Kościoły i klasztory: Szczecin

Kościoły i klasztory w Szczecinie: archikatedra św. Jakuba, gotyckie świątynie ze Starego Miasta, neogotyk i modernistyczne budowle.

Dla jednych to cel modlitwy, dla innych przegląd stylów od średniowiecznej cegły po żelbet XX wieku. Szczecińskie świątynie rozrzucone są po całym mieście, od Starego Miasta po Krzekowo i Klęskowo, a wiele z nich zbudowano pierwotnie dla wspólnot protestanckich i dopiero po 1945 roku przejęli je katolicy.

Które kościoły w Szczecinie zobaczyć najpierw?

Zacznij od Archikatedry św. Jakuba na Starym Mieście, a potem odwiedź kościół św. Jana Ewangelisty i Bazylikę św. Jana Chrzciciela w Centrum. W ten sposób obejrzysz gotyk i neogotyk, a trasa zmieści się w jednym dniu.

Archikatedra to główny kościół Szczecina i archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej: gotycka ceglana hala z hełmem wieży o wysokości 110,18 metra i gotyckimi ołtarzami. Bazylika św. Jana Chrzciciela Wzniesiono ją w neogotyku w latach 1888-1890 jako halę na planie krzyża łacińskiego. Od 2008 roku ma tytuł bazyliki mniejszej i jest sanktuarium maryjnym.

Gdzie szukać gotyckich kościołów w Szczecinie?

Najwięcej gotyku jest na Starym Mieście, ale średniowieczne mury zachowały się też w dzielnicach, które dawniej były osobnymi wsiami i miastami. Wystarczy wyjechać z centrum, by trafić na świątynie sprzed kilkuset lat.

Stare Miasto

Poza archikatedrą są tu dwie mniejsze, ceglane świątynie. Kościół św. Jana Ewangelisty przy ulicy Świętego Ducha 9 jako jedyny przetrwał z dawnego klasztoru franciszkanów, z polichromiami z XV i XVI wieku. Kościół św. Piotra i św. Pawła przy placu o tej samej nazwie jest niewielką gotycką świątynią, a w środku ma strop z malowidłem z 1703 roku.

Dawne wsie i miasta w granicach Szczecina

W Krzekowie, przy ulicy Żołnierskiej 1a, stoi kościół Świętej Trójcy z 1261 roku, przebudowany w 1729 roku, z barokowym ołtarzem i polichromiami na stropie. Na Pomorzanach stoi na skarpie kościół św. Maksymiliana Marii Kolbego, jedna z najstarszych świątyń w mieście, odbudowana po wojnie i poświęcona w 1973 roku.

W Dąbiu, na placu Kościelnym 4, znajdziesz kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, gotycką trójnawową halę z wieżą o wysokości 75,6 metra i neogotyckim wyposażeniem z lat 60. XIX wieku. Na Gumieńcach warto zobaczyć kościół Matki Bożej Różańcowej z końca XV wieku z ryglową wieżą z 1800 roku. Na Stołczynie stoi kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny z barokowym ołtarzem z 1727 roku, a w Klęskowie granitowy kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z XV wieku, odbudowany w latach 1976-1979 i rozbudowany o nową nawę po 1995 roku.

Które szczecińskie kościoły zbudowano dla protestantów?

Wiele neogotyckich i modernistycznych kościołów Szczecina zbudowano jako ewangelickie, a katolickimi stały się po wojnie. Warto o tym pamiętać przy zwiedzaniu: za dzisiejszym patronem kryje się często dawna nazwa niemiecka.

Przy placu Zwycięstwa stoją obok siebie dwa takie gmachy. Kościół św. Wojciecha to neogotycki kościół garnizonowy zbudowany w latach 1906-1909, z wieżą sięgającą 65,5 metra, dawniej kościół Bugenhagena. Obok stoi kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, żelbetowy, z lat 1913-1919, dawny ewangelicki kościół garnizonowy, dziś sanktuarium.

Podobną historię mają: kościół św. Kazimierza przy Broniewskiego z lat 1888-1889, katolicki od 1957 roku, kościół św. Stanisława Kostki na placu Matki Teresy z Kalkuty z 1890 roku, zbudowany jako Friedenskirche, kościół św. Józefa na Pomorzanach pochodzący z lat 1890-1893, wymurowany z ciemnego klinkieru oraz kościół św. Ducha na Zdrojach z 1893 roku z organami z 1862 roku. Neogotycki kościół św. Antoniego z Padwy na Warszewie z 1874 roku ma wieżę przechodzącą w ośmiobok i witraże Wiktora Ostrzołka.

W Podjuchach, przy Niklowej 1, stoi kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła z lat 1875-1876 z zachowaną przedwojenną emporą i prospektem organowym. Na Łasztowni kościół Świętej Trójcy z lat 1894-1896, zaprojektowany przez Wilhelma Meyera-Schwartaua, jest ewangelicki od 1959 roku.

