczecinie szukać ławeczek z postaciami?

Ławeczki to osobny gatunek pomnika: postać siedzi na ławce, a przechodzień może usiąść obok. W Szczecinie jest ich kilka i każda opowiada inną historię. Ławeczka Michała Doliwo-Dobrowolskiego na Turzynie to brązowy pomnik z 2022 roku, według Wikipedii pierwszy na świecie pomnik wynalazcy trójfazowego silnika indukcyjnego. Pomnik Jana Czekanowskiego w Szczecinie z 2012 roku stoi w Parku Generała Andersa: antropolog siedzi na podróżnym kufrze w stroju badacza Afryki.

Na Żelechowej, na skraju parku, stoi Ławeczka Sophie Caroline Auguste Tilebein w Szczecinie, brązowa rzeźba niemieckiej artystki, założycielki fundacji pomagającej ubogim dziewczętom, sfinansowana z budżetu obywatelskiego. Ławeczka Józefa Hallera w Szczecinie z 2021 roku znajdziesz na skwerze Hallerczyków w Głębokiem, naprzeciw bramy koszar 12 Brygady Zmechanizowanej.

Jakie pomniki warto obejrzeć w Parku Kasprowicza i na Jasnych Błoniach?

W okolicy Jasnych Błoni stoją dwa duże pomniki. Pomnik Czynu Polaków w Parku Kasprowicza to nierdzewna kolumna o wysokości około 22,5 m zwieńczona trzema brązowymi orłami, projektu Gustawa Zemły, odsłonięta w 1979 roku i znana w mieście jako Pomnik Trzech Orłów. Naprzeciw niego stoi Pomnik Jana Pawła II w Szczecinie z 1995 roku, upamiętniający mszę, którą papież odprawił tu w 1987 roku. Park, w którym stoją, nazywa się Park im. Jana Kasprowicza i leży na Łęknie.

Jakie rzeźby leżą poza Szczecinem?

Nad morzem warto zajrzeć do Ławeczka Gustawa Holoubka w Międzyzdrojach, odsłoniętej w 2008 roku, na której aktor siedzi i sięga po papierosa, dzieła Michała Selerowskiego. W Kołobrzegu stoi Pomnik Sanitariuszki w Kołobrzegu Adolfa Cogiela, odsłonięty 13 lipca 1980 roku, upamiętniający kobiety walczące w Wojsku Polskim w czasie II wojny światowej, zwłaszcza w walkach o Kołobrzeg w marcu 1945 roku. Rzeźba przedstawia klęczącą sanitariuszkę udzielającą pomocy rannemu żołnierzowi. To pomnik o charakterze upamiętniającym, więc zasługuje na spokojne, pełne szacunku zatrzymanie się.

Osobna uwaga dotyczy Pomnik Miłosiernego Samarytanina w Szczecinie: to rzeźba z piaskowca, dzieło Georga Morina z późnych lat trzydziestych XX wieku, stojąca przed szpitalem przy ul. Unii Lubelskiej, który wówczas był wojskowym szpitalem Luftwaffe. Rzeźba ma klasycyzujące formy typowe dla sztuki tamtego okresu.

Jak ułożyć spacer po rzeźbach Szczecina?

Najprościej pogrupować prace według dzielnic. Cztery rzeźby leżą na Starym Mieście: Herkules, pomnik Bogusława X i Anny Jagiellonki, Posąg Flory i pomnik Mickiewicza. Trzy stoją w Centrum, przy placach: Colleoni, Marynarz i Król Maciuś. Taki spacer zajmie pół dnia i nie wymaga żadnych biletów.

Drugi dzień warto poświęcić na Łękno i Jasne Błonia, gdzie obok pomników Czynu Polaków i Jana Pawła II leży Park Kasprowicza, a trzeci na ławeczki rozsiane po dzielnicach: Turzyn, Nowe Miasto, Żelechowa i Głębokie. Osobno odwiedzisz prace nad morzem, w Kołobrzegu i Międzyzdrojach, najlepiej przy okazji wyjazdu na wybrzeże.

Pełną listę prac w mieście zbiera strona Rzeźba: Szczecin.

Najczęstsze pytania

Czy oglądanie rzeźb w Szczecinie jest płatne?

Wszystkie rzeźby z tej listy mają tag bezpłatne, bo stoją w przestrzeni publicznej, na placach, w parkach i przy ulicach.

Gdzie w Szczecinie są ławeczki z postaciami?

Ławeczki stoją m.in. na Turzynie (Michał Doliwo-Dobrowolski), w Parku Generała Andersa (Jan Czekanowski), na Żelechowej (Sophie Tilebein) i na skwerze Hallerczyków w Głębokiem (Józef Haller).

Która rzeźba jest najwyższa?

Wyróżnia się wysokością Pomnik Czynu Polaków, stojący w Parku Kasprowicza: to kolumna o wysokości około 22,5 m zwieńczona trzema brązowymi orłami.

Jaka rzeźba stoi przy Muzeum Narodowym?

Na tarasie przed Muzeum Narodowym na Wałach Chrobrego stoi Herkules walczący z centaurem, dzieło Ludwiga Manzla z 1916 roku.

Czym jest pomnik Colleoniego w Szczecinie?

To kopia renesansowego pomnika kondotiera z Wenecji, wykonana w 1909 roku w Geislingen dla szczecińskiego muzeum miejskiego. Dziś stoi na placu Lotników.

Którą rzeźbę wybrać z dziećmi?

Dobrym wyborem jest Pomnik Króla Maciusia I przy ulicy Rayskiego, a także ławeczki, na których można usiąść obok postaci.