Szczecin, woj. zachodniopomorskie ·
środa, 04 listopada 2026 Ogłoszenia Katalog firm PL / EN

Kościoły i klasztory

Dla rodzin Dla par Solo Na deszcz Bezpłatne
Lista Mapa
814 atrakcji

Kościoły i klasztory na Pomorzu Zachodnim: ponad osiemset świątyń, od gotyckich far Stargardu i Chojny po opactwo w Kołbaczu i ruinę na klifie w Trzęsaczu.

To najliczniejsza kategoria w regionie, bo zachodniopomorskie miasta i wsie zachowały mnóstwo średniowiecznej cegły i granitu. Pomożemy wybrać kilka adresów na trasę: wielkie miejskie hale, klasztory, cerkwie w dawnych kościołach i kaplicach oraz wiejskie świątynie. Same szczecińskie kościoły mają osobne zestawienie.

Które kościoły na Pomorzu Zachodnim zobaczyć najpierw?

Zacznij od pięciu wielkich świątyń: archikatedry w Szczecinie, kolegiaty w Stargardzie, konkatedry w Kamieniu Pomorskim, bazyliki w Kołobrzegu i kościoła Mariackiego w Chojnie. Każda pokazuje inną stronę ceglanego gotyku, a razem dają dobry obraz regionu, zanim ruszysz do małych miast i wsi.

Konkatedra św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim to romańsko-gotycka bazylika, dawna katedra biskupstwa kamieńskiego, wraz z sąsiednimi zabudowaniami uznana za pomnik historii. Wewnątrz zachowały się barokowe organy z XVII wieku, wokół których od lat sześćdziesiątych odbywa się festiwal organowy. Wikipedia nazywa ją najstarszym obiektem sakralnym regionu.

W Stargardzie Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata w Stargardzie zamyka wschodnią pierzeję Rynku Staromiejskiego i widać ją ze wszystkich dróg do miasta. Dzieje jej dwóch nierównych wież opowiada artykuł o kolegiacie i legendzie o zazdrości rajców. Dwie kolejne wielkie hale, w Szczecinie i Kołobrzegu, omawia następna sekcja.

Katedry i konkatedry: Szczecin, Koszalin, Kołobrzeg

Trzy duże miasta regionu mają gotyckie świątynie o randze katedralnej. Szczecin to archidiecezja szczecińsko-kamieńska, a Koszalin i Kołobrzeg dzielą jedną diecezję, której świątynie otrzymały swój dzisiejszy status w 1972 roku. Każda ma inne wyposażenie i warto sprawdzić je pod tym kątem przed wizytą.

W Szczecinie Bazylika Archikatedralna św. Jakuba Apostoła w Szczecinie to gotycka hala na Starym Mieście. Hełm wieży wznosi się na przeszło sto dziesięć metrów i ma punkty widokowe. W środku stoją ołtarze uratowane ze zrujnowanych kościołów województwa. Bazylika Konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu ma pięć naw, a jej skarby to czternastowieczne dzieła: świecznik siedmioramienny, chrzcielnica i stalle kapituły.

Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie powstała w latach 1300-1333 jako kościół farny, a przez cztery stulecia służyła ewangelikom. Warto zwrócić uwagę na gotycki krucyfiks i odtworzony ołtarz z początku XVI wieku.

Najwyższe wieże: dokąd po panoramę i sylwetkę miasta?

Wysokie wieże gotyckich far przez wieki wyznaczały sylwetki pomorskich miast i wciąż są widoczne z daleka. Najwyższa z tych w zestawieniu należy do szczecińskiej archikatedry, ale cztery kolejne stoją w znacznie mniejszych miejscowościach i robią równie mocne wrażenie, bo górują nad niską zabudową.

Jakie kościoły warto zobaczyć w Szczecinie poza katedrą?

W mieście opisaliśmy kilkadziesiąt świątyń i to im poświęcone jest zestawienie Kościoły i klasztory: Szczecin. Poza archikatedrą warto zobaczyć mały gotycki kościół na Starym Mieście, neogotycką bazylikę w centrum, współczesną cerkiew i świątynię w Skolwinie na północy.

Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie należy do Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego i ma malowany strop z 1703 roku; od 1946 roku jest parafią polskokatolicką. Bazylika św. Jana Chrzciciela w Szczecinie, wzniesiona z końcem XIX wieku u zbiegu Bogurodzicy i Kaszubskiej, była pierwszym kościołem katolickim w mieście od wprowadzenia luteranizmu. Kościół Chrystusa Króla w Szczecinie stoi w Skolwinie i pochodzi z odbudowy po wojnie trzydziestoletniej, z barokową emporą organową.

Które klasztory i opactwa przetrwały w regionie?

Z klasztorów Pomorza Zachodniego zostały zwykle fragmenty: kościół, jedno skrzydło albo zabezpieczone mury. Właśnie dlatego warto je oglądać z wiedzą, co się zachowało. Najcenniejszy zespół stoi w Kołbaczu pod Szczecinem, a cysterki, dominikanie i augustianie zostawili ślady w Cedyni, Myśliborzu i Policach.

Opactwo Cystersów w Kołbaczu nad Płonią, założone przez zakonników z duńskiego Esrum, od 2014 roku jest pomnikiem historii, jednym z ważniejszych przykładów gotyku ceglanego w regionie. Klasztor Cysterek w Cedyni spłonął w 1945 roku, a po odbudowie w jego zachodnim skrzydle działają hotel i restauracja, więc można tu także przenocować.

Klasztor Dominikanów w Myśliborzu był jedynym domem tego zakonu w Nowej Marchii; w zachowanych częściach działają dziś dom kultury i biblioteka. W Policach-Jasienicy, nad rzeką Gunicą, oglądasz niskie mury, które zostały po augustianach sprowadzonych w 1331 roku: Klasztor Augustianów w Policach-Jasienicy jest zabezpieczony jako trwała ruina.

Gdzie zobaczyć cerkwie na Pomorzu Zachodnim?

Parafie prawosławne i greckokatolickie często przejmowały dawne świątynie ewangelickie, kaplice szpitalne czy cmentarne, dlatego cerkwie w tym regionie mają zwykle gotycką lub neogotycką bryłę i wschodnie wnętrze z ikonostasem. Nowo wzniesione są tylko nieliczne, za to architektonicznie odważniejsze.

Spośród nowych budowli wyróżnia się Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogarodzicy w Białym Borze, postmodernistyczne dzieło Jerzego Nowosielskiego i Bogdana Kotarby, wpisane do rejestru w 2019 roku. Cerkiew św. Mikołaja w Szczecinie, prawosławna konkatedra w stylu bizantyjskim, stoi niedaleko Wałów Chrobrego. W Koszalinie greckokatolicki sobór, czyli Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy w Koszalinie, wzniesiono na początku XXI wieku z cegły.

Ciekawsze bywają historie przeniesień. Cerkiew Świętej Trójcy w Szczecinku zajmuje dawną synagogę z 1824 roku, która przetrwała wojnę dzięki peryferyjnemu położeniu. Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie mieści się w dawnym kościele zamkowym przy ulicy Mickiewicza. W Stargardzie Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Stargardzie stoi tuż przed Bramą Świętojańską, w ceglanym kościele zbudowanym dla reformowanych ewangelików. W Barlinku ikonostas z XIX wieku przywieźli przesiedleńcy z Kijowca, a Cerkiew Świętej Trójcy w Wałczu urządzono w ewangelickiej kaplicy cmentarnej.

Gotyckie kaplice szpitalne i cmentarne: co warto znać?

Kaplice stawiano zwykle poza murami, przy szpitalach dla ubogich i chorych albo na cmentarzach. Trzy z nich stoją w samym Trzebiatowie, a inne w Gryficach i Koszalinie. To budowle niewielkie, które łatwo obejrzeć przy okazji zwiedzania rynku i głównej fary.

