Parki i przyroda
sosnowo-bukowa puszcza nad Zalewem Szczecińskim z rezerwatem Świdwie i szlakami
Parki i przyroda na Pomorzu Zachodnim: Puszcza Bukowa, rezerwaty, arboreta, rzeki kajakowe i miejskie parki Szczecina czy Koszalina.
To zestawienie jest dla kogoś, kto szuka zieleni na spacer, rower albo kajak i chce wiedzieć, dokąd jechać. Wstęp prawie wszędzie jest bezpłatny, a wybór obejmuje blisko sto obiektów: od parków w centrach miast, przez ogrody dendrologiczne, po rezerwaty ścisłe i parki narodowe.
Najłatwiej zacząć od Szczecina, bo Puszcza Bukowa zaczyna się niemal na miejskich osiedlach, a parki w mieście mają starodrzew i szlaki. Chcąc dalej, wybierz park narodowy: Woliński nad Bałtykiem albo Drawieński w Puszczy Drawskiej.
Wybór zależy od tego, ile masz czasu. Na godzinę wystarczy miejski park, na pół dnia las i rezerwat, a na cały dzień rzeka z kajakiem albo wyspa Wolin z klifami. Warto wiedzieć, że wiele parków miejskich powstało na dawnych cmentarzach, o czym przypominają układ alejek i nazwy miejsc.
Szczecin ma kilkanaście miejsc zielonych w tym zestawieniu: parki miejskie, ogród różany, ogród dendrologiczny i fragmenty Puszczy Bukowej. Najlepiej łączyć je w pary według dzielnic, bo leżą w kilku różnych częściach miasta.
Park im. Jana Kasprowicza jest największym parkiem miejskim Szczecina: ma około 27 hektarów, powstał w 1900 roku i leży na zboczach Doliny Niemierzyńskiej nad jeziorem Rusałka. Znajdziesz w nim Teatr Letni, rzeźby i rzadkie gatunki drzew. Dalej w głąb doliny, mniej więcej trzy kilometry od centrum, leżą Syrenie Stawy, zespół stawów w przyrodniczo-krajobrazowym Zespole Parków Kasprowicza-Arkoński. Prowadzi tam aleja będąca trasą spacerowo-rowerową.
Na tym samym Łęknie, w pobliżu, leży Ogród Różany, zwany Różanką. To dwuhektarowy ogród z 1928 roku, w którym rośnie ponad dziewięć tysięcy róż w 99 odmianach, a do tego odtworzona Ptasia Fontanna.
Jasne Błonia to zieleniec z lat 1925-1927 w Śródmieściu-Północ, z 213 platanami klonolistnymi i pomnikami. Po jednej stronie leży gmach Urzędu Miejskiego, więc to dobry przystanek między zwiedzaniem budynków a przerwą na ławce. Park im. Stefana Żeromskiego to drugi pod względem wielkości park miejski w Szczecinie, o powierzchni około 22 hektarów, z kolekcją 177 gatunków drzew i rzeźbami. Powstał na miejscu dawnych cmentarzy.
Podobny rodowód ma Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa na Niebuszewie-Bolinku. Urządzono go w latach 1973-1974 na dawnym Cmentarzu Majdańskim, a układ alejek i tarasów do dziś o tym przypomina. Rosną tu wiekowe buki, ponad trzysta cisów i polodowcowe głazy. Park Brodowski na Żelechowej, na Wzgórzach Warszewskich, to leśny park z lat 70. XX wieku na terenie dawnego Cmentarza Brodowskiego, z drzewami pomnikowymi.
Osobno trzeba wymienić Cmentarz Centralny w Gumieńcach. To czynna nekropolia z 1901 roku o charakterze parku, o powierzchni 172,33 ha, z traktem historycznym i ścieżką botaniczną. Przychodzi się tu z szacunkiem, bo nadal trwają pochówki.
