Parki i przyroda: Szczecin

Parki i przyroda w Szczecinie: od Jasnych Błoni i Ogrodu Różanego po buczyny Parku Leśnego Zdroje. Kilkanaście miejsc, wszystkie bezpłatne.

To zestaw dla osób, które chcą w Szczecinie po prostu wyjść na zieleń: na godzinny spacer po parku, na dłuższą wyprawę do lasu albo do ogrodu z kolekcją roślin. Obok dużych parków miejskich są tu rezerwat, pomnik przyrody i małe stawy, więc łatwo dobrać miejsce do czasu, jaki masz. Sąsiednie strony zbierają zabytki i cmentarze i pomniki, a tutaj liczy się zieleń.

Które parki w Szczecinie zobaczyć najpierw?

Na początek wybierz trzy parki w pobliżu centrum: Jasne Błonia, Park im. Jana Kasprowicza i Park im. Stefana Żeromskiego. Każdy ma inny charakter: reprezentacyjny plac z platanami, duży park nad jeziorem i park dendrologiczny na dawnych cmentarzach.

Jasne Błonia to zieleniec z lat 1925-1927 na północ od gmachu Urzędu Miejskiego, wpisany do rejestru zabytków. Rośnie tu 213 platanów klonolistnych, a wzdłuż trawnika z kwietnikami biegną aleje. Stoją na nim też pomniki Czynu Polaków i Jana Pawła II.

Park im. Jana Kasprowicza jest największym parkiem miejskim Szczecina i ma około 27 hektarów. Założono go w 1900 roku jako Quistorp Park, a rozciąga się nad jeziorem Rusałka, na stokach Doliny Niemierzyńskiej. Są tu rzeźby, pomniki i rzadkie gatunki drzew, a latem do spaceru dobrze dołączyć Teatr Letni. Razem z fragmentem Parku Leśnego Arkońskiego park tworzy zespół przyrodniczo-krajobrazowy.

Park im. Stefana Żeromskiego w Szczecinie to drugi pod względem wielkości park miejski, około 22 hektarów, na osiedlu Stare Miasto. Ma charakter parku dendrologicznego z kolekcją 177 gatunków drzew oraz rzeźbami. Dawniej leżały tu dwa cmentarze. Historię szczecińskich parków, od daru Quistorpa po lasy przy granicy miasta, opisuje artykuł Parki Szczecina: od Jasnych Błoni po Park Leśny Zdroje.

Gdzie w Szczecinie pospacerować po lesie?

Do prawdziwego lasu najlepiej jechać do Zdrojów i na Prawobrzeże, gdzie zaczyna się Puszcza Bukowa. Park Leśny Zdroje i Park Leśny Klęskowo to dwa największe leśne parki z tej listy, a przy Zdrojach leżą też rezerwat i pomnik przyrody.

Park Leśny Zdroje to północno-zachodni fragment Puszczy Bukowej o powierzchni 173 hektarów. Rośnie tu przede wszystkim buk, obok dąb i sosna, a teren jest urozmaicony, bo park leży na północnej części Wzgórz Bukowych. Są szlaki, punkty widokowe i dostęp do Jeziora Szmaragdowego, a w północnej części widać stare wyrobiska kopalni kredy.

W granicach parku znajduje się Rezerwat przyrody Zdroje. To rezerwat florystyczny o powierzchni 2,12 hektara, który chroni odnawiające się stanowisko cisa pospolitego na granicy jego zasięgu. Ma niewielką powierzchnię, więc traktuj go jako przystanek w dłuższym spacerze, a nie osobny cel wyprawy. Kawałek dalej, na zachód od jeziora, rośnie Dąb Książęcy w Parku Leśnym Zdroje, pomnik przyrody o obwodzie 365 cm. Posadzili go 31 maja 1821 roku Fryderyk Wilhelm IV i jego brat Wilhelm I.

Park Leśny Klęskowo ma 23 hektary i leży na Prawobrzeżu, w pofałdowanej części Puszczy Bukowej, między osiedlami Bukowym i Słonecznym. Przeważa stuletni starodrzew bukowy sięgający 30 metrów wysokości, a w dolinie Chojnówki rosną olsze. Są tu też drzewa z różnych kontynentów oraz ruiny dworu. To dobry wybór, gdy chcesz las bliżej osiedli i krótszą trasę niż w Zdrojach.

Gdzie są ogrody i parki na dawnych cmentarzach?

Kilka szczecińskich parków powstało na miejscu cmentarzy, dlatego w układzie alejek i tarasów da się jeszcze odczytać dawny plan. Na tej liście są to Park im. Stefana Żeromskiego, Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa, Park Brodowski i Cmentarz Turzyński. Spacerując tam, pamiętaj, że to miejsca o poważnej historii.

Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa ma 15,5 hektara na Niebuszewie-Bolinku, między ulicami Niemierzyńską, Żupańskiego i Słowackiego. Urządzono go w latach 1973-1974 na terenie dawnego Cmentarza Majdańskiego. Rosną tu wiekowe buki, ponad 300 cisów i polodowcowe głazy, a układ alejek i tarasów przypomina o cmentarnej przeszłości.