W Koszalinie Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie ma plan ośmioboku, który nawiązywał do Grobu Świętego w Jerozolimie; dziś służy ewangelikom. Kaplica Świętego Ducha w Trzebiatowie była miejscem obrad sejmu stanów Pomorza w 1534 roku, a od połowy XX wieku jest świątynią prawosławną. Kaplica św. Jerzego w Gryficach stoi w miejscu kaplicy szpitala dla trędowatych i mieści lapidarium.

Wiejskie kościoły i ruiny: gdzie zjechać z głównej drogi?

Najstarsze świątynie regionu często kryją się we wsiach. Mają grube mury z głazów, skromne wieże i wyposażenie zebrane z różnych epok. Warto też zaplanować przystanek nad morzem, w Trzęsaczu, gdzie została jedna ściana. Ten rozdział pokazuje, jak dobrać kilka takich miejsc na objazd samochodem.

Ruiny kościoła w Trzęsaczu to południowa ściana gotyckiej świątyni, stojącej niegdyś około dwóch kilometrów od brzegu: morze podmywało klif przez wieki. Z gotyckiej Kolegiaty św. Mikołaja w Wolinie po wojnie zostały tylko mury, filary i wieża, a funkcję kościoła parafialnego budowla odzyskała u progu XXI wieku.

Kościół Chrystusa Króla w Gosławiu powstał w XIII wieku i należy do najstarszych na Pomorzu. Kościół Chrystusa Króla w Reczu łączy gwiaździste sklepienia ze zdobionym ołtarzem z początku XVII wieku, a w Dolicach stoi renesansowa budowla z kamieni narzutowych. Dwa przeglądy pomogą ułożyć trasę: artykuł o granitowych kościołach z XIII wieku i o świątyniach ryglowych, od Świerzna po Dołgie.

Jak połączyć zwiedzanie kościołów z miastem?

Najwygodniej wybrać miasto z kilkoma świątyniami w pieszym zasięgu i dołożyć do nich rynek, mury albo bramy. Kilka miejscowości ma własne zestawienia, więc łatwo sprawdzić, ile jest tam do obejrzenia. Najwięcej adresów poza Szczecinem mają Stargard, Koszalin i Trzebiatów.

W Darłowie uwagę przyciągają sarkofagi książąt pomorskich: Kościół Mariacki w Darłowie można połączyć z resztą starego miasta, co opisuje artykuł o Darłowie, Bramie Wysokiej i kamienicy Hemptenmacherów. Świeckie budowle z tych samych epok znajdziesz w kategorii Zabytki.

Najczęstsze pytania

Jaki jest najstarszy kościół na Pomorzu Zachodnim?

Wikipedia nazywa najstarszym obiektem sakralnym regionu konkatedrę w Kamieniu Pomorskim. Do najstarszych kościołów na Pomorzu zalicza też wiejską świątynię w Gosławiu, zbudowaną w trzeciej ćwierci XIII wieku.

Która wieża kościelna w regionie jest najwyższa?

Hełm wieży szczecińskiej archikatedry sięga ponad stu dziesięciu metrów. Ponad sto metrów ma też neogotycka wieża kościoła Mariackiego w Chojnie, a blisko tej wysokości jest wieża kościoła św. Jana w Stargardzie.

Jakie klasztory można zwiedzić na Pomorzu Zachodnim?

Najcenniejszy zespół to pocysterskie opactwo w Kołbaczu, uznane za pomnik historii. W Cedyni dawny klasztor cysterek mieści hotel i restaurację, a w Myśliborzu po dominikanach zostały kościół i skrzydło z domem kultury.

Dlaczego kościół w Trzęsaczu stoi na klifie?

Morze przez wieki podmywało brzeg, a kościół św. Mikołaja, stojący dawniej w środku wsi, znalazł się w końcu na krawędzi. Została z niego południowa ściana, dziś zabezpieczona, a obok działa muzeum opowiadające tę historię.

Czy na Pomorzu Zachodnim są cerkwie warte obejrzenia?

Tak. Współczesnym przykładem jest cerkiew Jerzego Nowosielskiego w Białym Borze, a prawosławna konkatedra stoi w Szczecinie. W Szczecinku cerkiew działa w dawnej synagodze, a w Trzebiatowie w gotyckiej kaplicy szpitalnej.