Atrakcje: Centrum

Co zobaczyć w Centrum Szczecina: place gwiaździste, kamienice z XIX wieku, bazylika, kilka muzeów i kawiarnia na 22. piętrze.

Centrum to część Śródmieścia, w której większość tras da się przejść pieszo, bo obiekty stoją blisko siebie. Są tu place z ulicami rozchodzącymi się promieniście, secesyjne i eklektyczne kamienice, gmachy dawnych instytucji, kościoły oraz kilka miejsc na deszczową pogodę. Dla porównania: w sąsiednim Nowym Mieście przeważają bramy, ratusz i okolice dworca.

Od czego zacząć zwiedzanie Centrum Szczecina?

Najlepiej od placów, bo to one nadają tej części miasta układ. Zacznij od placu Grunwaldzkiego, największego placu gwiaździstego w Szczecinie, i idź wzdłuż osi, którą wyznacza aleja Jana Pawła II. Po drodze miniesz kamienice, pomniki i kościoły, a każdy kolejny punkt jest tuż obok.

Spacer warto zaplanować w kilku krótkich odcinkach. Pierwszy to okolice placu Grunwaldzkiego, drugi to plac Lotników z Archiwum Państwowym, trzeci to aleja Niepodległości z pałacem i pocztą. Czwarty, od placu Rodła w stronę placu Żołnierza Polskiego, prowadzi do północnej granicy Starego Miasta. Każdy z nich zajmuje najwyżej godzinę, jeśli nie wchodzisz do środka.

Które place gwiaździste warto obejść?

W Centrum jest kilka placów z ulicami zbiegającymi się w jednym punkcie, a każdy ma inny charakter. Dobrze obejrzeć je po kolei, bo leżą w jednej osi, wzdłuż ulicy Piłsudskiego.

Plac Grunwaldzki ma osiem zbiegających się jezdni, a jego układ z końca XIX wieku wzorowany na rozwiązaniach paryskich. Jego geometria jest też motywem znaku graficznego projektu Szczecin Europejską Stolicą Kultury 2016. Na placu stoi Pomnik Marynarza, miedziana rzeźba sternika przy kole sterowym z 1980 roku. Plac Odrodzenia, zaprojektowany w 1882 roku, ma formę ronda z eklektycznymi kamienicami. Dalej leży plac Szarych Szeregów, dawny Arndtplatz, z którego rozchodzi się pięć ulic.

Nieco inny charakter ma plac Lotników, dawny Augustaplatz, z przestrzenią dla pieszych pośrodku. Stoi tam pomnik Bartolomeo Colleoniego, konny posąg kondotiera, odlew wzorowany na dziele z Wenecji, który powstał na początku XX wieku. Na tym samym placu stoi też akcent rzeźbiarski Ptak, ciemnoszary gołąb na szerokim cokole, ustawiony w latach osiemdziesiątych. Plac Rodła to z kolei węzeł komunikacyjny, przez który przechodzą linie tramwajowe i autobusowe, a plac Żołnierza Polskiego zamyka Stare Miasto od północy i ma pawilon informacji turystycznej.

Gdzie w Centrum szukać kamienic i gmachów z przełomu XIX i XX wieku?

Największe skupisko zabytkowej zabudowy tworzą kamienice przy placu Grunwaldzkim i w sąsiednich ulicach oraz gmachy przy alei Niepodległości. Na liście jest osiem zabytków, a większość oglądasz z ulicy, bo w środku mieszkają ludzie albo działają instytucje.

Kamienice wokół placu Grunwaldzkiego

Kamienica Augusta Mintza z 1898 roku stoi na narożniku alei Jana Pawła II i ulicy Śląskiej, a na parterze mieści się apteka z wyposażeniem izby ekspedycyjnej sprzed ponad stu lat. Przy ulicy Śląskiej 38 jest Kamienica Wilhelma Gramtza z putti nad bramą i narożnym wykuszem z hełmem. Kilka kroków dalej, przy ulicy Piłsudskiego 7, stoi kamienica z 1897 roku, zaprojektowana przez Georga Sommenstuhla, z wykuszami i kobiecymi rzeźbami wysoko na fasadzie. Reszta wschodniej pierzei tej ulicy nie przetrwała. Do tej grupy należy też Malczewskiego 34, kamienica na planie litery U, potocznie nazywana Kanapką, jedyna przedwojenna w swoim kwartale.

Aleja Niepodległości i okolice

Przy alei Niepodległości stoi Pałac Ziemstwa Pomorskiego, neobarokowy gmach z lat 1893-1895, dziś związany z Akademią Sztuki. Tuż obok stoi gmach poczty z 1905 roku, ceglany, neogotycki, z dwoma monumentalnymi portalami. Poczta nadal działa, więc najlepiej oglądać ją z zewnątrz. To samo dotyczy Archiwum Państwowego: ceglany gmach z początku XX wieku, dawniej pruskie archiwum, nadal służy tej instytucji. Przy ulicy św. Wojciecha 1 stoi też secesyjna kamienica z lat 1902-1903 z oficyną, dziedzińcem i fontanną.

