Przyroda

Przyroda na Pomorzu Zachodnim to ponad sto miejsc, od jezior Puszczy Bukowej i Pojezierza Drawskiego po aleje buków, parki i morenowe wzgórza.

Wszystkie te adresy są bezpłatne, więc to dobry punkt wyjścia dla osób, które planują dzień na świeżym powietrzu bez biletów. Połowa listy to jeziora, druga połowa to parki, pomniki przyrody, aleje i wzgórza, a część leży w granicach miast, dzięki czemu nie trzeba daleko jechać.

Gdzie na Pomorzu Zachodnim szukać przyrody?

Najwięcej jest jezior, zaraz za nimi parków i miejsc przyrodniczych w miastach, a w dalszej kolejności wzgórz, szlaków i nadmorskich plaż. Region nie ma jednego centrum: szczecińskie parki sąsiadują z Puszczą Bukową, a pojezierza rozciągają się w głębi lądu, od Szczecinka po Wałcz.

Jeśli mieszkasz w Szczecinie albo tam nocujesz, zacznij od zestawienia Przyroda: Szczecin. Gdy planujesz dzień dalej od miasta, wybierz powiat: Wałcz, Szczecinek i Borne Sulinowo mają po kilka jezior, a Cedynia, Golczewo i Ińsko własne zbiory miejsc. Każde z nich ma osobne zestawienie.

Jakie parki, pomniki przyrody i aleje warto zobaczyć?

Poza jeziorami najciekawsze są miejsca, w których przyroda ma wyraźną cechę: szpaler starych drzew, drzewa o dziwnym kształcie albo park założony na dawnych gruntach.

Alejka, las i park

Aleja bukowa z Jacinek do Nacławia biegnie wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 206 w gminie Polanów. Około czterystu drzew tworzy tunel długości pięciu kilometrów, a buki mają około dwustu lat. Aleje bukowe sadzono rzadko, zwykle wybierano klony, lipy lub dęby, dlatego taki pomnik przyrody w Polsce należy do nielicznych.

Krzywy Las w Nowym Czarnowie, w powiecie gryfińskim, został uznany za pomnik przyrody i zajmuje niecałe pół hektara. Rośnie tu grupa sosen, których pnie przy ziemi biegną poziomo, a dopiero dalej wspinają się w górę. O przyczynie tego kształtu do dziś spierają się hipotezy, więc to miejsce, które lubią fotografować osoby ciekawe niezwykłych form.

Wewnątrz Szczecina jest Jasne Błonia na północ od gmachu Urzędu Miejskiego, zieleniec z lat 1925-1927 wpisany do rejestru zabytków. Rośnie na nim 213 platanów klonolistnych, wzdłuż alei, a w środku jest trawnik z kwietnikami i dwa pomniki: Czynu Polaków i Jana Pawła II. Teren założono na gruntach rodziny Quistorpów.

Wzgórza i stawy w Szczecinie

Syrenie Stawy to zespół stawów w Dolinie Niemierzyńskiej, w zespole parków Kasprowicza-Arkoński. Leżą około trzech kilometrów od centrum, przy alei parkowej, która biegnie w stronę kąpieliska Arkonka, a zasila je potok Osówka. To miejsce na spacer albo przejażdżkę rowerem, nie na wyprawę.

Wzgórze Akademickie w Zdrojach wznosi się ponad pięćdziesiąt metrów nad poziomem morza, a nasyp, na którym stoi, to pozostałość po kopalni kredy w Parku Leśnym. Widok z góry obejmuje miasto, dolinę Odry i okoliczne wzniesienia; zachodnie i północne stoki są strome i trawiaste.

Które jeziora wybrać na dzień nad wodą?

Jeziora różnią się głównie rozmiarem i tym, co jest na brzegu. Jedne mają plażę i ratownika, inne tylko dziki brzeg, jeszcze inne szlak wokół wody. Wybierz po opisie, a nie po nazwie, bo wiele z nich ma kąpielisko, pole namiotowe albo molo, a część jest chroniona.

Jeziora z plażą i polem biwakowym

Nad Jezioro Dominikowskie koło Drawna czeka molo, piaszczysta plaża i pole biwakowe, a dookoła rosną lasy Puszczy Drawskiej. Jezioro Jeleńskie koło Jelenina leży wśród wzgórz morenowych, w rynnie polodowcowej, i ma plażę, plac zabaw oraz pole biwakowe, więc dobrze sprawdza się z dziećmi.

