Szczecin, woj. zachodniopomorskie ·
piątek, 06 listopada 2026 Ogłoszenia Katalog firm PL / EN

Miejsca pamięci: Szczecin

Lista Mapa
13 miejsc

Miejsca pamięci w Szczecinie: pomniki, dawne cmentarze i ślady po synagodze, od placu Solidarności po Gumieńce. Trzynaście miejsc z opisem.

Na liście są miejsca związane z pamięcią o ludziach i wydarzeniach z dziejów miasta: pomniki, dawne cmentarze wojskowe i miejskie oraz pamiątki po szczecińskiej gminie żydowskiej. Wiele z nich wygląda dziś jak skwer albo park, dlatego opisy podają dzielnicę i to, co zostało na miejscu. Zabytki innego rodzaju zebrano w zestawieniu zabytków Szczecina.

Jakie miejsca pamięci są w Szczecinie?

Są trzy grupy: pomniki upamiętniające konkretne wydarzenia, dawne cmentarze zamienione w skwery i parki oraz miejsca dotyczące szczecińskich Żydów. Najwięcej leży w Śródmieściu, w Gumieńcach i na Łęknie.

Pomnik Ofiar Grudnia 1970, zwany też Aniołem Wolności, stoi na placu Solidarności na Starym Mieście, obok dawnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Odsłonięto go w 2005 roku ku pamięci osób, które zginęły w mieście w grudniu 1970 roku.

Gdzie szukać śladów szczecińskich Żydów?

Dotyczą ich trzy miejsca: nieistniejąca synagoga, dawny cmentarz przy ulicy Ojca Beyzyma i kwatera na Cmentarzu Centralnym. Pierwsze dwa to dziś tereny po utraconych obiektach, trzecie jest czynne.

Nowa Synagoga w Szczecinie powstała w latach 1873-1875 i spłonęła w listopadzie 1938 roku. Stała przy Grüne Schanze, a dziś jej adres to Dworcowa 9a. Pamięć o niej utrzymuje tablica przy Książnicy Pomorskiej.

Wpis Cmentarze żydowskie w Szczecinie obejmuje stary cmentarz z 1821 roku na Łęknie, zlikwidowany w 1982 roku, po którym został park z pomnikiem. Drugie miejsce to Kwatera żydowska Cmentarza Centralnego w Szczecinie, wydzielona w 1962 roku. To jedyny czynny cmentarz żydowski w tej części kraju, czyli w województwie zachodniopomorskim.

Co zostało po dawnych cmentarzach wojskowych i miejskich?

Pięć miejsc to nekropolie, na których dziś jest skwer, park albo pojedynczy fragment. To nadal miejsca pochówku, więc obowiązuje tu powaga.

Jakie pomniki znajdują się na liście?

Oprócz pomnika z placu Solidarności są cztery inne, bardzo różne wiekiem i charakterem. Na Cmentarzu Centralnym przy ulicy Okólnej stoi Pomnik "Tym, którzy nie powrócili z morza" w Szczecinie, grób symboliczny ku czci marynarzy, który odsłonięto w roku 1989. W Parku Kasprowicza znajduje się Pomnik Chłopca Węgierskiego w Szczecinie, brązowa rzeźba z 2016 roku, którą podarowała budapeszteńska dzielnica Csepel w podzięce za pomoc udzieloną w 1956 roku.

Na Słonecznym, przy ulicy Jasnej 105, stoi stalowo-szklany Pomnik Niepodległości z 2001 roku. W Puszczy Wkrzańskiej, na Warszewie, upamiętnia siedmiu członków niemieckiego towarzystwa gimnastycznego poległych w I wojnie światowej Pomnik Poległych w I Wojnie Światowej Sportowców w Szczecinie, zbudowany z dwóch części przepołowionego głazu. Inne dawne cmentarze, które stały się parkami, opisuje zestawienie cmentarzy i pomników w Szczecinie.

Najczęstsze pytania

Które miejsca z listy są czynnymi cmentarzami?

Czynna jest kwatera żydowska na Cmentarzu Centralnym w Gumieńcach. Na terenie tej nekropolii stoi też pomnik marynarzy. Pozostałe cmentarze z listy to dawne nekropolie.

Czy synagoga w Szczecinie nadal stoi?

Nie. Budynek spłonął w 1938 roku, a dziś zostały po nim tablica i działka przy ulicy Dworcowej.

Które miejsca leżą na Cmentarzu Centralnym?

\n

Na tej nekropolii w Gumieńcach są kwatera żydowska i pomnik marynarzy.

\n

Jak zachować się w miejscach pamięci?

Spokojnie i z szacunkiem, także tam, gdzie po cmentarzu został skwer lub park. Na czynnych cmentarzach obowiązuje cisza.