Najbardziej leśny wymiar Szczecina to Park Leśny Zdroje, 173 hektary północno-zachodniego fragmentu Puszczy Bukowej z buczyną, szlakami, punktami widokowymi i dostępem do Jeziora Szmaragdowego. Na Prawobrzeżu leży Park Leśny Klęskowo: 23 hektary z buczyną stuletnią, egzotycznymi drzewami i ruinami dworu. Rezerwat Bukowe Zdroje leży tuż za Szczecinem. To największy rezerwat Puszczy Bukowej: 221 hektarów buczyn i łęgów z 31 pomnikami przyrody. Ścisłą ochroną objęto natomiast Buczynowe Wąwozy, z żółtym szlakiem wzdłuż granicy. Więcej o tym, co leży w samym mieście, przeczytasz w artykule o parkach Szczecina i na stronie parki i przyroda w Szczecinie. Osobną stroną jest też Zdroje.
Stargard, Koszalin, Kołobrzeg i Szczecinek mają własne parki miejskie, które łączą zieleń z historią: dawnymi wałami, murami, jeziorem albo uzdrowiskiem. To dobre cele na spacer między zwiedzaniem miasta.
W Stargardzie Park Bolesława Chrobrego to najstarszy i największy obszar zieleni miejskiej, który okala Stare Miasto od północy i zachodu na dawnych wałach, obok średniowiecznych murów i baszt, z aleją Słowiczą. Szersze omówienie zawiera artykuł o parkach Stargardu, a pełną listę zobaczysz na stronie parki i przyroda w Stargardzie.
W Koszalinie warto zajrzeć do trzech miejsc. Park Książąt Pomorskich leży w dolinie Dzierżęcinki i ma staw zamkowy oraz fragment murów. Park przy Amfiteatrze to ośmiohektarowy park z 1887 roku z amfiteatrem, pomnikami przyrody i rzeźbami w alejkach. Park im. Tadeusza Kościuszki o powierzchni 7,5 ha założono na dawnym Starym Cmentarzu, a w środku stoi biblioteka. Wszystko razem opisuje strona parki i przyroda w Koszalinie.
W Kołobrzegu zielone miejsca są związane z uzdrowiskiem. Park im. Stefana Żeromskiego w Dzielnicy Uzdrowiskowej założono w 1853 roku, a jego atutami są Pomnik Zaślubin Polski z Morzem, muszla koncertowa i cypryśnik błotny. Park chroni też zabudowę przed sztormami. W śródmieściu leży Plac 18 Marca, skwer z 1880 roku urządzony w stylu ogrodu francuskiego, z fontanną i pomnikami przyrody. W Szczecinku Park Miejski ciągnie się wzdłuż jeziora Trzesiecko i ma ogród różany, muszlę koncertową oraz pięć szlaków rowerowych. Pełne zestawienia to Kołobrzeg i Szczecinek.
Arboreta i ogrody pokazowe leżą w kilku miejscach regionu i dobrze nadają się na spokojną wycieczkę. Najbliżej Szczecina jest Glinna, a dalej Przelewice i Dobrzyca.
Arboretum w Glinnej należy do Nadleśnictwa Gryfino, leży na skraju Puszczy Bukowej i ma ponad osiemset gatunków i odmian drzew i krzewów, w większości egzotycznych. Wstęp jest bezpłatny. Ogród Dendrologiczny w Przelewicach przy pałacu ma około 1200 gatunków roślin. Z całości około 45 hektarów dla zwiedzających przeznaczono trzydzieści. Ogrody Tematyczne Hortulus w Dobrzycy to zespół 28 ogrodów na około pięciu hektarach, od japońskiego i francuskiego po śródziemnomorski i angielski. Pod Koszalinem leży Arboretum w Karnieszewicach: leśny ogród z lat osiemdziesiątych XIX wieku, z alejami daglezjowymi i bezpłatnym wstępem. Szerszy przegląd daje tekst o ogrodach i arboretach regionu.
Rezerwaty w regionie chronią bardzo różne środowiska: buczyny, torfowiska, wrzosowiska, murawy stepowe, jeziora rynnowe i ptasie lagunowe jeziora. Przed wyjazdem sprawdź zasady poruszania się po obszarze, bo część terenów objęto ochroną ścisłą.
Woliński Park Narodowy leży na wyspie Wolin, między Zatoką Pomorską a Zalewem Szczecińskim, i ma klify nad Bałtykiem, zagrodę z żubrami, muzeum przyrodnicze i pięć punktów widokowych. Drawieński Park Narodowy w Puszczy Drawskiej to przede wszystkim szlak kajakowy Drawą oraz ścieżki poznawcze i buczyny. Samą Drawę pokonuje się na kajaku od Czaplinka do Krzyża, ale przez poligon obowiązuje zakaz spływu. Rzeki Parsęta i Rega też są popularnymi szlakami kajakowymi: Parsęta uchodzi do Bałtyku w Kołobrzegu, a Rega w Mrzeżynie.
