Solo: Szczecin

Co robić samemu w Szczecinie? Wały Chrobrego, Zamek Książąt Pomorskich i Muzeum Narodowe to miejsca, które najlepiej zwiedza się solo.

Szczecin dobrze znosi samotne zwiedzanie: większość miejsc stoi blisko siebie, nie wymaga rezerwacji dla grupy i pozwala iść własnym tempem. Wśród atrakcji Szczecina ponad sto pasuje do wyjścia w pojedynkę, a ten zestaw jest węższy niż ogólna lista atrakcji solo z całego regionu: dotyczy wyłącznie tego miasta.

Co zobaczyć w Szczecinie samemu, jeśli masz tylko jeden dzień?

Na jeden dzień najlepiej wybrać Stare Miasto i nadodrzański taras: zacznij od Wały Chrobrego, potem wejdź na Wzgórze Zamkowe i zejdź w stronę Rynku Siennego. To kilkaset metrów w linii prostej, a mieści się w nich kilka epok.

Wały Chrobrego ciągnie się pół kilometra wzdłuż Odry. Wzniesiono ten taras na początku XX wieku, a obok niego stanęły gmachy muzeum, urzędu wojewódzkiego i uczelni morskiej. Spacer wzdłuż balustrady nie wymaga towarzystwa, a ławki dają miejsce na odpoczynek. Z tarasu schodzi się do Zamku Książąt Pomorskich: renesansowej siedziby Gryfitów, którą po zniszczeniach wojennych postawiono na nowo. Ma kryptę książęcą i wieżę, z której patrzy się na miasto z góry.

Tuż obok stoi Baszta Panieńska, gotycka baszta z XIV wieku przy ulicy Panieńskiej, zrekonstruowana w 1964 roku. Samotny zwiedzający ma tu przewagę: wystarczy kwadrans, żeby ją obejść i wejść w zaułki Starego Miasta bez żadnych ustaleń z kimkolwiek. Dalej, przy Rynku Siennym, czeka Ratusz Staromiejski, późnośredniowieczny gmach z cegły, odtworzony w latach siedemdziesiątych XX wieku i zajęty dziś przez Muzeum Historii Szczecina.

Które muzea w Szczecinie najlepiej zwiedzać samotnie?

Do samodzielnego zwiedzania najlepiej nadają się muzea z wyraźną ścieżką i kameralną skalą: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Techniki i Komunikacji oraz Centrum Dialogu Przełomy. W każdym z nich nikt nie narzuca tempa, a tag „na deszcz” przy kilkunastu miejscach z tej listy przydaje się, gdy pada.

Muzeum Narodowe w Szczecinie to największa placówka tego typu na Pomorzu Zachodnim: gmach główny stoi na tarasie nad rzeką, a do instytucji należą jeszcze cztery oddziały w mieście i ekspozycja w Gryficach. Sam Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie z drugiej dekady XX wieku ma rzut w kształcie litery E i 54 metry wysokości, więc warto go obejść dookoła, zanim wejdziesz do środka.

Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie mieści się w dawnej zajezdni tramwajowej w Niebuszewie-Bolinku. Zobaczysz tam kolekcję szczecińskich pojazdów, tramwaje i interaktywne centrum nauki. Z kolei Muzeum Centrum Dialogu Przełomy na placu Solidarności opowiada pod ziemią o losach miasta i regionu po 1945 roku, a sam budynek zdobył w 2016 roku nagrodę World Building of the Year.

Jeśli lubisz klimat podziemi, sprawdź Podziemne trasy turystyczne w Szczecinie: trzy ekspozycje urządzono w schronie, który Niemcy zbudowali obok dworca głównego. Można chodzić tam samodzielnie albo z grupą, więc samotny gość nie musi dopasowywać się do terminów wycieczek. Z kolei Morskie Centrum Nauki im. prof. Jerzego Stelmacha w Szczecinie na Łasztowni to interaktywna wystawa o morzu i żegludze, uzupełniona planetarium oraz tarasem, z którego widać Odrę.

Gdzie w Szczecinie obejrzeć architekturę bez pośpiechu?

Architekturę najłatwiej oglądać samemu w Centrum, wokół placu Grunwaldzkiego i alei Niepodległości, bo wszystkie adresy leżą w zasięgu krótkiego spaceru. Wolny krok pozwala zauważyć detale: wykusze, rzeźby, portale i szczyty bram.

