Wille

Wille na Pomorzu Zachodnim: zabytkowe wille Pogodna i alei Wojska Polskiego w Szczecinie oraz willa-ratusz w Dębnie, kilkanaście adresów.

To zestaw dla osób, które lubią architekturę z przełomu XIX i XX wieku: secesję, eklektyzm i neobarok. Prawie wszystkie wille leżą w Szczecinie, głównie na Pogodnie i przy alei Wojska Polskiego, więc dobrze obejść je na jednym spacerze.

Które wille obejrzeć wzdłuż alei Wojska Polskiego?

Aleja Wojska Polskiego to główna oś willowa Szczecina. Zaczynając od Śródmieścia-Północ, trafisz na Willa Augusta Horna pod numerem 70, szachulcową willę, wzniesioną w latach 1871-1872, jeden z trzech ocalałych drewnianych domów mieszkalnych w Śródmieściu. Pod numerem 76 stoi Willa Hoerdera w Szczecinie, eklektyczna budowla z lat 1896-1897, dziś liceum. Kilka kroków dalej, pod numerem 84, jest Willa Lentza, Aleja Wojska Polskiego 84 w Szczecinie: neobarokowa willa fabrykanta z lat 1888-1889, dziś miejska instytucja kultury, w której oglądasz wystawy i wnętrza.

Dalej, na Łęknie, pod numerem 115 stoi Willa Georga Grawitza w Szczecinie, eklektyczna willa z lat 1897-1898, ozdobiona zegarem słonecznym i kartuszem z żaglowcem; szkoła muzyczna mieści się w niej od 1951 roku. Na Pogodnie, pod numerem 160, znajdziesz Willa Martina Quistorpa w Szczecinie z 1899 roku, wpisaną do rejestru zabytków, a pod numerem 164 Willa Wegnera w Szczecinie, neoklasycystyczną, z doryckim portykiem, dziś siedzibę prywatnego liceum.

Co zobaczyć na Pogodnie, poza główną aleją?

Pogodno to dzielnica willowa z największą liczbą adresów na tej liście: sześć. Przy ulicy Ludwika Solskiego stoją dwie sąsiednie wille. Willa Krahnstöver w Szczecinie pod numerem 3 to secesyjny dom z 1902 roku, zbudowany dla kupca Eduarda Juliusa Krahnstövera, odrestaurowany w 2011 roku. Po drugiej stronie, pod numerem 4, jest Willa przy ul. Solskiego 4 w Szczecinie, ceglana willa z lat 1900-1902, wpisana do rejestru w 2014 roku.

Przy ulicy Marii Konopnickiej 27 stoi Willa Hermana Schultza w Szczecinie z 1902 roku, na dużej parceli, zaprojektowana przez Paula Krekowa. Willa przy ul. Józefa Hoene-Wrońskiego 1 w Szczecinie z lat 1910-1911 jest dziś siedzibą dyrekcji biblioteki miejskiej. Wszystkie wille miasta są na stronie Wille: Szczecin.

Które wille leżą poza centrum i w innych miastach?

Po prawej stronie Odry, na Dąbiu, przy ulicy Żaglowej 2 stoi Willa Borchert w Szczecinie, zabytkowa willa z lat 1916-1917, dawna siedziba Harcerskiego Ośrodka Morskiego, dziś w złym stanie. Podobny los spotkał Willa dyrektorska Pomorskiej Fabryki Szamotu w Szczecinie w Podjuchach, zniszczoną w pożarze w 2022 roku. Przed wyprawą na prawy brzeg sprawdź stan obu budynków.

Poza Szczecinem jedyny przykład to Ratusz w Dębnie (willa Neumanna): eklektyczna willa z 1905 roku z kopułą nad frontowym ryzalitem, wpisana do rejestru zabytków i dziś pełniąca funkcję ratusza.

Najczęstsze pytania

Które wille w Szczecinie można zwiedzić w środku?

W środku zwiedza się Willa Lentza przy alei Wojska Polskiego 84, która po remoncie działa jako miejska instytucja kultury z wystawami. Inne wille pełnią funkcje szkół i biur, więc wnętrz zwykle nie zobaczysz.

Gdzie leży najwięcej willi?

Najwięcej adresów jest na Pogodnie (sześć) i przy alei Wojska Polskiego w Śródmieściu-Północ (trzy).

Która willa jest drewniana?

Willa Augusta Horna przy alei Wojska Polskiego 70, szachulcowa, z lat 1871-1872, jest jednym z trzech zachowanych drewnianych domów mieszkalnych w szczecińskim Śródmieściu.

Czy wille w Szczecinie są wpisane do rejestru zabytków?

Kilka z nich tak: Willa Krahnstöver, Willa Martina Quistorpa, Willa przy ul. Solskiego 4, Willa Hermana Schultza i Willa przy ul. Hoene-Wrońskiego 1 mają wpis do rejestru, a ostatnia otrzymała go w 2020 roku.