Parki i przyroda

Parki i przyroda na Pomorzu Zachodnim: Puszcza Bukowa, rezerwaty, arboreta, rzeki kajakowe i miejskie parki Szczecina czy Koszalina.

To zestawienie jest dla kogoś, kto szuka zieleni na spacer, rower albo kajak i chce wiedzieć, dokąd jechać. Wstęp prawie wszędzie jest bezpłatny, a wybór obejmuje blisko sto obiektów: od parków w centrach miast, przez ogrody dendrologiczne, po rezerwaty ścisłe i parki narodowe.

Gdzie na Pomorzu Zachodnim wybrać się na spacer po przyrodzie?

Najłatwiej zacząć od Szczecina, bo Puszcza Bukowa zaczyna się niemal na miejskich osiedlach, a parki w mieście mają starodrzew i szlaki. Chcąc dalej, wybierz park narodowy: Woliński nad Bałtykiem albo Drawieński w Puszczy Drawskiej.

Wybór zależy od tego, ile masz czasu. Na godzinę wystarczy miejski park, na pół dnia las i rezerwat, a na cały dzień rzeka z kajakiem albo wyspa Wolin z klifami. Warto wiedzieć, że wiele parków miejskich powstało na dawnych cmentarzach, o czym przypominają układ alejek i nazwy miejsc.

Jakie parki warto zobaczyć w Szczecinie?

Szczecin ma kilkanaście miejsc zielonych w tym zestawieniu: parki miejskie, ogród różany, ogród dendrologiczny i fragmenty Puszczy Bukowej. Najlepiej łączyć je w pary według dzielnic, bo leżą w kilku różnych częściach miasta.

Park Kasprowicza, Syrenie Stawy i Łękno

Park im. Jana Kasprowicza jest największym parkiem miejskim Szczecina: ma około 27 hektarów, powstał w 1900 roku i leży na zboczach Doliny Niemierzyńskiej nad jeziorem Rusałka. Znajdziesz w nim Teatr Letni, rzeźby i rzadkie gatunki drzew. Dalej w głąb doliny, mniej więcej trzy kilometry od centrum, leżą Syrenie Stawy, zespół stawów w przyrodniczo-krajobrazowym Zespole Parków Kasprowicza-Arkoński. Prowadzi tam aleja będąca trasą spacerowo-rowerową.

Na tym samym Łęknie, w pobliżu, leży Ogród Różany, zwany Różanką. To dwuhektarowy ogród z 1928 roku, w którym rośnie ponad dziewięć tysięcy róż w 99 odmianach, a do tego odtworzona Ptasia Fontanna.

Jasne Błonia i parki Starego Miasta

Jasne Błonia to zieleniec z lat 1925-1927 w Śródmieściu-Północ, z 213 platanami klonolistnymi i pomnikami. Po jednej stronie leży gmach Urzędu Miejskiego, więc to dobry przystanek między zwiedzaniem budynków a przerwą na ławce. Park im. Stefana Żeromskiego to drugi pod względem wielkości park miejski w Szczecinie, o powierzchni około 22 hektarów, z kolekcją 177 gatunków drzew i rzeźbami. Powstał na miejscu dawnych cmentarzy.

Podobny rodowód ma Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa na Niebuszewie-Bolinku. Urządzono go w latach 1973-1974 na dawnym Cmentarzu Majdańskim, a układ alejek i tarasów do dziś o tym przypomina. Rosną tu wiekowe buki, ponad trzysta cisów i polodowcowe głazy. Park Brodowski na Żelechowej, na Wzgórzach Warszewskich, to leśny park z lat 70. XX wieku na terenie dawnego Cmentarza Brodowskiego, z drzewami pomnikowymi.

Osobno trzeba wymienić Cmentarz Centralny w Gumieńcach. To czynna nekropolia z 1901 roku o charakterze parku, o powierzchni 172,33 ha, z traktem historycznym i ścieżką botaniczną. Przychodzi się tu z szacunkiem, bo nadal trwają pochówki.

Puszcza Bukowa wewnątrz miasta

Najbardziej leśny wymiar Szczecina to Park Leśny Zdroje, 173 hektary północno-zachodniego fragmentu Puszczy Bukowej z buczyną, szlakami, punktami widokowymi i dostępem do Jeziora Szmaragdowego. Na Prawobrzeżu leży Park Leśny Klęskowo: 23 hektary z buczyną stuletnią, egzotycznymi drzewami i ruinami dworu. Rezerwat Bukowe Zdroje leży tuż za Szczecinem. To największy rezerwat Puszczy Bukowej: 221 hektarów buczyn i łęgów z 31 pomnikami przyrody. Ścisłą ochroną objęto natomiast Buczynowe Wąwozy, z żółtym szlakiem wzdłuż granicy. Więcej o tym, co leży w samym mieście, przeczytasz w artykule o parkach Szczecina i na stronie parki i przyroda w Szczecinie. Osobną stroną jest też Zdroje.