Dla miłośników krajobrazu polodowcowego są Dolina Pięciu Jezior ze źródłami Drawy koło Połczyna-Zdroju oraz Dolina Rurzycy ze szlakiem kajakowym o długości 25 kilometrów. Torfowisko kopułowe zobaczysz w rezerwacie Bagno Kusowo, a wrzosowiska na dawnym poligonie w rezerwacie Diabelskie Pustacie koło Bornego Sulinowa, z wieżą widokową i ścieżkami edukacyjnymi.
Murawy stepowe chroni Brodogóry koło Pyrzyc, a nad doliną Odry leży Bielinek, jedyne w Polsce stanowisko dębu omszonego. Ptaki wodne obserwuje się w rezerwacie Jezioro Liwia Łuża przy Niechorzu, gdzie wiedzie okrężny szlak o długości 9,3 km z trzema pomostami. Wiosną dobrze zajrzeć do rezerwatu Grądowe Zbocze pod Reczem, znanego z kwitnienia czosnku niedźwiedziego i kokoryczy, albo do rezerwatu Dęby Wilczkowskie ze starodrzewem dębowym.
Poza rezerwatami w regionie są pojedyncze miejsca, dla których warto zrobić krótki objazd: pomniki przyrody, aleje drzew i duże głazy. Zwykle wystarczy do nich godzina i dojazd samochodem.
Krzywy Las w Nowym Czarnowie to pomnik przyrody o powierzchni około 0,33 hektara, z sosnami wygiętymi u podstawy pod kątem około 90 stopni. Pochodzenie wygięć tłumaczą różne hipotezy. Aleja bukowa z Jacinek do Nacławia to około 400 starych buków wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 206, które tworzą tunel o długości około pięciu kilometrów. W Tychowie stoi Trygław, głaz narzutowy uznawany za największy w Polsce, pomnik przyrody od 1954 roku, z lodowcowymi rysami.
Zieleń najlepiej łączyć ze zwiedzaniem tego samego miasta albo z wypadem nad wodę: pasuje do niej muzeum, zamek lub spacer po starówce. Dzięki temu dzień ma więcej niż jeden cel.
Jeśli jedziesz z dziećmi, zajrzyj do działu Dla dzieci albo przeczytaj poradnik o Szczecinie z dzieckiem. Gdy pada, lepsze będą muzea albo aquaparki i baseny. Do spacerów z widokiem przydadzą się punkty widokowe, wzgórza i szlaki i jeziora. Nad morzem sprawdź plaże i wybrzeże oraz uzdrowiska. Na koniec dnia pasują klimatyczne miejsca albo rozrywka. Dla miłośników historii przy parku są zabytki, kościoły i klasztory oraz cmentarze i pomniki. Nad morzem dochodzą jeszcze latarnie i porty, a w mieście kultura.
Prawie wszystkie miejsca z tego zestawienia mają wstęp bezpłatny, w tym parki miejskie, arboreta w Glinnej i Karnieszewicach oraz większość rezerwatów. Zasady wejścia na tereny ścisłej ochrony i do parków narodowych sprawdź u zarządcy.
Największy jest Park im. Jana Kasprowicza, ma około 27 hektarów. Drugi pod względem wielkości jest Park im. Stefana Żeromskiego, około 22 hektarów.
Szlaki kajakowe prowadzą Drawą, Parsętą, Regą i Rurzycą. Drawa płynie przez Drawieński Park Narodowy, Parsęta uchodzi do Bałtyku w Kołobrzegu, a Rega w Mrzeżynie.
Wrzosowiska rosną w rezerwacie Diabelskie Pustacie koło Bornego Sulinowa, a torfowisko kopułowe chroni rezerwat Bagno Kusowo koło Szczecinka. Oba mają ścieżki, a w pierwszym stoi wieża widokowa.
Park Leśny Zdroje, Park Leśny Klęskowo i rezerwat Bukowe Zdroje w Puszczy Bukowej, a dalej arboretum w Glinnej. Oba parki leśne leżą w granicach miasta.