W Baniach nad Dłużec jest strzeżona plaża, a przez jezioro płynie Tywa, używana do spływów kajakowych. Jezioro Barlineckie leży w granicach miasta Barlinek, ma plażę i kąpielisko, cztery wyspy i zielony szlak dookoła. Przy wsi Porost w gminie Bobolice leży Chlewo, jezioro lobeliowe z kąpieliskiem, ubogie w składniki odżywcze i położone w obszarze Natura 2000.

Jeziora do kajaków i żeglowania

Kajakarze mają tu kilka rzek i jezior do wyboru. Na rzece Radew leży Jezioro Hajka, zbiornik zaporowy o powierzchni około 92 ha, z zabytkową elektrownią wodną z 1912 roku; w sezonie obowiązuje tu zakaz silników spalinowych, więc jest spokojniej. Pojezierze Drawskie zapewnia zaplecze dla żeglarzy: Drawsko ma bazy żeglarskie, Jezioro Lubie trasy kajakowe, a przy Wierzchowo spotkasz kajakarzy.

Statki i jachty spotkasz na Dąbie, szczecińskim jeziorze z torem wodnym i marinami, a dalej leży Zalew Szczeciński z kąpieliskami nad polskim brzegiem. Mniejszą skalę ma Jezioro Myśliborskie, gdzie odbywają się regaty żeglarskie.

Jeziora w lesie i na pojezierzach

W lesie bukowym koło Łobza leży Karwowo, niewielkie jezioro z kąpieliskiem, polem namiotowym i łowiskiem. W Lasach Bierzwnickich jest Bierzwnik z wyspą-rezerwatem starodrzewu, a w Ińsku Jezioro Ińsko z wyspą-rezerwatem. Większe akweny to Pile koło Bornego Sulinowa i Bytyń Wielki w powiecie wałeckim, oba na tyle rozległe, że można wybrać cichy kawałek brzegu.

W Wałczu zobaczysz Raduń, a w Morynie Morzycko. Spokojny spacer zapewni Jezioro Wielimie z dużą wyspą, a przy morzu leżą Jamno w gminie Mielno oraz Kopań koło Darłowa, miejsce lęgowe ptaków.

Jakie miejsca przyrody leżą w Puszczy Bukowej i na Wolinie?

Dwie największe skupiska przyrody w pobliżu Szczecina to Puszcza Bukowa i wyspa Wolin z parkiem narodowym. Wiele miejsc na tych obszarach łączy się w jednodniową trasę.

Puszcza Bukowa i okolice Szczecina

Glinna Wielka w gminie Stare Czarnowo to jezioro o powierzchni 75,6 ha na południowym skraju Puszczy Bukowej, z grodziskiem i skrzyżowaniem szlaków na polanie Łużec. Uchodzi za największe jezioro na południowym obrzeżu puszczy i ma pięć zatok. W tej samej puszczy, w południowo-zachodniej części, leży Jezioro Binowskie i plażą, pensjonatami i ścieżkami zaczynającymi się w Binowie.

Ze Szczecina łatwo dojechać do Jezioro Szmaragdowe w Zdrojach, sztucznego jeziora w dawnym wyrobisku kredy, zalanym wodą w 1925 roku, a wokół są punkty widokowe. Zestawienie okolic Starego Czarnowa to Przyroda: Stare Czarnowo.

Wolin i Woliński Park Narodowy

Na wyspie Wolin dwa jeziora różnią się charakterem. Jezioro Turkusowe koło Wapnicy powstało w wyrobisku dawnej kopalni kredy, ma 6,74 ha i niebieskawozieloną wodę. Jezioro Czajcze w gminie Wolin jest drugim co do wielkości jeziorem wyspy po Koprowie, ma kształt podkowy, a półwysep, który kiedyś był wyspą, służył w XI i XII wieku jako schronienie mieszkańców okolicznych grodów.

Nad morze prowadzą dwa wzgórza: Gosań i Kawcza Góra, oba w parku narodowym, z punktami widokowymi nad klifem. Wicko Wielkie w Świnoujściu leży w większości w Wolińskim Parku Narodowym.

Osobny, rzeczowy charakter ma Wzgórze Wisielców, rezerwat archeologiczny na południe od Wolina, na wzniesieniu nad Dziwną zwanym Gołogórą. Za ogrodzeniem znajduje się cmentarzysko kurhanowe z IX i X stulecia, zaliczane do najstarszych wczesnośredniowiecznych nekropolii Pomorza Zachodniego.

Dokąd jechać z dziećmi i na rower?

Przyroda na tej liście dobrze nadaje się na rodzinne wypady, bo większość miejsc nie wymaga biletu ani rezerwacji. Dla dzieci liczy się plaża i plac zabaw, a dla rowerzystów szlak wokół wody albo aleja parkowa.