Zacznij od kamienic. Kamienica Wilhelma Gramtza przy ulicy Śląskiej 38 z lat 1892-1893 ma putta nad bramą i narożny wykusz z hełmem. Kamienica Augusta Mintza w Szczecinie z 1898 roku stoi na narożniku alei Papieża Jana Pawła II i ma aptekę z 1900 roku ze starym wyposażeniem izby ekspedycyjnej. Kamienica przy ul. św. Wojciecha 1 to secesyjny budynek z początku XX wieku, z oficyną, dziedzińcem i fontanną.

Miłośnicy samotnych poszukiwań znajdą tu też mniej oczywiste punkty. Malczewskiego 34 to kamienica z końca XIX wieku, zbudowana na planie litery U, a w swoim kwartale jedyna, która przetrwała z czasów sprzed wojny. Piłsudskiego 7 w Szczecinie to budynek z 1897 roku: po wschodniej stronie ulicy został sam, a na trzecim piętrze ozdabiają go wykusze i rzeźby kobiet. Z kolei Kamienica Loitzów przy ulicy Kurkowej 1, późnogotycka kamienica z XVI wieku, była siedzibą bankierów z rodziny Loitzów. Dziś uczy się w niej młodzież z Liceum Plastycznego.

Ceglane gmachy publiczne dopełniają trasę: Czerwony Ratusz z lat 1875-1879 przy placu Batorego oraz Gmach poczty przy alei Niepodległości 41/42 w Szczecinie z 1905 roku z dwoma monumentalnymi portalami i szynami na dziedzińcu. Na dłuższy spacer dorzuć Archiwum Państwowe w Szczecinie z ceglanym gmachem oddanym w 1901 roku.

Czy pałace i bramy Szczecina warto oglądać w pojedynkę?

Tak, bo to obiekty, które mówią same za siebie: wystarczy stanąć przed fasadą. Pałace i bramy skupiają się wokół placu Orła Białego oraz placu Hołdu Pruskiego, więc zmieszczą się w jednej godzinie spaceru.

Pałac Pod Globusem w Szczecinie to neobarokowy gmach z końca XIX wieku, wieńczony globusem. Zastąpił dawną rezydencję Grumbkowa, a dziś należy do Akademii Sztuki. Obok stoi Pałac Velthusena powstał w drugiej połowie XVIII wieku jako winiarnia, potem wytwarzano w nim fortepiany, a od 1963 roku działa tu szkoła muzyczna.

Bramy miejskie to osobna kategoria. Brama Królewska w Szczecinie stoi na placu Hołdu Pruskiego, zbudowano ją w pierwszej połowie XVIII wieku i zdobią ją szczyty z Marsem i Herkulesem. Brama Portowa w Szczecinie to dawna Brama Berlińska, barokowa, z łacińską inskrypcją i panoramą miasta w attyce. Obie warto zobaczyć w jednym spacerze, a między nimi niewielu przechodniów zakłóca ciszę.

Jakie kościoły w Szczecinie są dobre na samotne zwiedzanie?

Kościoły to najliczniejsza grupa na tej liście, a dla samotnego zwiedzającego mają dwie zalety: ciszę i wyraźne style architektoniczne od gotyku po modernizm. Zachowaj zwykłą kulturę zwiedzania i uwzględnij porządek nabożeństw.

Trzon stanowi Bazylika Archikatedralna św. Jakuba Apostoła w Szczecinie, ceglana gotycka hala na Starym Mieście. Jej wieżę wieńczy hełm sięgający ponad 110 metrów, a w środku czekają gotyckie ołtarze. W centrum stoi Bazylika św. Jana Chrzciciela w Szczecinie, neogotycka świątynia z końca XIX wieku, od 2008 roku z tytułem bazyliki mniejszej. Niewielki Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie ma strop z malowidłem z 1703 roku, a Cerkiew św. Mikołaja w Szczecinie z 2011 roku jest prawosławna i bizantyjska w stylu.

Na dalsze wyprawy poza centrum wybierz Kościół Matki Bożej Jasnogórskiej w Szczecinie na Pomorzanach, czyli dawną neoromańską wieżę ciśnień na planie szesnastokąta. Na Osowie leży Kościół Matki Bożej Bolesnej w Szczecinie z drewnianą wieżą z XVIII wieku, a w Skolwinie Kościół Chrystusa Króla w Szczecinie z barokową emporą organową i wyposażeniem z 1692 roku.

Gdzie w Szczecinie pójść samemu na widoki i do natury?