Park Brodowski to leśny park na Wzgórzach Warszewskich, przy ulicy Słowiczej na osiedlu Żelechowa, urządzony w latach 70. XX wieku po uprzątnięciu dawnego Cmentarza Brodowskiego. Zachowały się w nim drzewa pomnikowe, a całość obejdziesz w godzinę.

Cmentarz Turzyński to dawny cmentarz komunalny z lat 1848-1928, który zajmował ponad 7 hektarów w kwartale ulic Mickiewicza, Noakowskiego i Jagiellońskiej. Dziś jest tu park im. Stanisława Noakowskiego, w którym stoi kawałek muru z bramą, a drzewa są stare.

Osobną kategorią jest Cmentarz Centralny w Szczecinie. To czynny park-cmentarz z 1901 roku w Gumieńcach, o powierzchni 172,33 hektara, z traktem historycznym i ścieżką botaniczną. Pogrzeby odbywają się tu nadal, więc odwiedza się go w ciszy i z szacunkiem. Więcej o miejscach upamiętnienia znajdziesz na stronie miejsc pamięci w Szczecinie.

Co zobaczyć nad wodą i w mniejszych zakątkach zieleni?

Gdy nie masz czasu na las, wybierz mały cel: Ogród Różany na Łęknie, Syrenie Stawy w Dolinie Niemierzyńskiej albo Rubinowy Staw na Słonecznym.

Ogród Różany w Szczecinie, zwany Różanką, to ogród o powierzchni dwóch hektarów, który powstał w 1928 roku na Łęknie. Zebrano w nim ponad dziewięć tysięcy róż w 99 odmianach. W 1935 roku dodano Ptasią Fontannę z rzeźbami ptaków Kurta Schwerdtfegera, a dziś jest ona odtworzona. Ogród jest bezpłatny i leży blisko Parku Kasprowicza, więc oba miejsca łatwo połączyć w jeden spacer.

Syrenie Stawy to stawy w Dolinie Niemierzyńskiej, około 3 kilometrów od centrum. Przy nich biegnie aleja parkowa w stronę kąpieliska Arkonka, a stawy zasila potok Osówka. To trasa spacerowo-rowerowa.

Rubinowy Staw to niewielki staw na osiedlu Słonecznym, w rejonie ulic Jasnej i Lnianej. Brzegi są obetonowane, a obrzeże ogrodzone, więc do wody się nie podejdzie, ale po alejkach i przy ławkach da się odpocząć.

Na północy miasta leży Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wodozbiór”, chroniony teren o powierzchni 63,39 hektara na pograniczu osiedli Warszewo i Bukowo, z Wysokim Stawem i źródłami cieków Gręziniec i Sienniczka.

Jak ułożyć spacer po dzielnicach?

Najłatwiej łączyć miejsca według dzielnic. W Zdrojach są trzy cele: park leśny, rezerwat i Dąb Książęcy, więc jedna wyprawa wystarcza na wszystkie. Na Łęknie leżą Ogród Różany i Park Kasprowicza, a obok, w Dolinie Niemierzyńskiej, Syrenie Stawy. Park Brodowski, „Wodozbiór” i Ogród Kownasa to propozycja na północ i Niebuszewo-Bolinko, a Jasne Błonia, Park Żeromskiego i Cmentarz Turzyński tworzą trasę po Śródmieściu i Starym Mieście.

Pomysły na cały dzień z dziećmi zebrano w artykule Szczecin z dzieckiem: baseny, wspinaczka, muzea interaktywne i parki. Zieleń w skali województwa, w tym arboreta i ogrody tematyczne, opisuje tekst Ogrody, arboreta i parki dendrologiczne regionu, a pełną listę kategorii znajdziesz na stronie parki i przyroda na Pomorzu Zachodnim.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp do szczecińskich parków jest płatny?

Wszystkie miejsca z tej listy mają tag „Bezpłatne”. Przed wizytą w ogrodzie czy w lesie warto jednak sprawdzić zasady obowiązujące na miejscu, na przykład wyznaczone ścieżki w rezerwacie.

Który park w Szczecinie jest największy?

Pierwsze miejsce zajmuje Park im. Jana Kasprowicza (około 27 hektarów), a tuż za nim jest Park im. Stefana Żeromskiego z powierzchnią około 22 hektarów. Park Leśny Zdroje jest większy, ale to fragment Puszczy Bukowej, nie klasyczny park miejski.

Gdzie w Szczecinie jest las, do którego można pojechać na spacer?

Najbliżej centrum zaczyna się Park Leśny Zdroje w Puszczy Bukowej, o powierzchni 173 hektarów, ze szlakami i punktami widokowymi. Drugi wybór to Park Leśny Klęskowo na Prawobrzeżu, między osiedlami Bukowym i Słonecznym.

Czy cmentarze z tej listy to miejsca na zwykły spacer?

Cmentarz Centralny jest czynny, więc zachowuje się tam jak na cmentarzu: spokojnie i z szacunkiem dla żałobników. Cmentarz Turzyński, Ogród Kownasa i Park Brodowski to dawne cmentarze, dziś parki, ale ich historia sprawia, że warto je odwiedzać z namysłem.