Z maluchami najlepiej jechać nad Jezioro Jeleńskie, gdzie obok plaży jest plac zabaw i pole biwakowe, albo nad Jezioro Dominikowskie z molem. Rowerem pojedziesz alejką przy Syrenich Stawach, a zielonym szlakiem dookoła Jeziora Barlineckiego obejdziesz całą taflę. Spacer z przygodą zapewni Glinna Wielka, gdzie obok wody zachowało się grodzisko, a na polanie Łużec spotykają się szlaki.

Wschodni brzeg Jeziora Czajczego jest piaszczysty, a półwysep w kształcie podkowy i głazy przy brzegu dają dzieciom dużo do oglądania. Jeziora z kąpieliskiem warto sprawdzić pod kątem sezonu, bo strzeżone plaże działają w sezonie.

Co zobaczyć w Wałczu, Szczecinku i Bornem Sulinowie?

To kraina pojezierzy: jezior jest tu tyle, że wystarczy kilka dni. Najlepiej poświęcić po jednym dniu na każde z miast i rozjechać się po okolicy.

W Wałczu obrzeże jeziora Raduń liczy ponad dziewiętnaście kilometrów, a nad wodą działają ośrodek sportowy, kąpieliska i pola namiotowe. Z miasta można iść czerwonym szlakiem do Drawieńskiego Parku Narodowego, a przez wodę biegnie most wiszący. W Szczecinku warto zatrzymać się nad jeziorem Wierzchowo z piaszczystymi plażami; wypływa z niego Gwda.

Nad Borne Sulinowo rozciąga się jezioro Pile, długie na 9150 m i z linią brzegową liczącą 31 kilometrów, więc nawet w pogodny dzień łatwo znaleźć wolny kawałek brzegu. Dalej, w gminie Bobolice, leży Chlewo, jezioro lobeliowe w obszarze Natura 2000.

Jak zaplanować wycieczkę po przyrodzie regionu?

Przyroda jest rozproszona, więc zaplanuj dzień wokół jednego powiatu albo jednego jeziora. Zestawienia powiatowe pozwalają połączyć kilka miejsc: Przyroda: Wałcz, Przyroda: Szczecinek, Przyroda: Borne Sulinowo, Przyroda: Cedynia, Przyroda: Golczewo i Przyroda: Ińsko.

W okolicy Cedyni stoi Góra Czcibora, morenowe wzniesienie w Karpatach Cedyńskich z pomnikiem orła i 270 schodami. Koszalin ma Góra Chełmska, a Kołobrzeg i Międzyzdroje mają mola, Molo w Kołobrzegu oraz Molo w Międzyzdrojach, z których widać Bałtyk. Wszystkie miejsca przyrody w regionie zebrano na stronie Przyroda.

Na krótki wypad najlepiej wybrać miejsca przy mieście: Syrenie Stawy lub Jasne Błonia w Szczecinie, Jezioro Szmaragdowe w Zdrojach albo Dąbie. Na cały dzień sprawdzi się Puszcza Bukowa z Glinną Wielką i Binowem. Przed wyjazdem sprawdź, czy kąpielisko jest czynne i czy wolno rozbić namiot, bo zasady zmieniają się z sezonem.

Najczęstsze pytania

Które jeziora na Pomorzu Zachodnim mają plaże i kąpieliska?

Plażę lub kąpielisko mają między innymi Jezioro Dominikowskie, Jezioro Jeleńskie, Dłużec, Jezioro Barlineckie, Chlewo, Jezioro Binowskie i Karwowo. Opisy każdego z nich podają, czy jest strzeżone.

Gdzie w regionie jest aleja bukowa?

Aleja bukowa z Jacinek do Nacławia w gminie Polanów liczy około pięciu kilometrów i około czterystu drzew. To pomnik przyrody wpisany do rejestru zabytków.

Co to jest Krzywy Las?

To pomnik przyrody w Nowym Czarnowie, w powiecie gryfińskim: grupa sosen których pnie przy ziemi skręcają niemal pod kątem prostym. Przyczyny tego kształtu do dziś wyjaśniają hipotezy.

Jakie miejsca przyrody są w samym Szczecinie?

Jasne Błonia z platanami, Syrenie Stawy w Dolinie Niemierzyńskiej, Jezioro Szmaragdowe i Wzgórze Akademickie w Zdrojach oraz jezioro Dąbie.

Czy za wejście do tych miejsc trzeba płacić?

Nie, wszystkie miejsca z tej listy oznaczono jako bezpłatne. Płatne mogą być jedynie usługi obok, na przykład kąpielisko albo pole namiotowe.