Jakie parki i ogrody ma Stargard i inne miasta regionu?

Stargard, Koszalin, Kołobrzeg i Szczecinek mają własne parki miejskie, które łączą zieleń z historią: dawnymi wałami, murami, jeziorem albo uzdrowiskiem. To dobre cele na spacer między zwiedzaniem miasta.

W Stargardzie Park Bolesława Chrobrego to najstarszy i największy obszar zieleni miejskiej, który okala Stare Miasto od północy i zachodu na dawnych wałach, obok średniowiecznych murów i baszt, z aleją Słowiczą. Szersze omówienie zawiera artykuł o parkach Stargardu, a pełną listę zobaczysz na stronie parki i przyroda w Stargardzie.

W Koszalinie warto zajrzeć do trzech miejsc. Park Książąt Pomorskich leży w dolinie Dzierżęcinki i ma staw zamkowy oraz fragment murów. Park przy Amfiteatrze to ośmiohektarowy park z 1887 roku z amfiteatrem, pomnikami przyrody i rzeźbami w alejkach. Park im. Tadeusza Kościuszki o powierzchni 7,5 ha założono na dawnym Starym Cmentarzu, a w środku stoi biblioteka. Wszystko razem opisuje strona parki i przyroda w Koszalinie.

W Kołobrzegu zielone miejsca są związane z uzdrowiskiem. Park im. Stefana Żeromskiego w Dzielnicy Uzdrowiskowej założono w 1853 roku, a jego atutami są Pomnik Zaślubin Polski z Morzem, muszla koncertowa i cypryśnik błotny. Park chroni też zabudowę przed sztormami. W śródmieściu leży Plac 18 Marca, skwer z 1880 roku urządzony w stylu ogrodu francuskiego, z fontanną i pomnikami przyrody. W Szczecinku Park Miejski ciągnie się wzdłuż jeziora Trzesiecko i ma ogród różany, muszlę koncertową oraz pięć szlaków rowerowych. Pełne zestawienia to Kołobrzeg i Szczecinek.

Gdzie na Pomorzu Zachodnim są arboreta i ogrody tematyczne?

Arboreta i ogrody pokazowe leżą w kilku miejscach regionu i dobrze nadają się na spokojną wycieczkę. Najbliżej Szczecina jest Glinna, a dalej Przelewice i Dobrzyca.

Arboretum w Glinnej należy do Nadleśnictwa Gryfino, leży na skraju Puszczy Bukowej i ma ponad osiemset gatunków i odmian drzew i krzewów, w większości egzotycznych. Wstęp jest bezpłatny. Ogród Dendrologiczny w Przelewicach przy pałacu ma około 1200 gatunków roślin. Z całości około 45 hektarów dla zwiedzających przeznaczono trzydzieści. Ogrody Tematyczne Hortulus w Dobrzycy to zespół 28 ogrodów na około pięciu hektarach, od japońskiego i francuskiego po śródziemnomorski i angielski. Pod Koszalinem leży Arboretum w Karnieszewicach: leśny ogród z lat osiemdziesiątych XIX wieku, z alejami daglezjowymi i bezpłatnym wstępem. Szerszy przegląd daje tekst o ogrodach i arboretach regionu.

Które rezerwaty i parki narodowe są najciekawsze dla pieszych i kajakarzy?

Rezerwaty w regionie chronią bardzo różne środowiska: buczyny, torfowiska, wrzosowiska, murawy stepowe, jeziora rynnowe i ptasie lagunowe jeziora. Przed wyjazdem sprawdź zasady poruszania się po obszarze, bo część terenów objęto ochroną ścisłą.

Parki narodowe i rzeki

Woliński Park Narodowy leży na wyspie Wolin, między Zatoką Pomorską a Zalewem Szczecińskim, i ma klify nad Bałtykiem, zagrodę z żubrami, muzeum przyrodnicze i pięć punktów widokowych. Drawieński Park Narodowy w Puszczy Drawskiej to przede wszystkim szlak kajakowy Drawą oraz ścieżki poznawcze i buczyny. Samą Drawę pokonuje się na kajaku od Czaplinka do Krzyża, ale przez poligon obowiązuje zakaz spływu. Rzeki Parsęta i Rega też są popularnymi szlakami kajakowymi: Parsęta uchodzi do Bałtyku w Kołobrzegu, a Rega w Mrzeżynie.