Jakie nowoczesne i modernistyczne kościoły są w Szczecinie?

Modernistyczne kościoły z lat 30. XX wieku to osobny rozdział szczecińskiej architektury sakralnej. Zbudowano je dla ewangelików, a dziś służą katolikom, więc przy każdym warto sprawdzić, z jakiej epoki pochodzi.

Kościół Najświętszego Zbawiciela przy Słowackiego 1a na Niebuszewie-Bolinku powstał w 1936 roku jako Heilandskirche i jest wpisany do rejestru zabytków. Kościół św. Andrzeja Boboli na Turzynie z lat 1932-1933 jest dziś sanktuarium. Kościół św. Rodziny przy Królowej Korony Polskiej, zaprojektowany przez Adolfa Thesmachera, powstał w latach 1929-1931.

Na Pogodnie stoi kościół Świętego Krzyża, który składa się z dwóch połączonych świątyń: starego kościółka z 1930 roku i nowego, z układem amfiteatralnym i stropem wiszącym. Współczesne budowle to kościół Miłosierdzia Bożego na osiedlu Książąt Pomorskich z nawą na około 2000 osób oraz Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na Osiedlu Słonecznym.

Gdzie w Szczecinie są cerkwie i nietypowe świątynie?

Są tu dwie cerkwie, kościół w dawnej wieży ciśnień i ruina gotyckiej świątyni. To dobry wybór, jeśli klasyczne kościoły masz już za sobą.

Cerkiew św. Mikołaja jest prawosławną konkatedrą z 2011 roku. Ma bryłę bizantyjską na planie krzyża greckiego i stoi niedaleko Wałów Chrobrego. Cerkiew Opieki Najświętszej Bogurodzicy przy Mickiewicza 43 w Łęknie to czynna świątynia greckokatolicka w budynku z lat 20. XX wieku.

Kościół Matki Bożej Jasnogórskiej przy Orawskiej 3 to neoromańska wieża ciśnień z lat 1863-1865 na planie szesnastokąta. Ryglowy kościół Najświętszej Rodziny na Płoni stoi obok terenu dawnego cmentarza z lipą św. Ottona. W Śmierdnicy leży ruina kościoła św. Mikołaja, to, co zostało z gotyckiej świątyni z XV stulecia, którą zniszczyła II wojna światowa.

Jak zwiedzać kościoły i czego jeszcze szukać w regionie?

Większość tych miejsc to czynne parafie, więc dopasuj wizytę do nabożeństw i zachowaj ciszę. Kościół św. Katarzyny na Świerczewie jest od lat nieużytkowany, a jego remont rozpoczęto w 2024 roku, więc możliwe, że zobaczysz go tylko z zewnątrz.

Inne budowle miasta znajdziesz w kategoriach Zabytki: Szczecin i Cmentarze i pomniki: Szczecin. Całościowy przegląd miejsc znajdziesz na stronie atrakcji Szczecina, a kościoły w całym województwie zebrano w kategorii Kościoły i klasztory. Poza miastem zajrzyj do artykułów o kościołach ryglowych i granitowych kościołach z XIII wieku oraz o Kolegiacie Mariackiej w Stargardzie.

Najczęstsze pytania

Który kościół w Szczecinie jest najstarszy?

Wśród opisanych tu świątyń najstarszą datę ma kościół Świętej Trójcy w Krzekowie, który pochodzi z 1261 roku. Do najstarszych świątyń w mieście zalicza się też kościół św. Maksymiliana Marii Kolbego na Pomorzanach.

Który szczeciński kościół ma najwyższą wieżę?

Hełm wieży Archikatedry św. Jakuba ma 110,18 metra. Wieża kościoła w Dąbiu mierzy 75,6 metra, a wieża kościoła św. Wojciecha 65,5 metra.

Czy w Szczecinie są cerkwie?

Tak. Cerkiew św. Mikołaja niedaleko Wałów Chrobrego jest prawosławną konkatedrą z 2011 roku, a w Łęknie działa cerkiew greckokatolicka Opieki Najświętszej Bogurodzicy.

Które kościoły w Szczecinie są najbardziej nietypowe?

Kościół Matki Bożej Jasnogórskiej mieści się w dawnej wieży ciśnień, a kościół Świętego Krzyża na Pogodnie ma układ amfiteatralny i strop wiszący. Ruina kościoła św. Mikołaja w Śmierdnicy to świątynia, którą zniszczyła wojna.

Gdzie zobaczyć kościoły modernistyczne w Szczecinie?

Na Niebuszewie-Bolinku, Turzynie, w Śródmieściu-Północ i na Pogodnie: kościoły Najświętszego Zbawiciela, św. Andrzeja Boboli, św. Rodziny i Świętego Krzyża.