Które kościoły w Centrum są warte uwagi?

W Centrum są dwa kościoły o zupełnie różnym charakterze, oba łatwe do włączenia w spacer. Jeden to neogotycka bazylika z końca XIX wieku, drugi to żelbetowa świątynia z początku XX wieku.

Bazylika św. Jana Chrzciciela przy ulicy Bogurodzicy 3a to neogotycki kościół halowy z lat 1888-1890, od 2008 roku bazylika mniejsza i sanktuarium maryjne. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa przy placu Zwycięstwa powstał w latach 1913-1919 jako ewangelicki kościół garnizonowy. Mieszkańcy mówią o nim krótko Serce, a dziś jest to sanktuarium prowadzone przez księży chrystusowców.

Co robić w Centrum, gdy pada deszcz albo idziesz z dzieckiem?

W Centrum są co najmniej cztery miejsca pod dachem, które sprawdzą się przy złej pogodzie: dwa muzea, kawiarnia z widokiem i bawialnia dla dzieci. Każde ma inny profil, więc łatwo dobrać je do wieku i nastroju.

Be Happy Museum to interaktywne muzeum iluzji optycznych, basenów z kulkami i stref gier, bez zakazu dotykania eksponatów. Muzeum Szczecin w PRL przy ulicy Śląskiej 51 pokazuje codzienność z lat 1952-1989 w strefach tematycznych: mieszkanie, handel, działka, sport i wypoczynek. Więcej o szczecińskich muzeach znajdziesz w tekście Muzea Szczecina: od Muzeum Narodowego po Szczecin w PRL. Rodzice z małymi dziećmi mogą skorzystać z Zabawy & Kawy przy ulicy Mazowieckiej 13, czyli kawiarni z bawialnią, salą malucha i ogrodem. Panoramę miasta oglądasz z Café 22, urządzonej wysoko w biurowcu Pazim, w pobliżu placu Rodła, przy kawie albo deserze.

Jakie pomniki i rzeźby stoją w Centrum?

Pomniki w Centrum nie są jednolite: od dużego miedzianego marynarza po niewielką figurę bohatera książki dla dzieci. Wszystkie stoją pod gołym niebem i można je obejrzeć bezpłatnie.

Poza wspomnianym marynarzem i Colleonim warto zatrzymać się przy pomniku Króla Maciusia I. Rzeźbę z różowego granitu odsłonięto w Dzień Dziecka 1961 roku, a upamiętnia Janusza Korczaka. Maciuś stoi z opuszczoną głową i patrzy na słowika w dłoniach, a figura jest na tyle niska, że dzieci podchodzą do niej blisko.

Czy w Centrum jest miejsce pamięci?

Tak, jedno: dawny cmentarz wojskowy przy ulicy św. Wojciecha. To rzeczowo opisane miejsce, a nie punkt programu na rozrywkowy dzień.

Tutejszy cmentarz wojskowy był pierwszą w mieście nekropolią tego rodzaju i powstał około połowy XVIII wieku. Dziś jego teren to skwer na placu Andersa, a o dawnym przeznaczeniu przypomina głaz z nagrobka francuskich jeńców. Dokładniejszy obraz całej dzielnicy dają trasy opisane w tekście Weekend w Szczecinie: zamek, Wały Chrobrego, podziemia i parki.

Najczęstsze pytania

Ile obiektów jest w Centrum Szczecina?

Kilkadziesiąt miejsc, głównie zabytków i placów. Część to obiekty tylko do obejrzenia z zewnątrz, część to muzea i kawiarnie z wejściem do środka. Pełny podział znajdziesz na stronach zabytków w Centrum, klimatycznych miejsc w Centrum oraz cmentarzy i pomników w Centrum.

Co w Centrum można zobaczyć za darmo?

Za darmo oglądasz place, pomniki, rzeźby i kamienice z zewnątrz, na przykład Pomnik Marynarza, pomnik Króla Maciusia I czy pomnik Colleoniego. Wejście do muzeów i kawiarni to osobna sprawa, którą sprawdź na stronach obiektów.

Co zobaczyć w Centrum w deszczowy dzień?

Do dyspozycji są Be Happy Museum, Muzeum Szczecin w PRL, Café 22 i Zabawa & Kawa. Wszystkie leżą w granicach Centrum, więc nie trzeba daleko dojeżdżać.

Czy w Centrum da się zwiedzać pieszo?

Tak. Obiekty stoją w jednej osi, wzdłuż alei Jana Pawła II i ulicy Piłsudskiego, a place leżą blisko siebie. Spacer można podzielić na krótkie odcinki i wracać do poszczególnych części w innych dniach.

Gdzie z Centrum pojechać dalej?

Najbliższe dzielnice to Nowe Miasto i Śródmieście-Północ. Poza Szczecinem warto sięgnąć po tekst o starym mieście w Koszalinie.