Widoki i natura to dobry wybór na samotny relaks: najlepiej wybrać Zdroje i Puszczę Bukową albo brzeg jeziora Dąbie. Dotyczą one kilku grup po kilka obiektów w skali całej listy, więc planuj pojedyncze wyjścia.

Jezioro Szmaragdowe powstało w Zdrojach, w Puszczy Bukowej, w opuszczonym wyrobisku po kopalni kredy, które w 1925 roku wypełniła woda. Tuż obok wznosi się Wzgórze Akademickie: 51 metrów n.p.m. na hałdzie dawnej kopalni, z widokiem na Szczecin i dolinę Odry. Dąbie to jezioro deltowe o powierzchni 54 km² z torem wodnym, marinami i przystaniami żeglarskimi, a dzielnica o tej samej nazwie ma osobny, długi spacerowy brzeg.

W Lasku Arkońskim stoi Wieża Quistorpa, ruina wieży widokowej z lat 1900-1904, zniszczonej w czasie II wojny światowej. Samotny turysta chętnie tu przyjdzie, bo to cichy kawałek lasu w granicach miasta. Wieża Bismarcka w Szczecinie na Zielonym Wzgórzu na Gocławiu ma taras widokowy, ale w czasie remontu jest zamknięta dla zwiedzających, więc przed wyprawą sprawdź jej status.

Jak zaplanować solowy spacer po dzielnicach Szczecina?

Najwięcej miejsc z tej listy leży na Starym Mieście (kilkadziesiąt), potem w Centrum, a dalej na Dąbiu i Pogodnie, więc jeden spacer najlepiej zamknąć w jednej dzielnicy. Taki układ oszczędza czas i pieniądze na komunikację.

Na Starym Mieście do trasy pasują Domki Profesorskie w Szczecinie przy placu Żołnierza Polskiego, czyli rząd kamienic dawnych kanoników i profesorów z gotyckimi piwnicami,. W Centrum zajrzyj do Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, największej biblioteki regionu, czynnej od 1905 roku. Warto o niej pamiętać, gdy interesuje cię literatura o Pomorzu: ma czytelnię pomorzoznawczą i zasoby cyfrowe.

Na Turzynie stoi Gmach Wydziału Elektrycznego ZUT w Szczecinie, secesyjny budynek z 1901 roku, dawna szkoła budowy maszyn. Dla kogoś, kto chce odetchnąć od centrum, Dąbie to dobry kierunek: jezioro o tej samej nazwie ma przystanie żeglarskie, a spacer wzdłuż wody nie wymaga żadnego planu.

Najczęstsze pytania

Czy w Szczecinie można bezpiecznie zwiedzać samemu?

Tak, większość miejsc z tej listy to publiczne budynki, place i tarasy w ścisłym centrum. Spacer po Starym Mieście, Wałach Chrobrego i okolicach placu Grunwaldzkiego dobrze się sprawdza w pojedynkę. Na dłuższe wyprawy do lasu najlepiej mieć przy sobie naładowany telefon i zaplanować powrót przed zmrokiem.

Co robić samemu w Szczecinie w deszczowy dzień?

Wybierz muzea: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Techniki i Komunikacji albo Podziemne trasy turystyczne. Na liście kilkanaście miejsc ma tag „na deszcz”, w tym część kościołów i budynków z wnętrzami do obejrzenia.

Od czego zacząć pierwszy samotny dzień w Szczecinie?

Od Wałów Chrobrego i Zamku Książąt Pomorskich, a potem Starego Miasta z Basztą Panieńską i Ratuszem Staromiejskim. To zwarty rejon, w którym nie potrzeba komunikacji miejskiej, a po drodze jest kilka miejsc na krótkie przerwy.

Gdzie w Szczecinie pójść samemu na widoki?

Na Wały Chrobrego, do Zamku Książąt Pomorskich z wieżą widokową oraz na Wzgórze Akademickie w Zdrojach. Dąbie daje szeroki widok na wodę, a Wieża Quistorpa w Lasku Arkońskim ma charakter ruiny i leśnego zakątka.

Czy do wszystkich tych miejsc można wejść samodzielnie?

Nie zawsze: część obiektów to dziś siedziby instytucji, jak Akademia Sztuki, szkoła muzyczna czy Archiwum Państwowe, więc często oglądasz je z zewnątrz. Muzea, kościoły i punkty widokowe są łatwiejsze do zwiedzenia wewnątrz, ale zasady wejścia sprawdź przed wyjściem.