Rezerwaty z ciekawą specjalizacją

Dla miłośników krajobrazu polodowcowego są Dolina Pięciu Jezior ze źródłami Drawy koło Połczyna-Zdroju oraz Dolina Rurzycy ze szlakiem kajakowym o długości 25 kilometrów. Torfowisko kopułowe zobaczysz w rezerwacie Bagno Kusowo, a wrzosowiska na dawnym poligonie w rezerwacie Diabelskie Pustacie koło Bornego Sulinowa, z wieżą widokową i ścieżkami edukacyjnymi.

Murawy stepowe chroni Brodogóry koło Pyrzyc, a nad doliną Odry leży Bielinek, jedyne w Polsce stanowisko dębu omszonego. Ptaki wodne obserwuje się w rezerwacie Jezioro Liwia Łuża przy Niechorzu, gdzie wiedzie okrężny szlak o długości 9,3 km z trzema pomostami. Wiosną dobrze zajrzeć do rezerwatu Grądowe Zbocze pod Reczem, znanego z kwitnienia czosnku niedźwiedziego i kokoryczy, albo do rezerwatu Dęby Wilczkowskie ze starodrzewem dębowym.

Jakie osobliwości przyrody można zobaczyć po drodze?

Poza rezerwatami w regionie są pojedyncze miejsca, dla których warto zrobić krótki objazd: pomniki przyrody, aleje drzew i duże głazy. Zwykle wystarczy do nich godzina i dojazd samochodem.

Krzywy Las w Nowym Czarnowie to pomnik przyrody o powierzchni około 0,33 hektara, z sosnami wygiętymi u podstawy pod kątem około 90 stopni. Pochodzenie wygięć tłumaczą różne hipotezy. Aleja bukowa z Jacinek do Nacławia to około 400 starych buków wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 206, które tworzą tunel o długości około pięciu kilometrów. W Tychowie stoi Trygław, głaz narzutowy uznawany za największy w Polsce, pomnik przyrody od 1954 roku, z lodowcowymi rysami.

Jak łączyć parki i przyrodę z innymi miejscami?

Zieleń najlepiej łączyć ze zwiedzaniem tego samego miasta albo z wypadem nad wodę: pasuje do niej muzeum, zamek lub spacer po starówce. Dzięki temu dzień ma więcej niż jeden cel.

Jeśli jedziesz z dziećmi, zajrzyj do działu Dla dzieci albo przeczytaj poradnik o Szczecinie z dzieckiem. Gdy pada, lepsze będą muzea albo aquaparki i baseny. Do spacerów z widokiem przydadzą się punkty widokowe, wzgórza i szlaki i jeziora. Nad morzem sprawdź plaże i wybrzeże oraz uzdrowiska. Na koniec dnia pasują klimatyczne miejsca albo rozrywka. Dla miłośników historii przy parku są zabytki, kościoły i klasztory oraz cmentarze i pomniki. Nad morzem dochodzą jeszcze latarnie i porty, a w mieście kultura.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp do parków i rezerwatów jest płatny?

Prawie wszystkie miejsca z tego zestawienia mają wstęp bezpłatny, w tym parki miejskie, arboreta w Glinnej i Karnieszewicach oraz większość rezerwatów. Zasady wejścia na tereny ścisłej ochrony i do parków narodowych sprawdź u zarządcy.

Jaki park w Szczecinie jest największy?

Największy jest Park im. Jana Kasprowicza, ma około 27 hektarów. Drugi pod względem wielkości jest Park im. Stefana Żeromskiego, około 22 hektarów.

Gdzie na Pomorzu Zachodnim popływać kajakiem?

Szlaki kajakowe prowadzą Drawą, Parsętą, Regą i Rurzycą. Drawa płynie przez Drawieński Park Narodowy, Parsęta uchodzi do Bałtyku w Kołobrzegu, a Rega w Mrzeżynie.

Gdzie zobaczyć wrzosowiska i torfowiska?

Wrzosowiska rosną w rezerwacie Diabelskie Pustacie koło Bornego Sulinowa, a torfowisko kopułowe chroni rezerwat Bagno Kusowo koło Szczecinka. Oba mają ścieżki, a w pierwszym stoi wieża widokowa.

Które miejsca zielone są najbliżej Szczecina?

Park Leśny Zdroje, Park Leśny Klęskowo i rezerwat Bukowe Zdroje w Puszczy Bukowej, a dalej arboretum w Glinnej. Oba parki leśne leżą w granicach miasta.